Hoog tijd voor Grey pride

'Oudt en proud'. Met deze tekst op het T-shirt zullen humanisten op zaterdag 8 augustus  meevaren in de Canal Parade van de Gay Pride in Amsterdam. Daarmee zullen ze de herkenbaarheid en zichtbaarheid van homoseksuele ouderen in zorgcentra vergroten.
En dat is hard nodig, vindt Anton Koolwijk, humanistisch geestelijk verzorger bij de OsiraGroep.

Samen met collega's Rene Goudsblom en Eric de Rooij heeft Koolwijk (51) deze week een Roze Estafette georganiseerd in zeven Amsterdamse woonzorgcentra. Honderden ouderen wonen verschillende activiteiten bij deze week: een stadsverteller vertelt over het rijke homoleven in de hoofdstad, er is een bonte middag onder leiding van niemand minder dan Miss Sexy Legs en donderdag 5 augustus worden Miss / Mister Greypride gekozen. Koolwijk: 'De activiteiten zijn er nadrukkelijk voor alle (buurt)bewoners die van roze gezelligheid houden. Veel hetero's vinden dat ook leuk en onderhoudend.'  

Eenzaam en bang

Aan het geestelijk welzijn van homoseksuele ouderen in de woonzorginstellingen is volgens Anton veel te verbeteren.
Roze ouderen hebben vaak geen kinderen en weinig mantelzorg. Ze zijn relatief vaker eenzaam, geïsoleerd en depressief: lesbiennes zijn 2 tot 3 keer zo vaak eenzaam, homomannen 2 keer zo vaak, blijkt uit verschillende onderzoeken. Dat maakt ze extra afhankelijk van zorgorganisaties. 

Zorg voor geestelijk welzijn is het werk van humanistisch geestelijk verzorgers. Zij willen, gevoed door het humanisme, ervoor zorgen dat mensen zich zelf durven zijn en zich kunnen ontplooien. Dat geldt dus ook voor de ongeveer 7000 homoseksuele mannen en vrouwen van zestig jaar en ouder die in Amsterdams wonen.  

Landelijk probleem

'Homoseksuelen zijn huiverig om in zorginstellingen te gaan wonen. Ze hebben weinig vertrouwen in de homovriendelijkheid van zorgverleners, instellingen en medebewoners en ze voelen zich onveilig', vertelt Koolwijk. Volgens de overheid is zes tot zeven procent van de Nederlandse bevolking homoseksueel. 'Het is dus zeker een landelijk probleem als oudere homoseksuelen terug in de kast gaan, of niet in een zorginstelling willen gaan wonen.'

Kwetsend

Anton Koolwijk merkt aan sommige reacties op de Roze Estafette dat het helaas nog hard nodig is dit soort activiteiten te organiseren. 'Sommige managers vinden het niet nodig om er aandacht te besteden. Als reden noemt men: er is hier één homo en die is heel tevreden. Maar ik weet dat het statistisch niet kan kloppen dat er maar één homo, lesbo, bi of transgender is (dat is de groep waar het beleid zich op richt). In een huis met 200 bewoners zouden het er  zo'n 12 tot 14 kunnen zijn.'

Andere bewoners zeggen niets met 'flikkers' te maken willen hebben. In sommige huizen waar orthodoxe of evangelische mensen wonen of werken wordt gezegd dat er voor ze gebeden zal worden. 'Dat wordt als zeer kwetsend en beledigend ervaren', weet Koolwijk. 

Onbekend maakt onbemind

Niet alleen de medebewoners kunnen een gevoel van onveiligheid geven, ook over zorgverleners bestaat bij roze ouderen veel onbehagen. Uit onderzoek blijkt dat veel zorgverleners niet goed weten hoe om te gaan met de zorgbehoeften van homoseksuele ouderen. Dit komt omdat ze geen kennis hebben van leefstijlen van homoseksuele ouderen en de manier waarop in vroeger jaren tegen homoseksualiteit werd aangekeken. Koolwijk erkent dat dit een belangrijk aandachtspunt is.
"Juist omdat iedereen het onvoorstelbaar vindt dat homoseksualiteit een probleem is bij medebewoners en medewerkers blijft het ongenoemd en onzichtbaar. Homoseksualiteit is voor sommige mensen iets onbekends. En onbekend maakt onbemind. Veel laagopgeleide Nederlanders, allochtonen, ouderen en religieuze mensen blijken negatief over homoseksualiteit. Onze insteek is: 'jullie zijn er onbekend mee, dus moeten wij het ook via activiteiten zichtbaar en bekender maken'. We kiezen dus voor een positieve insteek."  

