Op de bres voor waardig sterven

Jeannette Croonen en Carine de Vries zijn twee moeders wier kinderen zijn gestorven door zelfdoding. Tjeerd en Monique waren psychiatrische patiënten en ten einde raad, maar hun doodswens was niet bespreekbaar in de psychiatrie. De vraag 'Mag ik dood' en wil je mij daarbij helpen, is een onderwerp waarmee de psychiatrie nog grote moeite heeft.

Daarom hebben Croonen en De Vries de stichting  'Euthanasie in de psychiatrie' opgericht en lanceerden ze een gelijknamige website. Nu is er ook het boek 'De strijd voorbij: euthanasie in de psychiatrie'.
Vorige week werd het gepresenteerd aan Petra de Jong, directeur van de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE). De Jong schreef ook het voorwoord. Het doel van het boek is de doodswens van patiënten bespreekbaar  te maken en menswaardig sterven mogelijk te maken.  

Het is enige tijd geleden dat jullie kinderen kozen een einde aan hun leven te maken (2006 en 2008). Hoe kijken jullie daar nu op terug?

Carine: 'De eenzaamheid en de gruwelijkheid van de manier waarop Tjeerd en Monique een einde aan hun leven moesten maken, is iets wat je bezig blijft houden. Mijn zoon sprong voor de trein.
Ik heb nooit afscheid van zijn lichaam kunnen nemen. Dat is heel zwaar'.

Jeannette gaat in het boek ook in over de dood van haar dochter Monique: Onze lieve Monique is op een eenzame manier gestorven, terwijl ze had gewild dat wij er bij waren [..] Ze heeft een zak om haar hoofd gebonden met een riem eromheen en een slot erop, met een knuffel in haar handen. Carine: Het is echt heel moeilijk om mee om te gaan. Een belangrijk motief om het boek te schrijven is om andere mensen moreel te steunen. Als we maar één gezin kunnen besparen wat wij hebben mee moeten maken, dan is onze opzet geslaagd. 

Het boek is vorige week gepresenteerd. Hoe ging dat?

Carine: 'Er was een goede opkomst. Wat me zeer ontroerde was een treinmachinist die naar me toekwam en ons huilend bedankte. Deze man schreef ook een verhaal in het boek. Daarin schrijft hij: 'De 19de keer dat ik een zelfdoding meemaakte was voor mij de druppel []Ik ben gevoelsmens. Ik vind het heel erg dat ze niet op een gewone manier de wereld mogen verlaten. Als ze echt niet meer willen, laat ze dan gaan'.  

In jullie boek zeggen jullie dat erkenning van de doodswens en het openstaan om dat te bespreken zeer belangrijk is. Waarom?

Jeannette: 'Omdat het belangrijk is dat iemand in alle rust zijn doodswens kan bespreken en een luisterend oor krijgt.'

Carine: 'Het is goed als mensen in psychische nood serieus genomen worden en dat het gesprek niet vermeden wordt. Maar er ruimte is om in gesprek te gaan. Soms kan dat betekenen dat iemand besluit nog even door te gaan.' 

Uit recent onderzoek in opdracht van de NVVE blijkt dat 75% van de psychiaters hulp bij zelfdoding van een psychiatrisch patiënt in principe aanvaardbaar vindt en 43% kan zich voorstellen ooit hulp bij zelfdoding te verlenen. Toch gebeurt het niet?

Jeannette: Ja, we zijn ook op de hoogte van het onderzoek en kunnen het niet echt verklaren.
Het blijkt uit onze contacten dat psychiaters nog nauwelijks 'bewegen'. We merken bijvoorbeeld ook dat veel psychiaters niet op de hoogte zijn van de richtlijn die de Nederlandse vereniging voor Psychiatrie zelf heeft opgesteld over omgaan met verzoeken tot Hulp bij Zelfdoding.

Carine: 'We hebben gemerkt dat psychiaters het ondraaglijk geestelijk lijden anders zien dan andere artsen die meer met ondraaglijk lijden vanuit de somatische geneeskunde te maken hebben. Daarom pleiten we in onze boek ook voor meer aandacht hiervoor in de opleiding en nascholing aan psychiaters.  

Zien jullie ook een rol voor de politiek?

Carine: 'De politiek kan niet veel meer doen. Er is een euthanasiewet die mogelijkheden biedt.
Want onder strenge voorwaarden geldt ook geestelijk lijden als grond om in aanmerking te komen voor euthanasie.'   

Meer informatie

U kunt het boek bestellen op de website Euthanasie en Psychiatrie.
Volgende week worden de moeders gevolgd in hun activiteiten in een uitzending van Aanpakkers (NTR), 1 november, ned 2, 19.25 uur.

Meer kijken, lezen en luisteren

• Waarom krijgen chronisch psychiatrisch patiënten maar zo zelden stervenshulp van hun arts?  Deze vraag staat centraal in de documentaire ‘Mag ik dood’.
• Lees ons dossier over dit onderwerp of kijk eens op het blog Mag ik dood.