gebruik alternatieven voor vreemdelingendetentie

Op vrijdag 5 november organiseerde Amnesty International in Amsterdam het symposium 'Vreemdelingendetentie. In strijd met de mensenrechten.' Sprekers en publiek leverden felle kritiek op de Nederlandse praktijk om illegalen massaal, langdurig en steeds weer op te sluiten. Terwijl de alternatieven humaner en effectiever zijn.

Onder de ongeveer 140 bezoekers waren advocaten, artsen, onderzoekers en vertegenwoordigers van hulp- en belangenorganisaties. Ook waren er enkele vreemdelingen die spraken over de verschrikkingen van de vreemdelingendetentie. Politici en beleidsmakers lieten het helaas afweten zodat de discussie met hen niet gevoerd werd. 

Forse kritiek op detentiebeleid

De conclusies van het symposium lieten niets aan duidelijkheid over. Detentie is bedoeld als uiterste middel maar wordt in Nederland vrijwel altijd op elke illegaal toegepast. Dat is verwerpelijk, want de vreemdelingendetentie is mensonterend. Daarnaast is het meestal onnodig en het schaadt de fysieke en psychische gezondheid. Het detentiebeleid zoals de Nederlands overheid dat nu uitvoert is ineffectief en duur, maar vooral in strijd met de mensenrechten.

Onuitzetbaren perspectief bieden

Ineke de Vries, directeur van het Humanistisch Verbond, vroeg in haar lezing (powerpoint) aandacht voor de ongeveer 50.000 onuitzetbaren in ons land. Ze presenteerde de brochure  'Onuitzetbaar.Morele vragen over het vreemdelingenbeleid. De Vries: 'Het huidige beleid faalt. We kunnen de instroom niet stoppen en meer dan de helft van de illegalen kunnen we niet uitzetten. Het is moreel onaanvaardbaar deze mensen eindeloos te detineren, weer op straat te zetten en opnieuw te detineren, zonder enig toekomst- of handelingsperspectief.'

Niet als drukmiddel gebruiken

Vreemdelingendetentie mag niet als straf of drukmiddel om te vertrekken worden gebruikt, zei De Vries. 'Zeker niet wanneer dat vertrek onmogelijk is. Het is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de Nederlandse overheid en de onuitzetbare te zoeken naar een concreet alternatief dat  perspectief biedt.' 

Detentieomstandigheden nauwelijks verbeterd

Amnesty International Nederland presenteerde het rapport 'Vreemdelingendetentie. In strijd met de mensenrechten'. Dat is een update van het rapport The Detention of irregular migrants and asylum seekers uit 2008. Toen hekelde Amnesty het vreemdelingendetentieregime dat zwaarder is dan het strafrechterlijk regime voor criminelen. De aanbevelingen voor een humaner detentiebeleid, zoals gebruik van alternatieven, zijn nauwelijks opgevolgd.
 ´De vreemdelingendetentie is niet wezenlijk verbeterd en nog steeds in strijd met de mensenrechten, concludeert Eduard Nazarsky, directeur van Amnesty.

De Inspectie voor de Sanctietoepassing van het Ministerie van Justitie deed de laatste twee jaar onderzoek in centra voor vreemdelingendetentie. Inspecteur Bart van der Linden stelt in het laatste rapport dat vreemdelingen nog steeds onder slechtere omstandigheden worden opgesloten dan criminelen. Zelf denkt hij niet dat de ingevoerde verbeteringen van een uur extra bezoek en 4 uur activiteitenprogramma afdoende zijn.

Opsluiting in isoleercel grenst aan marteling

Joost den Otter van het International Rehabilitation Council for Torture victims (IRCT) zegt dat vreemdelingendetentie de fysieke en geestelijke gezondheid ernstig aantast. Volgens internationaal onderzoek heeft na 9 maanden detentie de meerderheid van de betroffenen angststoornissen en depressies (70 tot 80 procent) en heeft 40 procent suïcidale gedachten. Het is onaanvaardbaar dat er in de centra zeer beperkt medische en nauwelijks psychische zorg is. Het veelvuldig en langdurig opsluiten van mensen in isoleercellen grenst aan marteling volgens het IRCT.

Ook artsen, advocaten, Justitita et Pax,hulpverleners en vreemdelingen gaven schrijnende voorbeelden van wat er mis is in de vreemdelingendetentie.    

Alternatieven werken beter

Emeritus hoogleraar straf- en vreemdelingerecht Anton van Kalmthout: 'De Nederlandse praktijk van vreemdelingendetentie is strenger dan de eigen wet en dan elk ander land en wordt onacceptabel geacht door Europese commissies die we zelf mede hebben ingesteld. Probleem is dat politici niet lezen en blijven denken dat hard beleid bevordert dat mensen terugkeren. Dat is niet zo. Er is heel veel onderzoek dat aantoont dat alternatieven beter werken.'

Oproep aan het eind van het symposium was, na een discussie olv Felix Rottenberg,  politici en beleidsmakers duidelijk te maken dat:

• Nederland zich moet houden aan internationale mensenrechtenverdragen
• het harde en inhumane beleid onacceptabel is en niet leidt tot effectievere uitzetting
• alternatieven zoals meldplicht, borgsom, en opvang buiten detentie mogelijk, goedkoper en vaak effectiever zijn en zeker humaner

Meer informatie over Amnesty International

Beide rapporten en de documentaire ´Vreemdelingendetentie. Onschuldig opgesloten´ van Amnesty International zijn te vinden op vinden op www.amnesty.nl

Meer kijken, lezen en luisteren

Lees ons dossier

Gepubliceerd:11-11-2010