Duister humanisme volgens jonge leden van het Humanistisch Verbond

Humanisten zijn dol op de Verlichting. Maar wat heeft het humanisme te vertellen over de duisternis? ‘Spino’, het tijdschrift voor jonge humanisten, gaat in het winternummer over duister op onderzoek uit.

Humanisten houden er meestal een positief wereldbeeld op na: ze benadrukken de redelijke vermogens van de mens en geloven in de kracht van de ratio. Als het aan sommige humanisten ligt, dan wordt het Verlichtingsideaal 'Sapere aude', oftewel durf wijs te zijn, weer een kernspreuk van onze cultuur.

Maar wat heeft het humanisme te bieden op het gebied van de duisternis? Hoe verhoudt het humanistische mensbeeld zich tot de duistere kant van onze persoonlijkheid, tot de gevoelens en ideeën die we liever verborgen houden? Het winternummer van ‘Spino’, het tijdschrift voor leden van Jong HV – de afdeling van het Humanistisch Verbond voor jongeren van 18 tot 35 jaar – staat vol met dit soort prangende vragen.

Jaap van Praag, oprichter van het Humanistisch Verbond, biedt de jonge humanisten de nodige inspiratie bij de humanistische analyse van de duistere kanten van het menselijk bestaan. Uit de gelijkheid van alle mensen en de vrijheid van meningsuiting – twee belangrijke beginselen uit de postulaten van Van Praag – kan bijvoorbeeld volgens Jan Willem de Wit worden afgeleid dat het is toegestaan om duistere zijden te hebben zo lang anderen daarmee niet worden gekwetst. 'Speel je graag schietspelletjes op de pc, ga je gang. Maar ga niet op andere mensen schieten en wordt geen verkrachter. Het genot wat je daar eventueel aan zou beleven rechtvaardigt immers niet het leed dat je anderen aandoet', schrijft De Wit in 'Spino'.

De jonge humanisten schrikken er niet voor terug om het thema duisternis op zichzelf te betrekken. Vier actieve Jong HV-leden schrijven over wat duisternis voor hen betekent en wat hun meest duistere eigenschap is. En Martijn Ramaekers voerde een onderzoekje uit naar de definitie van donkere eigenschappen. Daaruit blijkt dat jongeren tussen de 20 en 35 jaar duistere menselijke eigenschappen vooral associëren met geestesziekten (depressief, paranoïde, zelfdestructief) en woede (agressief, wraakzuchtig en zelfvernietigend).

Meer kijken, luisteren en lezen

'Spino' is in PDF-formaat te downloaden op de website van JongHV. Een papieren exemplaar en een proefabonnement zijn gratis opvraagbaar via spinopoel@jonghv.nl.

Gepubliceerd: 05-02-2008