Zoeken
UVH agendeert multicultureel burgerschap
Bij multicultureel burgerschap is het denken in extremen, zoals wit en zwart, niet effectief en bovendien onrealistisch. Dat zei psychologe Indra Boedjarath op 7 september in haar lezing op de opening van het Academisch Jaar 2009-2010 van de Universiteit voor Humanistiek. Daarna spraken verschillende UvH-promovendi columns uit over multiculturaliteit, werd er gerapt en lichtte Caroline Suransky het onderzoeksproject 'Burgerschap in een interculturele samenleving' toe.
Maar de eer de dag, het nieuwe jaar en het nieuwe gebouw te openen was aan Mr. Aleid Wolfsen, burgemeester van Utrecht. Hij sprak zijn bewondering uit spreken voor een universiteit die zich bezig houdt met onderzoek naar en bewerkstelliging van een zinvol bestaan voor mensen. Welk academisch leven is mooier en beter dan dat! De Universiteit voor Humanistiek is daarom van harte welkom in Utrecht. Volgens Wolfsen is een grondige oriëntatie op de Nederlandse samenleving essentieel om een goede invulling te geven aan intercultureel burgerschap. Maar hoe verplichtend kun je zijn? Hoeveel kun je vragen van mensen in een nieuw land?
Etnocentrische reflectie
Het begrip intercultureel burgerschap is ingewikkeld en kent veel dimensies, maar gaat wel over belangrijke vragen in onze samenleving, vertelde Indra Boedjarath. Zij is psycholoog, psychotherapeut en directeur van Mikado, een kenniscentrum dat zich heeft gespecialiseerd in interculturele zorg. Bij een Turkse vrouw denken we aan een hoofddoek, bij een Antiliaan aan werkeloosheid en bij een professor aan een man. Volgens Boedjarath zijn wij allemaal gevormd door beelden uit o.a. de media en onze opvoeding, die reflexmatig naar voren komen. We moeten daarom onze etnocentrische reflectie onderkennen.
Neem bijvoorbeeld het begrip burgerschap. Waarom ligt de nadruk altijd op minderheden in plaats van op de wederkerigheid die zo belangrijk is voor de invulling van het burger zijn? In het kader van de gezondheidszorg komt deze sociale ongelijkheid naar voren. In het algemeen is de gezondheid van de lager opgeleide, arme klasse, waarin de meeste allochtonen zich bevinden, slecht. Tegen deze minderheid wordt gezegd: Neem je verantwoordelijkheid, verander je leefstijl! Maar wat als je weinig geld hebt? De impliciete machtsverhouding tussen de meerderheid en minderheden in de Nederlandse samenleving speelt een grote rol in de moderne verzorgingstaat. Op een subtiele manier is wit tot norm gemaakt. Hierdoor sluiten benaderingen binnen de gezondheidszorg vaak niet aan bij de interne belevingswereld van allochtonen.
Denken in extremen
Het denken in extremen, zoals wit en zwart, is niet effectief en bovendien onrealistisch. Elk mens heeft deelidentiteiten, die naar voren komen in de verschillende rollen die je in een leven hebt. Om recht te doen aan de verschillende aspecten van identiteit stelt Boedjarath intersectionaliteit voor: het denken in continuüms en kruispunten tussen verschillende assen van onze identiteit. Mensen kunnen een persoonlijke combinatie van aspecten kiezen naar aanleiding van tijd en context, een mikado configuratie.
De verschillende deelidentiteiten kunnen echter ook als frictie ervaren worden, zoals bij de Turkse advocate Gulnaz, die door middel van frame switching een invoegende vrouw thuis is bij haar Turkse ouders en een uitdagende, assertieve advocate op haar Nederlandse kantoor. Het vinden en creëren van een ruimte voor ontmoeting tussen verschillende deelidentiteiten en mensen vormt de basis van interculturaliteit. Het kan echter wel angst met zich meebrengen om niet begrepen te worden door en het niet begrijpen van de ander.
Uiteindelijk zullen we het vreemde in onszelf moeten zoeken om onze gekleurde bril te erkennen en af te doen. Alleen dan zullen we in staat zijn om zo neutraal mogelijk onderzoek te doen naar intercultureel burgerschap.
Muziek en columns
Na de lezing van Indra Boedjarath was er muziek van rapper Bay-G (Yassine Beqqali), een 19-jarige rapper uit de Utrechtse wijk Zuilen, die graag een positief geluid wil laten horen uit zijn eigen krachtwijk. In zijn nieuwste nummer Okee rapt hij over de probleemjongeren, die het negatieve beeld van zijn wijk vaak bepalen. Femke Kaulingfreks en Isolde de Groot, promovendi van de Universiteit voor Humanistiek, spreken tot slot een column uit. Femke onderzoekt het politiek bewustzijn van jongeren in probleemwijken in Parijs en Utrecht. Isolde ondervraagt Nederlandse scholieren over hun ideeën over burgerschap.
Meer informatie
Lees de introductie van Caroline Suransky over het onderzoeksproject 'Burgerschap in een interculturele samenleving'
Bron: www.uvh.nl
Gepubliceerd:08-09-2009