De brochure van creationisten weerlegd

Vandaag vinden mensen uit ruim zes miljoen Nederlandse huishoudens de brochure ‘Evolutie of Schepping. Wat geloof jij?’ ongevraagd op de deurmat. Hierin leggen creationisten uit dat het scheppingverhaal plausibeler is dan de evolutietheorie. Over de brochure wordt lacherig gedaan, want creationisten, die zijn toch niet serieus te nemen? Maar waarom is de informatie onjuist? En hoe kunnen argumenten van creationisten op wetenschappelijke gronden weerlegd worden. Een antwoord.

Bij wetenschap draait het om het serieus ingaan op elkaars argumenten en de behoefte aan waarheidsvinding. Dat christelijke creationisten deze methode niet toepassen, ontslaat humanisten en andere tegenstanders van het creationsme niet van de verantwoordelijkheid serieus in te gaan op de argumenten die in de brochure ‘Evolutie of Schepping. Wat geloof jij?’ genoemd worden. Daarom zal per hoofdstuk worden gereageerd op argumenten uit de brochure. Dit is een samenvatting van een langer artikel waarin de brochure wordt weerlegd. Auteurs daarvan zijn Esther Wit (Humanistisch Verbond) en Coen Brummer (initiatiefnemer website Nee Creationsme, Ja Darwin.

1. Onze gedachten bepalen wat we zien.

De brochure start met het argument dat we de natuur zien op basis van wat we verwachten. Daarmee wordt geïmpliceerd dat we nooit objectief kunnen zijn en dat ook de evolutietheorie een willekeurige subjectieve theorie is. Echter, de wetenschappelijke methode is juist ontwikkeld om ervoor te zorgen dat we niet zien wat we willen zien, maar zo objectief mogelijk kijken. Daarom wordt niet gezocht naar de bevestiging van wat we al dachten, maar naar tegenargumenten: het principe van falsificatie (zie wetenschapsfilosoof Karl Popper ). Een theorie, waaronder de evolutietheorie, wordt geaccepteerd na een lang proces van publicaties, onderzoek, kritiek en weerlegging. Pas nadat talloze wetenschappers hebben meegedacht komt men tot gezamenlijke conclusies, die altijd openstaan voor verbetering. Natuurlijk bepalen onze vooroordelen gedeeltelijk wat we zien, maar om dit te voorkomen is de wetenschappelijke methode uitgevonden.

2. Wie is God?

Hier wordt aangegeven dat we God als kunstenaar moeten zien, en de mens als beeld. Het beeld (de mens) kan God nooit begrijpen. Vervolgens wordt de vraag gesteld (onder de rubriek ‘Om over na te denken’) waarin de mens van de aap verschilt. Dit is een verwarrende tekst. Wat wil men eigenlijk zeggen? In ieder geval dat we als mens God nooit kunnen begrijpen. Dat zou kunnen. Het is onduidelijk wat dit met de evolutietheorie te maken heeft.

3.Soorten wetenschap

In dit onderdeel van het schrijven van de creationisten worden twee soorten wetenschap genoemd: de technische en de historische. De technische wetenschap zou betrouwbaar zijn en de historische wetenschap niet. We waren er immers niet bij.Vervolgens wordt de vraag gesteld: wat is de evolutietheorie, een technische of een historische wetenschap? De valkuil bij deze vraagstelling is dat de schijn wordt gewekt dat er maar twee soorten wetenschappen bestaan. Dat is onzin. De evolutietheorie is een biologische theorie, geen historische. Evolutie is een proces, dat ook nu plaatsvindt. De geologie levert bruikbaar materiaal op en ook het onderzoek naar genen. Bovendien is het niet waar dat gebeurtenissen uit het verleden niet te bewijzen zijn. Het is eenvoudig om vast te stellen dat Nederland op 5 mei 1945 bevrijd werd.

4.Wat gaat vanzelf?

In dit hoofdstuk wordt aangegeven dat niets ‘vanzelf’ gaat. Als je kamer een rommel is, moet je je best doen om die op te ruimen. Vervolgens wordt verteld dat volgens de evolutietheorie eencelligen vanzelf zouden zijn ontstaan, waaruit geleidelijk de mens is ontwikkeld. De vergelijking die getrokken wordt: je kamer opruimen gaat niet vanzelf, de ontwikkeling van leven kan niet vanzelf gaan. Maar de evolutietheorie gaat niet over het ontstaan van leven. Hoe het leven is ontstaan weten we niet.
De keuze die we krijgen in de brochure , of er gebeurt niets, of iemand doet het, is onvolledig. Er zijn talloze processen die gebeuren zonder dat iemand iets doet. In de brochure wordt gevraagd of je de evolutie van een eencellige tot mens normaal om je heen ziet. Nee, de evolutie van eencellige tot mens zie je niet, daar is ons leven veel te kort voor.Allerlei mutaties en de aanpassing van soorten kunnen we wel zien bij organismen die kort leven en zich snel voortplanten. Zoals bacteriën die alleen nylon voorgeschoteld krijgen. Ze muteren zo dat ze ervan kunnen leven.

