'We bevinden ons op een hellend vlak'

Ongeveer 150 duizend stemgerechtigden kunnen morgen waarschijnlijk niet stemmen voor het Europees parlement, omdat ze geen geldig legitimatiebewijs hebben. Jurist Joyce Hes, van het Platform Bescherming Burgerrechten van het Humanistisch Verbond, schreef een plamflet waarin ze protesteert tegen deze ID-plicht. Want de bescherming van burgerrechten en privacy is belangrijk voor de vrijheid en het zelfstandig denken, vindt Hes.

'Het is voor het eerst dat bij verkiezingen een plicht tot identificatie geldt. Dit is een experiment waaraan 352 gemeenten deelnemen, schrijft de Volkskrant in een artikel op zaterdag 31 mei. Publicist en jurist Joyce Hes, voormalig voorzitter van de Coornhert Liga, is hier verbolgen over.
Zij schreef naar aanleiding daarvan een pamflet, dat te lezen is op de website van het Platform Bescherming Burgerrechten, in oprichting. Het platform werd eind mei gepresenteerd op het symposium De Gescande Mens, een initiatief van de Amsterdamse afdeling van het Humanistisch Verbond. Het landelijk bureau van het Humanistisch Verbond heeft zich bij dit initiatief aangesloten.

Directeur van het Humanistisch Verbond Ineke de Vries deed dat graag. Het Humanistisch Verbond vindt privacy immers belangrijk. Dat blijkt onder meer uit het feit dat de Socrateslezing 2008 in het teken stond van de betekenis van privacy voor burgers. 'Het platform is bedoeld om burgers te informeren en deze erop te wijzen dat ze zelf eigenaar zijn van hun gegevens en dus recht hebben om te weten wat daarmee gebeurt. Het humanisme gaat ervan uit dat mensen in vrijheid zin en betekenis aan hun leven. Gebruik maken van die vrijheid moet je leren en dat vraagt dat je goed geïnformeerd bent. De effecten van je handelen moet je doordenken.' 

Identificatieplicht is een hellend vlak

Jocye Hes maakt zich oprecht boos over de identificatieplicht. Zo vertelt ze op Human.nl. 'Nederland loopt voorop als het gaat om inbreuk op burgerrechten. We bevinden ons op een hellend vlak: je moet tegenwoordig bewijzen dat jij jíj bent, dat jij bij je op naam en adres gestelde stempas hoort. Waar eindigt dit verhaal, vraag ik me af. Ik ben geschokt door het feit dat zo weinig mensen zich realiseren wat er aan de hand is bij deze verkiezingen.'  Bescherming van burgerrechten en privacy is om drie redenen belangrijk voor humanisten, verduidelijkt Hes.

• Ten eerste worden we belemmerd in ons zelfstandig denken. Kijk naar de wet op het vorderen van gegevens, waarbij je als je een boek leent bij de bibliotheek al verdacht kan zijn. En als je met anderen je gedachten deelt in een sms'je, kan je ook al worden verdacht.
• Ten tweede staat de vrije ontwikkeling van het individu op het spel: als je 'code rood' in je kinddossier hebt staan, kan dat grote invloed hebben op de rest van je leven. In dat licht kan je ook denken aan inbreuk op je eigen lichaam: we moeten allerlei gegevens over ons lijf afstaan, zoals bij vingerafdrukken en de irisscan.
• Het derde punt waarop het humanisme in gevaar komt is dat artikel 1 uit het Wetboek van Strafrecht lijkt te worden omgedraaid. Volgens dat artikel zijn we onschuldig totdat het tegendeel is bewezen, maar dat geldt in ons land lang al lang niet meer. Eerder lijkt het omgekeerde aan de hand: bewijs maar dat je het níet hebt gedaan."

Jocye Hes heeft de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) geattendeerd op de maatregelen. Verder is aan gemeenten dringend verzocht hun inwoners goed voor te lichten.  Ook kunnen niet-stemmers formulieren invullen, die na de verkiezingen gebruikt kunnen worden om wellicht een proces aan te spannen tegen de staat.

Het loopt als een trein

De acties van Hes leveren veel reacties op. 'Het loopt als trein. Er zijn veel mensen die reageren.
En op 4 juni ging Hes met de actualiteitenrubriek Netwerk.tv op pad langs de stembureaus om te zien hoe het daar toeging. De vraag is of mensen zonder ID toch kunnen stemmen en hoeveel dat er zijn.'

Staatssecretaris Ank Bijleveld (CDA) houdt vooralsnog vast aan de legitimatieplicht morgen, blijkt op de website van de NOS. Dat vindt Hes jammer. Bijleveld wees er in de Tweede Kamer nog wel op dat mensen zonder geldig legitimatiebewijs via een volmacht ter plekke toch hun stem kunnen uitbrengen. Gevolmachtigde stemmers hoeven namelijk geen legitimatiebewijs te tonen.
Dat laatste vindt Hes lachwekkend. 'Aan de ene kant wil de overheid zeker weten dat de persoon die gaat stemmen ook echt de persoon is die mag stemmen, aan de andere kant geeft ze ruimte aan mensen om juist met volmacht te stemmen, met kans op fraude. Al met al is het allemaal nogal ondoordacht, dit experiment van de overheid.'

Meer informatie

Lees meer over deze actie op de website www.degescandemens.nl
Joyce Hes was op 4 juni te zien bij www.netwerk.tv  
Meer over privacy leest u ook in ons dossier.

Bron: www.human.nl

Gepubliceerd:04-06-2009
Update:06-06-2009