Zoeken
religie versus het vrije denken op atheïsmedag 30 mei
The God Delusion van Richard Dawkins gelezen? Grote kans dat u, bewust of niet, aanhanger van 'Het Nieuwe Atheïsme' bent. Deze stroming, waartoe men ook Dawkins rekent, is zeer uitgesproken vóór het atheïsme en tegen religie. Op Atheïsmedag 30 mei wordt deze beweging toegelicht door prominente humanistische denkers, zoals Paul Cliteur, oud-voorzitter van het Humanistisch Verbond. We spreken met organisator en de bekendste atheïst van Nederland, Floris van den Berg.
Wat is er nieuw aan 'Het Nieuwe Atheïsme'? Floris van den Berg, die veel media-aandacht kreeg naar aanleiding van het initiatief de Atheïstische Reclamecampagne, vertelt.
'Het Nieuwe Atheïsme' claimt dat God niet bestaat en religie lijnrecht tegenover het kritische denken en met name wetenschap staat. De argumenten zijn niet nieuw. Maar 'Het Nieuw Atheïsme' is meer uitgesproken. Na de aanslagen van 9-11 zijn er veel boeken geschreven die de destructieve en gevaarlijke kanten van religie (met name van de islam) aanvallen. 'De strekking is dat de wereld beter af is zonder religie', vindt Van den Berg.
Tijd voor Atheïsmedag
Hij is dus niet de enige atheïst of humanist die dat vindt. Er verschijnen veel boeken van atheïstische denkers de laatste decennia. De bekendste boegbeelden van 'Het Nieuwe Atheïsme' zijn the God Delusion van Richard Dawkins, The end of Faith van Sam Harris, Christopher Hitchens God is not Great en Breaking the spell van filosoof Daniel Dennett. Deze boeken sieren de boekenkast van menig zichzelf respecterende atheïst. Dus ook de boekenkast van Van den Berg. De redenen om Athëismedag te organiseren spreken voor hem voor zich. Religie heeft nog steeds een te grote invloed in het publieke domein en verdient geen enkel respect.
'Ik heb geen enkel respect voor religie, omdat het de vrijheid in de weg staat. Religie is er de oorzaak van dat moslimmeisjes besneden worden, dat homo's gediscrimineerd worden of dat kinderen in onvrijheid opgroeien en door het geloof mentaal mishandeld worden. Ik heb wel respect voor mensen, maar niet voor religie. Nee, religie en humanisme zijn voor mij water en vuur.' Hij heeft niet de illusie dat de organisatie van 'zoiets als een Atheïsmedag' religie zal laten verdwijnen. 'We hopen dat we mensen aan het denken zetten en dat humanisten zich hierdoor gesterkt voelen zich vaker tegen religie uit te spreken.'
Dialoog aangaan als het zin heeft
Sommige humanisten ergeren zich aan de polariserende werking van de Atheïstische Reclamecampagne, zoals onlangs naar voren kwam in een artikel in Trouw.
Van den Berg reageert laconiek.Toch de vraag: zijn de negatieve effecten van religie niet beter te bestrijden door de dialoog aan te gaan, bijvoorbeeld met moslims. 'Ik wil best de dialoog aangaan. Dat doe ik ook regelmatig. Onlangs was ik op een christelijke middelbare school om in debat te gaan met jongeren. Dat was nuttig. Maar als je een dialoog gaat voeren met christenen (of moslims) moet je het eens zijn over een paar principiële punten, zoals: vrouwen en mannen zijn gelijk, homo's zijn gelijk aan heteros etc. Als dat niet zo is, dan ben ik toch snel uitgepraat.'
Atheïsme als basis voor de moraal
Er worden ongeveer 200 mensen verwacht op Atheïsmedag. Verschillende sprekers zullen elk vanuit een eigen perspectief iets vertellen over 'Het Nieuw Athëisme'. Van den Berg wil de sprekers niet verdelen in interessant en minder interessant, maar Dirk Verhofstadt kiest volgens hem een boeiend perspectief. Hij zal aantonen dat atheïsme als basis voor de moraal te verkiezen is boven geloof.
Sterker nog, atheïsme is een voorwaarde voor moraal. Daarbij bouwt Verhofstadt voort op het gedachtegoed van een andere spreker op Atheïsmedag, de oud-voorzitter van het Humanistisch Verbond, Paul Cliteur. Hij pleit net als Cliteur voor een kosmopolitisch humanisme. Waarbij we vertrekken van een autonome moraal, een aantal rechten en plichten die we niet afleiden uit goddelijke bepalingen maar die we afleiden uit de rede en ons mens-zijn.
U kunt zich nog aanmelden voor Athëismedag
Meer kijken, luisteren en lezen
Gepubliceerd:24-04-2009