Prinsjesdagviering over De armoede van rijkdom

Vanochtend vond voor de tiende keer de Prinsjesdagviering plaats. In de Grote Kerk van Den Haag waren vertegenwoordigers van religies en levensbeschouwingen bijeen. Samen met politieke vertegenwoordigers en burgers luidden zij het parlementaire jaar spiritueel in. Namens het Humanistisch Verbond sprak de secretaris van de afdeling Haaglanden, Wessel Jenner-Klarenbeek. 'Werkelijke rijkdom is omzien naar anderen en streven dat een ieder op eigen wijze een goed leven kan leiden.' 

Voor de gelegenheid was een uitgebreid programmaboekje gemaakt, met een voorwoord van oud-minister-president Wim Kok. Het hoofdreferaat was van pastoor Wietse van der Velde van de Haagse Gemeenschap van Kerken. Er waren bijdragen van baháís, hindoes, joden, boeddhisten, moslims, humanisten, christenen en Brahma Kumaris. Hieronder vindt u de bijdrage van Wessel Jenner-Klarenbeek.

De armoede van rijkdom

Het is aan het begin van de kredietcrisis. Ik loop door het verpleeghuis waar ik werk als geestelijk verzorger. Plots zegt iemand: En dat alles met dank aan jullie!. Verbaasd kijk ik op. Een bewoner zit met de krant voor zich en wijst naar mij: Ik bedoel jullie, humanisten. Ik ga bij hem zitten en vraag wat hij bedoelt.
Jullie humanisten zijn toch zo voor eigen ontwikkeling en  individuele vrijheid?  Dit is wat ervan komt. We zijn rijker dan ooit, maar zijn geestelijk arm omdat we alleen kiezen voor ons zelf, ons eigen geluk, onze eigen portemonnee. We maken keuzen die alleen ons zelf ten goede komen en denken niet aan anderen. Vandaar deze crisis.

Ik denk even na over wat de man zegt. Hij heeft een punt. De materiële rijkdom in Nederland is groter dan ooit. Die zelfde rijkdom vraagt echter wel zijn tol: de druk op mensen wordt steeds groter. Het lijkt steeds meer alleen te draaien om meedoen door te werken, het verwerven van geld en materie en het bevorderen van vooral het eigen geluk.

Deze druk blijft niet zonder gevolgen. Er zijn steeds meer mensen die het tempo van deze maatschappij niet meer kunnen volgen en hierdoor buiten de boot vallen. Er is steeds minder tijd en aandacht voor zwakkeren, voor zieken, voor ouderen die zorg nodig hebben. Het milieu wordt belast door onze overconsumptie en de daarmee samengaande uitlaatgassen en afvalbergen.

Vanuit het oogpunt van medemenselijke aandacht en zorg en vanuit het oogpunt van het milieu is deze rijkdom dus behoorlijk armoedig. Het is een externe rijkdom die gaat om spullen en centen. Ik begreep de man dus wel toen hij zei dat we rijker zijn dan ooit, maar geestelijk arm.
Als humanisme zou gaan om alleen de eigen vrijheid en de eigen ontwikkeling, dan zou de man uit het verpleeghuis ook gelijk hebben met zijn kritiek op het humanisme. Humanisme zou dan kunnen bijdragen aan het materieel rijk, maar geestelijk arm zijn van mensen.

Humanisme is echter breder dan het verwezenlijken van eigen vrijheid alleen. Om het humanisme te typeren gebruikt het Humanistisch Verbond dan ook de volgende woorden: zelf denken, samen leven. De mens is zelf verantwoordelijk voor haar of zijn leven, de keuzen die zij maakt. De mens is vrij om te denken en onderzoeken wat hij wil om zo richting te geven aan het eigen leven. Deze zelf verantwoordelijke in vrijheid denkende mens is echter nooit een solo-mens alleen. Wij mensen maken deel uit van families, groepen, samenlevingen, de wereld. Samen met de anderen zijn wij de mens of de mensheid. Humanisten streven daarom ook een menswaardig leven voor iedereen na. Dat betekent dat we zorgen voor elkaar en voor de wereld waarop en de natuur waarin wij leven. En dat doen we niet omdat de staat of een bepaalde religie dit van ons verlangt, maar omdat wij mensen elkaar nodig hebben en daardoor verantwoordelijk zijn voor elkaar.

Daarom is rijkdom voor humanisten nooit de rijkdom van individuen alleen. Het zou steeds moeten gaan om het streven naar een menswaardig leven voor ieder. Wanneer door individuele honger naar materie en geld dit streven onder druk komt te staan. Ja, daar is sprake van de armoede van rijkdom!

Dit was ongeveer mijn reactie op de opmerking van de man in het verpleeghuis. Mijn reactie deed hem, eerlijk gezegd, weinig. Hij verdiepte zich weer in zijn krant en negeerde mij. Dat maakte niet uit, want door te zoeken naar een antwoord had ik mijzelf weer iets belangrijks in herinnering gebracht: Namelijk, dat het niet gaat hoeveel geld ik op mijn bankrekening heb staan, dat ik net een nieuw huis heb gekocht, dat ik mooie nieuwe kleren heb. Werkelijke rijkdom is omzien naar anderen en ernaar streven dat een ieder op eigen wijze een goed leven kan leiden. 

Wessel Jenner-Klarenbeek, secretaris Humanistisch Verbond afdeling Haaglanden. 

Bijdragen humanisten aan de Prinsjesdagviering

In 2008 sprak Rob Buitenweg over mensenrechten. In 2007 gaf Wilma Reinders van het Humanistisch Verbond een kort betoog over vertrouwen en het belang van de ontwikkeling van een gevoel van veiligheid. Dit kan bereikt worden door kennis van de ander en door concrete ontmoetingen met wereldburgers. In 2006 was Rein Zunderdorp, voorzitter van het Humanistisch Verbond, de hoofdspreker. Hij ging in zijn bijdrage in op het belang van vriendschap. 'Kom hartstochtelijk voor je overtuiging uit en benoem maatschappelijke problemen en spanningen open en eerlijk. En vraag je af of je wel hebt bijgedragen aan de kans op vriendschappen die over de eigen groepsgrenzen heengaan', luidde in 2006 zijn oproep. 

Over de Prinsjesdagviering

Prinsjesdagviering is sinds 1965 de interreligieuze en interlevensbeschouwelijke viering van de opening van de Staten-Generaal. De viering in de Haagse Grote Kerk wordt traditiegetrouw bijgewoond door kabinetsleden, kamerleden en gemeentebestuurders. De viering begint om 10.30 uur stipt en duurt tot 11.15 uur. De toegang is vrij

Gepubliceerd:15-09-2009