Jaap van Praag, oprichter van het Humanistisch Verbond, is nog steeds actueel

Op 11 mei 2008 is het 97 jaar geleden dat Jaap van Praag, een van de oprichters van het Humanistisch Verbond, werd geboren. Hoewel het bijna veertig jaar geleden is dat Van Praag zijn voorzitterschap van het Humanistisch Verbond beëindigde, is het gedachtegoed van de eerste Nederlandse hoogleraar humanistiek nog steeds actueel.

Dr. J.P. (Jaap) van Praag – een van de drijvende krachten achter de oprichting van het Humanistisch Verbond in 1946 – publiceerde zijn bekendste werk in 1978. Maar ‘Grondslagen van het humanisme’ is nog steeds een standaardwerk op het gebied van humanisme en levensbeschouwing. Bovendien: de tien postulaten over de mens en de wereld die Van Praag in zijn beroemde publicatie uit de doeken doet, is een blijvende inspiratiebron voor hedendaagse humanisten. De afdeling Haaglanden van het Humanistisch Verbond organiseerde eerder dit jaar de cursus Reflectie op humanistische kernwaarden, waarin de postulaten centraal staan en op eigentijdse wijze worden doordacht.

#8216;Van Praags positieve mensbeeld is misschien wel het meest intrigerende van zijn denken, samen met zijn geloof in de vorming tot menselijkheid’, zegt Humanistisch Verbond-medewerker Esther Wit over de actualiteit van het boegbeeld van het Verbond, dat op 11 mei 1911 werd geboren. Kenmerkend voor Van Praags denken is zijn zoektocht naar een evenwicht tussen optimisme en pessimisme. Zijn levensovertuiging, die in belangrijke mate is gevormd door zijn ervaringen met het fascisme in de Tweede Wereldoorlog, geeft blijk van een voortdurend besef van het kwaad dat mensen elkaar aan kunnen doen. Tegelijkertijd sprak hij over hoop, vertrouwen en een nieuwe toekomst. 'Niets verwachten, alles hopen', een motto dat centraal staat in de dvd over Jaap van Praag die ter ere van het zestigjarig jubileum van het Humanistisch Verbond werd uitgebracht, is typerend voor deze levenshouding.

#8216;Van Praag kan theoretisch gezien misschien wat verouderd aandoen, zijn kracht voor onze tijd zit hem wat mij betreft in het vertrouwen in het menselijke van de mens,’ aldus Esther Wit. ‘Het gaat Van Praag om menselijkheid en solidariteit die gepaard gaan met een prettig, goed en mooi leven. Oftewel: een betekenisvol leven voor de mens is een leven waarin het lot van de ander ons direct aangaat. Een menselijk leven komt voort uit de behoefte naar een goed leven. Deze combinatie is verfrissend, zeker in deze tijd waarin zelfontplooiing, autonomie en individualiteit bijna automatisch het tegenovergestelde lijken te zijn van gedeelde waarden en normen.’

Meer kijken, luisteren en lezen

Bestel de dvd ‘Niets verwachten, alles hopen’ met de documentaire over het werk en leven van Jaap van Praag die Hans Hylkema in 1980 maakte.

Gepubliceerd: 11-08-2008