Verharding van het klimaat

Vindt Koolwijk dat het klimaat in de hoofdstad aan het verharden is? 'Als je kijkt naar de verhalen die ik hoor, mijn persoonlijke ervaringen en het feit dat het aantal mishandelingen de laatste maanden explosief stijgt is dit zeker het geval. Homoseksualiteit is verre van geaccepteerd. De media lichten ons daarover niet altijd goed in. Ik las onlangs dat 95 procent van de Nederlandse bevolking homoseksualiteit accepteert. Maar tegelijkertijd werd gezegd dat 49 procent van de bevolking openbaar kussende mannen, en 33 procent kussende vrouwen aanstootgevend vindt. Men moet zich zich dus vooral normaal gedragen. Bovendien is het aantal zelfdodingen onder homoseksuele jongeren 8 keer zo hoog als onder heteroseksuele jongeren. Dat zegt toch genoeg.'

Tijdens de Canal Parade zal Koolwijk samen met andere mensen van de partnerorganisaties het publiek informeren over welke zorginstellingen homovriendelijk zijn door op de site www.rozezorg.nl te wijzen. Humanisten nemen vanuit hun traditie graag het voortouw bij homo-emancipatie, ook nu weer.

Profilering

Koolwijk vindt het spannend om zaterdag door de grachten te varen. 'Ik ben iemand die liever op de achtergrond blijft. Maar veel mensen hebben gezegd dat ik het moest doen en ik maak me natuurlijk ook graag sterk voor deze zaak. Maar echt leuk vind ik het niet, al die mensen die ook naar mij kijken. Het is goed dat humanistische geestelijke verzorgers zich profileren met hun werk en de waarden waarvoor ze staan: zoals gelijkwaardigheid, non-discriminatie en het recht om jezelf te kunnen zijn. Want juist humanistisch geestelijk verzorgers kunnen zich in hun organisatie daar sterk voor maken. En humanistische zorgcentra kunnen zich door hun homovriendelijkheid onderscheiden en zo bijdragen aan de humanisering van de zorg', vindt Anton Koolwijk.

Meer informatie

In HUMUS nummer 1 is een uitgebreid interview verschenen over de Roze Loper geschreven door Eric de Rooij en Roeland Ensie. Dankzij het Consortium Roze 55+ (ANBO, COC Nederland, Movisie en Schorer) heeft de Tweede Kamer een motie aangenomen voor landelijke invoering van een certificaat voor homovriendelijke zorgverlening: de Roze Loper. De Rietvinck, waar Anton Koolwijk werkt, heeft inmiddels een Roze Loper ontvangen omdat het als eerste zorgcentrum in Nederland voldoet aan de kwaliteitscriteria. Het is de bedoeling dat meer zorgcentra in Nederland een Roze Loper krijgen.

Aandeel van het HV

• We zijn aanwezig met een vertegenwoordiging op de boot van de demissionaire staatssecretaris van OC&W (verantwoordelijke voor emancipatiebeleid)
• HV-lid Nico Lippe is betrokken bij coördinatie van een stiltecentrum tijdens de Gay Pride op 5, 6 en 7 augustus. Het stiltecentrum is een initiatief van COC  Nederland en het  LKP (Landelijk KoördinatiePunt groepen kerk en  homoseksualiteit, www.lkp-web.nl) in het kader van De Dialoog en is te vinden in het Mozeshuis aan het Waterlooplein.
• Zoals elk jaar zal er ook dit jaar een vertegenwoordiging van de Stichting Homoseksualiteit en de Krijgsmacht (SHK) meevaren. In het bestuur van deze stichting zijn humanistische raadslieden zeer actief. De humanisten varen op drie boten mee.

HUMAN werkt op dit moment aan een documentaire over homovoorlichting door COC op middelbare scholen. Filmmaker Doesjka van Hoogdalem volgt voorlichters van COC in hun confrontatie met verschillende schoolklassen. De documentaire is onderdeel van het project De Dialoog waarin het Humanistisch Verbond, het COC en vertegenwoordigers van migrantenorganisaties samenwerken.
Uitzenddatum: 13 december.

Meer kijken, lezen en luisteren

Lees ons webdossier over levensbeschouwing en homoseksualiteit   

Gepubliceerd:05-08-2010