Zelfbeschikking of staatsmoralisme?

De Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling (RMO) bepleit in haar verkenning over ‘Levensvraagstukken' dat existentiële begeleiding nodig is bij abortus en euthanasie. Helaas laat de raad zich bij de invulling van de begeleiding vooral leiden door de morele voorkeuren van het kabinet. Sociale ondersteuning is er vooral op gericht alternatieven voor abortus en euthanasie aan te dragen. Dat schrijft voorzitter van het Humanistisch Verbond Rein Zunderdorp in de Staatscourant als reactie op het advies van de Raad.

Zunderdorp vindt het advies Levensvraagstukken. (De sociale context van ongewenste zwangerschappen en van ondraaglijk en uitzichtloos lijden) een onafhankelijk adviesorgaan onwaardig. 'Abortus en euthanasie zijn niet alleen medisch van aard. Ze raken aan de diepste waarden, gevoelens en idealen van de personen die het betreft', schrijft Zunderdorp onder meer in een artikel dat op donderdag 14 augustus in de Staatscourant verscheen.

De voorzitter van het Humanistisch Verbond richt zijn pijlen allereerst op de eenzijdige benadering van de begeleiding bij zowel euthanasie als abortus. 'De RMO geeft aan dat deze begeleiding gericht moet zijn op ‘positieve en door de persoon zelf gedragen keuzes’, waarin ook plaats is voor andere dan medisch aspecten. Als Humanistisch Verbond staan we volledig achter deze doelstelling. Dat een ‘positieve en door de persoon gedragen keuze’ ook een keuze vóór abortus en een keuze vóór euthanasie kan betekenen, en dat begeleidingstrajecten ook hiertoe kunnen leiden, komt in de RMO verkenning echter nauwelijks aan de orde.

Euthanasie

Op de paragraaf over euthanasie heeft Zunderdorp ook kritiek.
'Waar het euthanasie betreft, richt de verkenning zich vooral op de problematische achtergrond van de euthanasiewens. Van de mensen die aangeven ‘klaar met leven’ te zijn, wordt vermeld dat sommigen te kampen hebben met extreme vermoeidheid, verwardheid en gebrek aan psychosociale ondersteuning. Dat de euthanasiewens bij velen niet het gevolg van psychosociale problemen of zingevingsproblemen is, maar een oprecht en weloverwogen keuze tot goed sterven, valt buiten beeld.'
Bij het afweginsproces wordt wel palliatieve zorg genoemd, maar blijft euthanasie geheel buiten beeld.
'Palliatieve sedatie (het verlichten van lijden voorafgaand aan de dood) is een fundamenteel andere ingreep dan euthanasie (het bewerkstellingen van een goede dood). Beiden kunnen het resultaat zijn van een ‘positieve en door de persoon gedragen keuze'.

Abortus

De raad kiest bij abortus niet voor preventie van ongewenste zwangerschap via uitbreiding en verbetering van seksuele voorlichting en het stimuleren van voorbehoedsmiddelen (terwijl empirische gegevens uitwijzen dat juist dít zinvol beleid is). Nee, de RMO zoekt een ‘derde weg’ naast twee ongewenste perspectieven: het normaliseren van de abortuspraktijk en een blokkade van het zelfbeschikkingsrecht van de vrouw (het criminaliseren van abortus). De derde weg wordt bereikt door het aanbieden van deskundige begeleiding zodat mensen een ‘geïnformeerde en achteraf ook gedragen keuze’ maken.
Zunderdorp stemt in met het RMO-pleidooi wat betreft het resultaat van deze derde weg: een ‘geïnformeerde en achteraf ook gedragen keuze’. Hij plaats echter een belangrijke kanttekening.

'De huidige wetgeving en uitvoeringspraktijk biedt hiervoor voldoende ruimte. Niet alleen is het onduidelijk waarom een ‘derde weg’ gezocht moet worden bij een praktijk die goed verloopt, ook blijkt de ‘derde weg’ vooral het aanbieden van alternatieven voor abortus te omvatten. Benoemd worden zaken als zorgverlof, kinderopvang en het voortzetten van opleidingsmogelijkheden. Dat een ‘geïnformeerde en achteraf ook gedragen keuze’ ook het wél laten uitvoeren van abortus kan betekenen, wordt in de zijlijn genoemd maar is duidelijk niet de inzet.
Het pleidooi voor een ‘derde weg’is alleen te volgen vanuit de wens tot vermindering van abortus bij ongewenste zwangerschap' , meent de voorzitter van het Humanistisch Verbond.

Conclusie

De conclusie van Zunderdorp is klip en klaar. 'Het HV is verheugd over de aandacht voor de persoonlijke, existentiële en sociale dimensie van abortus en euthanasie. Ook staat het Humanistisch Verbond volledig achter het streven mensen hierin te ondersteunen om tot positieve, gedragen, doorleefde en daadwerkelijk autonome keuzes te komen. Hoe deze keuze uiteindelijk ook uitvalt. Dat het huidige kabinet met ‘positieve en door de persoon gedragen keuzes’ het verminderen van abortus en euthanasie bedoelt, is een interne tegenstrijdigheid in het kabinet zelf. De RMO had deze spanning kunnen overbruggen door in te zetten op het verduidelijken en verhelderen van de waarden, idealen en afwegingen van de persoon die het betreft. Het dient bij dit soort begeleiding en ondersteuning uiteindelijk om de levensvisie en levensbeschouwelijke voorkeur van de persoon zelf te gaan, niet de levensbeschouwelijke voorkeur van het kabinet. '

Meer kijken, luisteren en lezen over een waardig levenseinde en abortus

U vindt meer informatie in het webdossier een waardig levenseinde. Over de standpunten ten aanzien van autonomie vindt u meer informatie in het dossier autonomie

Laatste update van deze pagina: 18-08-2008