Humanist pleit voor vrijheid van denken, spreken en publiceren

Op 21 september start Prinsjesdag in Den Haag met een bezinningsbijeenkomst van de verschillende religies en levensbeschouwingen. Daarin wordt stil gestaan bij de betekenis van de opening van het parlementaire jaar. Thema is dit jaar 'Geloofwaardig'.
Namens de humanisten levert humanistisch raadsman bij Defensie René de Boer een bijdrage.

De verschillende religies en levensbeschouwingen dragen elk vanuit hun eigen traditie en gedachtegoed hun steentje bij om de leden van regering en parlement te inspireren.
Zijn doen dat dit jaar naar aanleiding van de vraag: Hoe geloofwaardig zijn wij nog als politieke, levensbeschouwelijke en religieuze tradities? Het hoofdreferaat wordt dit jaar gehouden door Varamitra, woordvoerder voor de interreligieuze dialoog van de Boeddhistische Unie Nederland. Daarnaast zijn er bijdragen van liberaal-joodse, islamitische, christelijke, hindoeïstische, baháí en humanistische deelnemers.

Vrijheid van denken en spreken

Namens de humanisten spreekt humanistisch raadsman bij Defensie (Koninklijke Marine) René de Boer. De Boer vindt het een eer om mee te doen. In zijn bijdrage houdt hij een pleidooi voor vrijheid van denken en spreken. Hij doet dit onder meer aan de hand van een gedicht van Jan van Veen uit 1630, het werk van Spinoza en de filosoof en historicus Jonathan Israel, die gespecialiseerd is in de Verlichting. 

De Boer: 'Spinoza heeft altijd geijverd voor de vrijheid van denken, spreken en publiceren. Mensen moeten niet te bang zijn dat ook nu te doen. Alleen op deze manier kunnen we een moderne democratie open en levendig houden. Deze vrijheid impliceert ook vrijheid van levensbeschouwing en godsdienst. De staat moet haar burgers dus beschermen tegen pogingen van welke zijde dan ook om deze vrijheden in te perken.'

Publieke domein moet open zijn

Het publieke domein zou voor iedereen toegankelijk moet zijn, meent De Boer. 'Hier mag géén enkel geloof de dienst uitmaken. Dit principe maakt de echte vrijheid van levensbeschouwing en geloof mogelijk. De paradox is dat de vrijheid van de religie ingeperkt zou moeten worden als daardoor andere levensbeschouwingen of religies in de verdrukking komen.'

Spinoza is een grote inspiratie voor De Boer, om vele redenen. Onder meer omdat hij de eerste filosoof was die het lef had religiekritiek te uiten. Ook in zijn werk als HGV'er gebruikt René zijn gedachtegoed, met name als het gaat om zelfreflectie bij zijn cliënten te stimuleren.

"'Een prachtige uitspraak van Spinoza is: 'Als je weet waarom iets gaat zoals het gaat wordt het lijden minder en heb je er meer macht over.' Dat zeg ik ook tegen mijn cliënten: Probeer er achter te komen waarom je leven op een bepaalde manier verloopt."  

De Boer eindigt zijn bijdrage met een oproep uit een tekst van Israel. 'We moeten de innige banden tussen democratie, vrijheid van gedachte en individuele vrijheid krachtiger uitdragen en versterken. De kracht van de mens -en ook van de politiek- is het begrijpen en ligt in de rede. Want alleen een stabiele, veilige en vrije samenleving kan de menselijke ontplooiing waarborgen.' 

Zoek het debat

Dat is ook een oproep voor humanisten. 'Ik vind dat iedereen, binnen de grenzen van de wet, alles moet kunnen zeggen. Dat betekent dat humanisten met de kracht van rede in debat moeten gaan. Ja, ook met Geert Wilders. Daarbij is het belangrijk de communicatie open te houden. Ik vind dat Alexander Pechtold het debat met Wilders goed voert.'  

Meer informatie

Lees het programmaboekje met daarin alle bijdragen.