Nederlands vreemdelingenbeleid is vernederend

Nederland sluit in vergelijking met het buitenland te veel illegale vreemdelingen op.
Dat is vernederend en in strijd met het Europese Verdrag van de Rechten van de Mens, dat betoogt hoogleraar Anton van Kalmthout in zijn afscheidsrede aan de Universiteit van Tilburg. Deze conclusie wordt ondersteund door nieuw onderzoek onder rooms-katholieke geestelijke verzorgers.

Jaarlijks worden in Nederland meer dan 10.000 illegale vreemdelingen opgesloten in een van de ruim 3.000 cellen die daarvoor in de penitentiaire inrichtingen zijn gereserveerd. De hoogleraar straf- en vreemdelingenrecht Van Kalmthout stelt in zijn afscheidsrede de vraag waarom Nederland zo sterk afwijkt van het buitenland. Het actualiteitenprogramma NOVA maakte op 1 juli een reportage van het congres ter gelegenheid van het afscheid van Van Kalmthout.

Vernederende behandeling

Van Kalmthout is zowel in zijn afscheidsrede als in de NOVA-uitzending zeer kritisch over het Nederlandse vreemdelingbeleid, dat hij als 'vernederend' voor de betrokkenen kwalificeert. 
De opsluiting van vreemdelingen in een huis van bewaring onder een strafrechtelijk regime miskent dat vreemdelingen geen criminelen zijn, vindt hij. Door dat toch te doen overtreedt de Nederlandse overheid het verbod van het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens. Dat verdrag bepaalt in artikel 3 dat niemand mag worden onderworpen aan een vernederende behandeling.

Humaniteit

Het Humanistisch Verbond is het van harte eens met Van Kalmthouts stellingname.
We maken ons al jaren sterk voor een menswaardig vreemdelingenbeleid en verzetten ons tegen schendingen van de menselijke waardigheid. Dat humaniteit in de vreemdelingenbewaring in Nederland niet vanzelfsprekend is, blijkt uit de kritische rapporten die verschillende inspectiediensten op nationaal en Europees niveau hebben gepubliceerd. Het Ministerie van Justitie weerspreekt de kritiek meestal.

Ervaringen van rooms-katholieke geestelijk verzorgers

Zeer kritisch is het rapport  'Humaniteit in vreemdelingenbewaring' dat Justitia et Pax Nederland daags voor het congres publiceerde. Het rapport is gebaseerd op ervaringen van rooms-katholieke geestelijk verzorgers. Zij zijn in dienst van het Ministerie Justitie en mogen zicht, net als humanistisch geestelijk verzorgers, niet uitspreken over het beleid van hun werkgever. 
Op grond van de dagelijkse ervaringen van justitiepastores concludeert Justitia et Pax echter dat onderdelen van het huidige beleid voor vreemdelingenbewaring onacceptabel zijn. Mensen die veelal niet zijn verdacht of veroordeeld voor een strafbaar feit kunnen maandenlang vastzitten in omstandigheden die veel zwaarder zijn dan in reguliere gevangenissen. Zo worden onder meer verlofregelingen niet altijd gerespecteerd.

'Er zijn talloze voorbeelden van mensen van wie een verzoek om aanwezig te zijn bij een
geboorte of begrafenis wordt afgewezen, bijvoorbeeld van die man die afscheid wilde nemen van zijn zus die op sterven lag. Elk verzoek haar te mogen opzoeken werd afgewezen. Onduidelijk is om welke redenen dit gebeurde, naast de angst dat hij misschien zou ontsnappen. Ook de geboorte van een eigen kind is geen reden om iemand tijdelijk vrijaf te geven om de vrouw te ondersteunen in de laatste uren van de geboorte. Deze verlofregelingen bestaan wel bij strafrechtelijk gedetineerden. (Humaniteit in vreemdelingenbewaring, pagina 35)  

Mensenrechten zij in het geding

Peter Tak, de voorzitter van Justitia et Pax, is in de uitzending van NOVA gedecideerd over het beleid van de overheid. 'De vreemdelingenbewaring kent een gevangenisregime. Daarom vinden we dat het vreemdelingenbeleid op gespannen voet staat met de mensenrechten.'

Minister Hirsch Ballin reageert daar op het rapport in NOVA. De bevindingen van het rapport zijn volgens de bewindsman niet actueel (uit 2009). Hij zegt in gesprek te gaan met de opstellers van het onderzoeksrapport en verwacht dat zij op een aantal conclusies zullen moeten terugkomen. Peter Tak acht dat onwaarschijnlijk, vertelt hij in NOVA.

Humanistische raadslieden bij Justitie

In Nederland kunnen gedetineerden steun vragen van geestelijke verzorgers, die er zijn voor vrijwel alle godsdiensten en levensbeschouwelijke richtingen. Er zijn dus ook humanistisch geestelijk verzorgers. De humanistisch geestelijk verzorgers in het gevangeniswezen worden benoemd door het Ministerie van Justitie op voordracht van het Humanistisch Verbond.

De HGV'ers delen de mening van hun RK-collega's dat hun cliënten lijden onder een onnodig hard en vaak inhumaan regime. Bovendien zal zelfs als de detentie humaner zou worden er altijd een groep mensen blijven voor wie het onmogelijk is een verblijfsvergunning te krijgen, maar die ook niet uitgezet kan worden. De overheid blijft deze groep 'onuitzetbaren' echter onder druk zetten en vervolgen. Onuitzetbaren zijn over het algemeen lang en vaak in detentie, en leiden een steeds marginaler bestaan tussen de detenties in. Toekomstperspectief hebben zij nauwelijks of niet. Het Humanistisch Verbond vindt dan ook dat in het maatschappelijk debat meer aandacht  moet komen voor de situatie van onuitzetbaren.   

Meer kijken, lezen en luisteren

Lees verder in ons dossier

Gepubliceerd:06-07-2010