Humanistisch Verbond praat mee over een modern migratiebeleid

Op welke wijze moet in Nederland het migratiebeleid aan het begin van de 21e eeuw worden vormgegeven? Op vrijdag 15 februari vond in Rotterdam een door het Ministerie van Justitie georganiseerde conferentie plaats over de toekomst van het migratiebeleid. Hans Scheper, hoofd van de Dienst Humanistische Geestelijke Verzorging bij Justitie, vraagt namens het Humanistisch Verbond aandacht voor de problematiek rond ‘klinkeren’ in de vreemdelingenbewaring.

De conferentie over de uitwerking van de beleidsnotitie ‘Naar een modern immigratiebeleid’, die het Ministerie van Justitie op 15 februari 2008 organiseert, is bedoeld om aan diverse maatschappelijke organisaties de ontwikkelde toelatingssystematiek voor migranten voor te leggen en hen te consulteren over de uitvoerbaarheid en mogelijk onvoorziene consequenties.

Het toekomstige migratiebeleid in Nederland moet steunen op de beginselen van humaniteit en utiliteit, aldus Justitie. Humaniteit vormt de basis voor gezinsvorming en gezinshereniging; utiliteit betekent dat migratie een economisch, sociaal, cultureel of politiek nut voor de samenleving heeft.

Het huidige beleid gaat niet uit van de bijdrage die de migrant kan leveren aan de samenleving, zo wordt wel duidelijk tijdens de conferentie. Het restrictieve beleid komt voort uit de ervaringen met gastarbeiders uit de jaren zestig en zeventig en de hoge instroom asielzoekers in de jaren negentig. Het nieuwe migratiebeleid moet flexibel, liberaal en uitnodigend zijn voor mensen die een wezenlijke bijdrage leveren aan de samenleving.

Naast deze omslag van een restrictief naar een meer uitnodigend beleid, is het de bedoeling dat de verantwoordelijkheid van alle partijen voor de toelating en het verblijf van de migrant beter omschreven is. In het huidige beleid zijn slechts de rol van de migrant en overheid geëxpliciteerd, terwijl straks ook de rol van het bedrijf of universiteit waar de migrant werkt, zal worden geformaliseerd.

In de conferentie staat de vraag centraal hoe de praktijk tegen het voorgenomen en grotendeels al uitgewerkte beleid aankijkt. De praktijk wordt vertegenwoordigd door organisaties zoals Amnesty International, Vluchtelingenwerk Nederland, Humanitas, Konferentie Nederlandse Religieuzen en het Humanistisch Verbond. Deze organisaties hebben onder andere gereageerd op de uitwerkingen en de mogelijke consequenties van het migratiebeleid ten aanzien van familie, gezin en humanitaire toelating.

De praktijk erkent eensgezind dat de nieuwe toelatingssystematiek aan eenvoud en eenduidigheid lijkt te winnen. Maar er heerst een gemeenschappelijke zorg over de mensen die in dit migratiebeleid buiten de boot vallen. Het verdwijnen van mensen in de illegaliteit is een van de schrijnende problemen die aan de orde zijn gesteld. Hoe zorgt de overheid ervoor dat de humanitaire knelpunten worden opgelost?

Door het Humanistisch Verbond is aandacht gevraagd voor de problematiek van het ‘klinkeren’ in de vreemdelingenbewaring. ‘Klinkeren’ verwijst naar de praktijk waarin het niet mogelijk is om een migrant toe te laten, maar het ook niet mogelijk is hem of haar het land uit te zetten. Deze migranten komen terecht in de vreemdelingenbewaring, worden na verloop van tijd op straat gezet en verdwijnen dan (weer) in de illegaliteit. Deze praktijk is uitvloeisel van de door Justitie gehanteerde toelatingssystematiek.

De vertegenwoordiger van het Ministerie van Justitie herkent de problematiek die door de maatschappelijke organisaties naar voren wordt gebracht. Justitie is er naar eigen zeggen alles aan gelegen om mensenrechten te waarborgen en waar mogelijk te komen tot voorzieningen om humanitaire knelpunten op te lossen.

De noodzakelijke modernisering van het huidige migratiebeleid staat in de steigers, zo wordt wel duidelijk tijdens de conferentie. Het is positief dat de overheid haar oor te luisteren legt bij maatschappelijke organisaties die te maken krijgen met de humanitaire knelpunten van het overheidsbeleid. De toekomst zal leren of het nieuwe migratiebeleid ook ten aanzien van de humaniteit een vooruitgang is.

Gepubliceerd: 22-02-2008