Verslag Invitational conference NVVE op 17 mei

Tijdens een Invitational conference in het Nieuwspoort gingen politici, zorgverleners, onderzoekers en belangengroepen in debat over over legalisering van stervenshulp.
De conferentie werd georganiseerd door het Nederlandse Vereniging Voor een Vrijwillige Levenseinde (NVVE).

Zoals verwacht tekende zich een scheiding af tussen de christelijke en andere partijen. Het CDA is samen met de ChristenUnie tegenstander van het Burgerinitiatief. CDA-kamerlid Hein Pieper wil de discussie voeren vanuit zingeving en niet vanuit de doodswens. 'Roepen we elkaar nog tot een zinvol bestaan? Die taak vervullen we slecht. In dit soort situaties moet je mensen niet in de steek laten, maar juist nabijheid bieden en laten zien: jij bent de moeite waard.'

Fatma Koser Kaya van D66 reageert: ´Ik vind juist het omgekeerde: door open te staan voor een doodswens, laat je mensen niet in de steek. Zij pleit voor een open debat over dit onderwerp. 'Samen met GroenLinks dienden wij een motie in voor meer onderzoek naar voltooid leven en doodswens. Op basis daarvan kun je het debat goed voeren. Helaas werd deze motie afgewezen.'

Speciaal opgeleide hulpverleners zijn nodig om mensen bij te staan die 'klaar zijn met leven', is het idee van de initiatiefgroep. Na een aantal zorgvuldige stappen kan de conclusie zijn dat iemand wil sterven. De hulpverlener moet dan aan medicijnen kunnen komen om dit mogelijk te maken. Als volgende stap gaat de initiatiefgroep een wetsvoorstel en memorie van toelichting schrijven.

Zelfbeschikkingsprincipe moet leidend zijn

Ook de PvdA juicht het burgerinitiatief toe. 'Deze kwestie leeft in de samenleving,' zegt kamerlid Kelkik Yücel. 'We moeten het debat voeren en tegelijkertijd nadenken over hoe we tot zorgvuldige wetgeving kunnen komen. Wij vinden het ook belangrijk om te kijken hoe we ouderen zorg en steun geven. Als ze hun leven voltooid vinden omdat de maatschappij niet meer naar ze omkijkt, dan moeten we daar wat aan doen. Maar als dat in orde is en er is een concrete doodswens, dan is het zelfbeschikkingsprincipe leidend.' De VVD pleit hierbij voor een 'verlaatkundige', een hulpverlener die mensen begeleidt die het leven willen verlaten. De Christen Unie is tegen een dergelijke hulpverlener. "Op die manier schuif je de verantwoordelijkheid in de schoenen van anderen," zegt Esmé Wiegman van de CU. "We moeten er voor zorgen dat mensen zodanig blijven participeren in sociale verbanden dat het de moeite waard is om verder te leven."

Scheidslijn tussen christelijke en andere partijen

Rein Zunderdorp, die namens het Humanistisch Verbond deelnam aan de conferentie verbaast zich niet over het debat. 'Duidelijk werd de scherpe scheidslijn tussen christelijke en de andere partijen. Jammer dat de SP er niet was, want die zijn er niet duidelijk over. Het CDA heeft de grootste problemen met dit onderwerp omdat de achterban hierover verdeeld is. Er zijn ook voorstanders in de achterban. Daarom is het de vraag of het afwijzende standpunt van CDA'er Pieper stand houdt.'

Statement HV

Na de politici doen de belangenorganisaties hun statements, waaronder het Humanistisch Verbond. Zunderdorp zet in vier punten in een statement de visie van het HV uiteen. Hij benadrukt dat humanisten sterk hechten sterk aan het leven voor de dood en hij pleit voor forse investeringen in aandacht en zorg voor mensen die dat nodig hebben. Belangrijk is ook dat in de discussie over hulp bij zelfdoding zelfbeschikking voorop staat.
'Allereerst: kies je voor zelfbeschikking of voor een beslissing door staat, kerk of beroepsgroep? En de tweede: als je kiest voor zelfbeschikking, hoe ga je het dan regelen? Welke overwegingen en zorgvuldigheidseisen zijn dan aan de orde?'.
CDA'er Pieper protesteert.'U legt hier het dogma van zelfbeschikking op tafel en veegt de rest ervan af.' Zunderdorp houdt voet bij stuk: "Pro life en pro choice zijn twee onvergelijkbare standpunten.'

