Zunderdorp  debatteert over religie in het publieke domein

Met het symposium 'religie in het publieke domein' vraagt het CDJA aandacht voor de rol van religie in het publieke domein. Op 6 juni zullen sprekers ingaan op de vraag wat de meerwaarde van religie in het publieke domein moet zijn en welke gevaren een publieke manifestatie van religie vormt. Over de waarde van de publieke manifestatie van religie debatteert voorzitter van het Humanistisch Verbond Rein Zunderdorp met Mr.Sophie van Bijsterveld, Eerste Kamerlid van het CDA. Voorafgaand aan het debat geeft hij een lezing.

Het symposium past in de huidige tijdsgeest. Want op zijn minst kan gezegd worden dat religie in toenemende mate en in brede zin vaker onderdeel is van politieke en morele vraagstukken. 'Voor het Humanistisch Verbond is dit pas een probleem als ze ziet dat religies ofwel een aparte status claimen, ofwel bepaalde voor humanisten belangrijke waarden niet respecteren', dat zei directeur van het Humanistisch Verbond Ineke de Vries onlangs tijdens een lezing in Zutphen.Ze ging daar in op de soms complexe relatie tussen humanisme en religie. De Vries gaf de lezing naar aanleiding van vragen over de campagne 'Zonder uw steun is het humanisme aan de goden overgeleverd'.

In de lezing geeft De Vries verschillende voorbeelden van manifestaties van religie in het publieke domein waar humanisten tegen in verweer komen. Een selectie:

• Er zijn ministers die vinden dat onze samenleving zonder religieuze waarden en normen tot desintegratie leidt.
• Er zijn ambtenaren die vinden dat hun religieuze overtuigingen zwaarder wegen dan gelijkheid voor de wet.
• Er zijn stromingen in de islam die individuen niet toestaan afstand van de religie te nemen en daarmee de individuele vrijheid beknotten. Er zijn artsen die niet doorverwijzen naar een andere arts op het moment dat ze gewetenbezwaren hebben bij een terechte euthanasieaanvraag.
• Er is een VN-Mensenrechtenraad waar door een groep islamitische landen geprobeerd wordt het recht van individuele mensen ondergeschikt te maken aan het recht van religies. 

Vier humanistische uitgangspunten

Rein Zunderdorp zal voorafgaand aan het debat met Eerste Kamerlid Van Bijsterveld (CDA) een lezing houden van circa 20 minuten. Daarin zal hij vier kenmerkende punten van het humanisme als levensbeschouwing toelichten die in het kader van het debat van belang zijn:

1. Levensovertuiging voedt morele oordelen ook over publieke kwesties.
   Dus is het goed als de betreffende waarden en normen expliciet gemaakt worden.
   Over smaak, mooi en lelijk en goed en kwaad valt wel te twisten, zowel vóór als achter de voordeur. Dit is een overeenkomst tussen humanisten en christenen, en andere gelovigen.
2. Vrijheidsrechten van individuele burgers vormen de kern van de democratie.
   Vrijheid van meningsuiting, levensovertuiging, zelfbeschikkingsrecht over leven en dood, seksuele voorkeur, het zijn fundamentele en onvervreemdbare mensenrechten volgens humanisten. Ik weet niet of ook hier overeenstemming bestaat tussen humanisten en (alle) christenen.
3. Geestelijke stromingen mogen in vrijheid proberen mensen te overtuigen van de (on)juistheid van bepaalde meningen, overtuigingen, en te maken individuele keuzen binnen het zelfbeschikkingsrecht.
   De argumentatie mag in het openbaar gebracht worden en kan burgers helpen bij hun persoonlijke afwegingen. Daarbij moet iedere vorm van dwang of intimidatie worden vermeden, zoals in het abortusdebat in de Verenigde Staten. Daar creëert de pro-life beweging een klimaat waarin moordaanslagen op pro-choice artsen worden uitgelokt.
4. De wetgever moet het zelfbeschikkingsrecht van burgers niet belemmeren door bepaalde aan religie of levensbeschouwing gekoppelde opvattingen of taboes algemeen verbindend te verklaren.
   Mensen mogen dus niet tot een bepaalde levensbeschouwing worden gedwongen of daarop een wettelijk of feitelijk verbod krijgen. Zij mogen blijk geven van hun seksuele geaardheid, hebben zelfbeschikkingsrecht over leven en dood. De wetgever heeft wel de taak deze vrijheidsrechten goed te regelen en discriminatie, dwang en misbruik te verbieden.
   De wet mag echter niet direct of indirect het doel hebben dat bepaalde morele opvattingen dwingend aan andersdenkenden worden opgelegd. Dit is de kern van het verschil van mening in de politiek tussen (orthodoxe?) christenen en moslims aan de ene kant en vrijzinnige gelovigen en humanisten en andere seculier denkenden aan de andere kant.

U merkt het, de verhouding tussen humanisme en religie is een ingewikkelde.
Er zijn echter een aantal uitgangspunten die constant zijn in het Humanistisch Verbond en die samenhangen met de waarden die de essentie van onze levensbeschouwing vormen: de waarde van individuele vrijheid, van vrijheid van meningsuiting, van redelijkheid en rationaliteit, van gelijkheid en rechtvaardigheid. Als deze waarden onder druk staan, zal het Humanistisch Verbond van zich doen spreken of in debat gaan, zoals Rein Zunderdorp doet op 6 juni. Want, en die waren we nog vergeten, ook de dialoog is een belangrijke humanistische waarde.

Programma en locatie

10:00 uur: inloop met koffie/thee

10:30-11:15 Historische Inleiding door Prof. Dr. James Kennedy (hoogleraar nederlandse en eigentijdse geschiedenis aan de UvA)

11:30-12:15 Erkenning van Christelijke waarden i/h publieke domein door Prof. Dr. Jan-Jacob van Dijk (2e kamerlid en hoogleraar christelijk-sociaal denken aan de VU)

12:30-13:30 Pauze/Lunch

13:30-14:15 Problematiek van een publieke manifestatie van de Islam in en liberale rechtstaat door Prof. Dr. Mr. Afshin Ellian (hoogleraar strafrecht en hoogleraar sociale cohesie, burgerschap en multiculturaliteit te Leiden evenals columnist van o.a. NRC en Elsevier)

14:30-16:00 Meer of Minderwaarde van een zich publiek manifesterende religie? Debat tussen Dr. Mr. Sophie van Bijsterveld (Eerste Kamerlid CDA en universitair hoofddocent Rechtsgeleerdheid in Tilburg ) en Rein Zunderdorp (voorzitter van het Humanistisch Verbond)

16:00-17:30 Borrel

Meer informatie

Meer informatie op de website van het CDJA

Meer kijken, luisteren en lezen

Lees ons webdossier 

Gepubliceerd:04-06-2009