De Van Praagprijs moedigt me aan om door te gaan

Op 20 mei ontvangt Karin Spaink de Van Praagprijs, een oeuvreprijs die wordt uitgereikt aan personen of organisaties die zich inzetten voor een menswaardige samenleving. Spaink publiceert over thema's als zelfbeschikking en privacy. Onderwerpen die in het humanisme belangrijk zijn. Zowel de website human.nl als het radioprogramma De Avonden sprak met Spaink over de prijs en over wat haar motiveert in haar werk. Soms vraag ik me af of ik met mijn onderwerpen niet tegen de klippen op werk. Deze prijs moedigt mij aan om door te gaan.'

Zowel de redacteur van human.nl als de interviewers bij het VPRO-programma De Avonden waren benieuwd naar de reactie van Spaink toen ze hoorde dat ze de Van Praagprijs had gewonnen.
Op Human.nl zegt Spaink daarover. Ik was confuus. Ik kende de prijs niet, maar kreeg het
Spaans benauwd toen ik zag welke illustere voorgangers ik heb, zoals Max van der Stoel, Annie Romein-Verschoor en Hella Haasse. Ik ervaar de prijs als lovend en lavend. Het is een eer dat ik voor dit werk word gewaardeerd. Soms vraag ik me wel eens af of ik met mijn onderwerpen niet tegen de klippen op werk. Met deze prijs voel ik me aangemoedigd om door te gaan.

Een menswaardige samenleving

Spaink krijgt de prijs met name omdat ze zich inzet voor een menswaardige samenleving.
Bij 'De Avonden' vertelt ze hoe dat in haar werk een rol speelt.
Ik ben niet alleen een voorstander van de idee dat mensen zelf beslissen, maar je moet mensen ook helpen zich te equiperen om zelf te kunnen beslissen. Je moet ze goed informeren, je moet ze tijd en ruimte geven en serieus nemen. De neiging bestaat, ook door de overheid, om mensen steeds meer tegen zichzelf te beschermen. Daar verzet ik me sterk tegen. Dat speelt een rol bij zelfbeschikking over leven en dood, maar is ook belangrijk voor hoe je omgaat met een ziek lichaam. Welke informatie geeft de dokter, is er meer informatie dan die van de dokter? Heb je het recht om te zeggen dat je een behandeling niet wilt hebben? Allemaal gecompliceerde vragen, maar wel vragen waar je het over moeten hebben.

Eerder feminist dan humanist

Omdat Spaink vele humanistische thema's aansnijdt, zou je kunnen denken dat zij zich ook humanist voelt. Dat is niet zo, blijkt op human.nl. Hoewel ik wel veel met humanistische waarden heb en over onderwerpen publiceer die daaraan raken, noem ik mezelf eerder een feminist. Ik ben geen lid van het Humanistisch Verbond, maar vind het wel een organisatie die op een goede manier belangrijke onderwerpen aansnijdt.

Zorgen over onze privacy

Spaink spreekt in beide interviews haar zorgen uit over de privacy van burgers. Zo zegt ze op human.nl.
De moderne technologie heeft heel veel invloed op onze vrijheid, op zelfbeschikking en op digitale rechten. Dit onderwerp raakt dus steeds meer verweven met de gewone burgerrechten. Privacy is van oudsher een recht geweest dat we hebben ten opzichte van de overheid, waarmee we de overheid op een afstand kunnen houden. Het is een soort van stootkussen, een airbag. Privacy garandeert ook dat de overheid niet alles van ons mag weten, zoals onze communicatie met anderen, de overheid mag niet in het huis binnendringen, je mag niet de deur intrappen, je mag niet aftappen, heeft niet het recht om je gangen te volgen, heeft ook niet het recht om iets te zeggen over waar je mag zijn en waar niet. Het geeft daarmee dus jou de vrijheid van vereniging, vrijheid van politieke keuzes, vrijheid van stemgedrag en om ook te zeggen: nee, dit vind ik niet in orde, of ik verzet me hiertegen.

Spaink merkt tot haar vreugde dat meer mensen zich zorgen maken over privacy.
Kijk naar de reacties op het Elektronisch Patiëntendossier, het Elektronisch kinddossier of de OV-chipkaart. Er ontstaat een gevoel van het is welletjes. Ik heb daar dus een beter gevoel over dan een jaar of anderhalf geleden.

Trots is relatief

Op de vraag op welke van haar prestaties Spaink het meest trots is, geeft ze een verrassend en relativerend antwoord. Sommige dingen hebben mij niet veel moeite gekost, maar hebben andere mensen veel opgeleverd. Een voorbeeld: voor een interview in Opzij over borstkanker heb ik mezelf laten fotograferen, halfnaakt. Ik deed dat voor mezelf; omdat ik mezelf wilde zien. Het bleek dat heel veel vrouwen daar veel steun aan hebben gehad. Maar ik had er geen moeite mee. Dus, moet ik daar dan trots op zijn? Last van schaamte had ik ook niet. Wat dat betreft ben ik meer een calvinist, ik heb eerder last van schuldgevoelens.

Geen vrolijk persoon

De Van Praagprijs staat dit jaar in het teken van levenskunst. Spaink voelt zich niet echt een levenskunstenaar. Lachend: Bij een levenskunstenaar denk ik al gauw aan een vrolijk persoon. Zo beschouw ik mezelf niet, ik ben juist eerder geneigd tot depressies. Dit is een mooi voorbeeld van hoe je naar jezelf kijkt en hoe anders de buitenwereld je kan zien.

Gepubliceerd:07-05-2009