Monopolie op middelen doorbreken

Zunderdorp belicht in zijn statement naast de rol van de politiek ook de rol van de medische stand.
'De commissie gaf in 2004 verstandig advies voor verdere discussie. Het uitgangspunt voor het HV is dat de wetgever het monopolie op de verstrekking van middelen moet doorbreken en tevens de strafbaarstelling van zorgvuldige hulp bij zelfdoding, ook door niet-medici, moet beëindigen.
De recente reactie van de artsenorganisatie KNMG op het initiatief Uit Vrije Wil was een botte afwijzing die de klok 10 jaar terugdraait. Het is een terugval die de medici buiten de werkelijkheid en wellicht buiten spel zet,' concludeert Zunderdorp.

Lode Wigersma, directeur beleid KNMG, vindt dat artsen ook een verantwoordelijkheid hebben bij voltooid leven. 'Maar we zijn er niet principieel tegen dat anderen dan artsen hierin een rol krijgen. Doktoren zijn niet de deskundigen als het gaat over existentiële problemen, dus als daarbij anderen betrokken moeten worden, graag.'

Gerard Schellekens, projectmanager Stichting Vrijwillig Leven, steunt het Burgerinitiatief en ziet een rol voor SVL weggelegd. Hij pleit ervoor zelfbeschikking eindelijk ook te regelen voor mensen die niet dodelijk ziek zijn, maar om een andere reden humaan willen sterven.

'Hulp moet kosteloos zijn, transparant en moet gemeld worden. De steunpunten SVL staan daarvoor garant. Wettelijke erkenning van het levenstestament is nodig. De grote meerderheid van de bevolking is voor zelfbeschikking, dus moet het door de volksvertegenwoordiging eindelijk geregeld worden. Niet alleen woorden ook daden.'

'Terecht dat er aandacht is voor dit schrijnende probleem,' zegt Rienk van Splunder, voorzitter van de Protestant Chirstelijke Ouderen Bond (PCOB), 'maar tegelijkertijd gaat de discussie al snel over hoe je hulp zou moeten bieden. Wat ons betreft is de vraag óf je als maatschappij wil meewerken daaraan.'

PvdA'er Yücel: 'Ik respecteer en begrijp het standpunt dat het leven een geschenk van God is, maar waarom biedt dat geen ruimte voor andere overtuigingen? Christenen behouden altijd de vrijheid om te zeggen: die route naar de dood is niet voor mij weggelegd.'

Koser Kaya sluit zich daarbij aan: 'Ik word er moe van dat het debat steeds wordt doodgeslagen vanuit de ideologische invalshoek.'

Wiegman (CU) weerlegt dit: 'In mijn bijdrage heb ik juist uiteengezet dat we de argumenten breder willen delen.'

Toch twijfelt Jolande Sap van GroenLinks aan de politieke bereidheid om dit debat te voeren, vooral bij het CDA. Pieper vindt dat het debat in de samenleving thuishoort en niet in de politiek. Volgens Hedy d'Ancona, lid van de initiatiefgroep, is het niet de vraag of de partijen bereid zijn tot debat.
'Ze moeten wel naar aanleiding van dit burgerinitiatief."

Tevreden over uitkomst

Rein Zunderdorp is tevreden met de uitkomst van het debat. Dit biedt dit voldoende aanknopingspunten voor het maken van een agenda voor dit onderwerp. 'Basis voor de discussie was de route via een gecertificeerde hulpverlener. Dat kwam er wel uit als belangrijk punt. En dat men zich heeft verplicht tot een politieke en maatschappelijke discussie. Die moet gaan over de praktische uitwerking en mag niet gegijzeld worden door een ideologische discussie.
De niet-christelijke partijen willen allemaal deze kant op.'

Verslag: Max Paumen
Fotografie: Charlotte Bogaert

Meer kijken, lezen en luisteren

De filmpjes van de standpunten van de politieke partijen vindt u op youtube.com.
Kijk ook eens op www.voltooidleven.nl, de campagnesite van de NVVE, daar vindt u ook een verslag. Lees verder ons webdossier. Wilt u weten hoe de politieke partijen scoren op de humanistische politieke meetlat op het onderdeel waardig levenseinde? Gebruik dan onze meetlat!

Gepubliceerd:18-05-2010