5. Een paar feiten

a. Fossielen. In dit deel wordt gesproken over fossielen. Er wordt gesteld dat er veel fossielen worden gevonden van dieren die er tegenwoordig nog precies zo uit zien. Volgens de brochure zou dit niet stroken met de evolutietheorie, omdat soorten zich in miljoenen jaren moeten ontwikkelen. Er wordt gesuggereerd dat ofwel een soort exact hetzelfde blijft omdat God de soort zo geschapen heeft, ofwel het organisme veranderen moet omdat de evolutietheorie dit voorschrijft. Deze tegenstelling is een valse; bij het proces van evolutie kunnen soorten die goed zijn aangepast aan hun omgeving best miljoenen jaren ongewijzigd blijven. Een goed voorbeeld hiervan is de haai.

b. Aardlagen. In dit hoofdstuk wordt gesteld dat de geologische kolom ook tot stand kan zijn gekomen door natuurrampen. Het bijgevoegde plaatje doet denken aan de zondvloed. Dit is simpelweg onjuist; nergens ter wereld zijn aanwijzingen te vinden voor een dergelijke gebeurtenis. Sterker nog, om al het land op de aarde te bedekken heb je vele malen meer water nodig dan er op de planeet Aarde voor handen is. Daarbij zijn er bijzonder veel soorten aardlagen, terwijl je bij een zondvloed of andere grote ramp zou verwachten dat er maar twee of drie zijn. Ook is het zo dat de geologische kolom in alle delen van de wereld terug te vinden is. Kleine, plaatselijke natuurrampen kunnen daarom nooit oorzaak zijn.

c. Fossielen die door verschillende aardlagen heen steken. Hier wordt gezegd dat de evolutietheorie veronderstelt dat aardlagen gedurende miljoenen jaren gevormd zijn. Onzin. De evolutietheorie veronderstelt helemaal niets over geologische bevindingen als aardlagen. Aardlagen met fossielen bieden materiaal dat opvallend goed aansluit bij het idee van evolutie. Men maakt dus gebruik van geologie in plaats van iets te vooronderstellen. Aardlagen kunnen op vele manieren ontstaan.

d. Fouten in schoolboeken. Haeckels embryo-tekeningen kloppen niet. Een terecht punt. Een fout dus van Haeckel. Gelukkig zijn er wetenschappers die onderzoeken het nogmaals en herkennen de fout.
Nog belangrijker: deze afbeeldingen zijn al lang niet meer in schoolboeken te vinden. De stelling van de brochure dat de overdrijving van Haeckel de evolutietheorie onderuit haalt, is onjuist.Lees verder over de embryotheorie

Over geloof en wetenschap

U hebt een keuze; geloven wat de evolutietheorie vertelt over de wordingsgeschiedenis van de mens of geloven wat in de bijbel staat, zegt de brochure. Natuurlijk heeft iedereen deze keuzevrijheid. Geloof is geen wetenschap, en wetenschap geen geloof. Wetenschap ‘geloof’ je niet. Het is een methode van gezamenlijke waarheidsvinding. De evolutietheorie is onderbouwd met een enorme hoeveelheid data en het scheppingsverhaal niet. Het scheppingsverhaal is geen wetenschap, het is een mythisch verhaal. Het valt de makers van deze brochure kwalijk te nemen dat ze hun eigen geloof als waarheid willen verkondigen en niet in staat zijn te onderkennen dat het scheppingsverhaal een verhaal is, geen feit.

De zin van het leven en evolutie

Waar kom ik vandaan? Waarom ben ik hier? Waar ga ik heen als ik sterf? Het geloof in de evolutietheorie kan deze vragen niet beantwoorden, zo stelt de brochure. Dat is waar. Over de zin van het leven zegt de evolutie niets, en al helemaal niet over de zin van jouw individuele leven. Dat is geen bewijs voor het bestaan van God of de Schepping: de evolutietheorie gaat er eenvoudigweg niet over. De zin van het leven, dat zal iedereen zelf en met elkaar uit moeten zoeken. Er bestaan talloze verhalen over.
De evolutietheorie kan wel mooie inzichten geven: dat we verbonden zijn met de natuur en met dieren, dat we de wereld door nieuwsgierigheid en open onderzoek kunnen leren kennen. Of dat deze kennis verbazingwekkend is en ons kan verwonderen. Veel humanisten verbinden wetenschappelijke kennis met een zinvol persoonlijk leven. Zo kan het ook!

Coen Brummer en Esther Wit, Met dank aan Chris Buskes

Meer informatie?

U vindt meer informatie over op de website van Coen Brummer. Webloggend Nederland is ook een actie gestart tegen deze brochure. Op de website www.terugnaarjemaker.nl vindt u meer informatie over hoe u daaraan kunt deelnemen. Daniël Dresden heeft tevens een polemisch stuk geschreven van de folder. Dresden studeerde medische biologie en geneeskunde aan de Universiteit van Amsterdam.Sinds augustus 2007 is Daniël medisch redacteur bij HealthDirect.

Gepubliceerd:23-02-2009