Vernieuwing van islamitische samenlevingen is voorwaarde voor humanistische islam

Is een humanistische islam mogelijk? Ja, maar alleen wanneer de islamitische samenlevingen zich vernieuwen, zodat mensen de vrijheid krijgen om zich kritisch op te stellen jegens de religie. Dat schrijven Fethi Killi en Mahmut Inci op deze website in reactie op de Socrateslezing van Fouad Laroui.

Op 13 december sprak Fouad Laroui, wetenschapper, dichter en auteur van onder andere 'Over het Islamisme. Een persoonlijke weerlegging', de Socrateslezing 2007 uit. In zijn lezing ging de hoogleraar in op de humanistische traditie van de islam.

Fethi Killi, lid van de gemeenteraad van Amersfoort en adviseur bij Odyssee maatschappelijke ontwikkeling, en Mahmut Inci, voorzitter van HAKDER (de federatie van Alevitische verenigingen in Nederland), vinden Laroui's historische betoog dat humanisme en islam een traditie delen niet overtuigdend. 'Het feit dat Laroui de namen van Rumi en Yunus Emre, beiden islamitische filosoof en de belangrijkste grondleggers van de mystiek-soefische islam en het humanisme, niet noemde, getuigt van zijn oppervlakkige kennis,' schrijven Killi en Inci in hun uitgebreide reactie. Laroui slaat volgens hen ook de plank mis met zijn stelling dat de islam ergens in de negende eeuw als rationele staatsgodsdienst zijn intrede heeft gedaan.

Killi en Inci zijn het met Laroui eens dat een humanistische islam - onder voorwaarden - mogelijk is. Het is volgens Killi en Inci noodzakelijk dat islamitische samenlevingen zich vernieuwen, zodat mensen in Nederland én in de islamitische landen de vrijheid krijgen om zich kritisch op te stellen jegens de religie. 'Het is een illusie om te denken dat de islam te moderniseren is met de inbreng van westerlingen en op een provocerende wijze.'

Volgens Killi en Inci kan het humanisme in de islam gedragen worden door de vele vooruitstrevende islamitische groepen in Nederland, zoals de Alevieten en Ahmedyans, het Komitee Marokkaanse Arbeiders in Nederland en de Turkse Arbeidersvereniging. Zij betreuren het dan ook dat het publieke podium van het islamdebat onbereikbaar is voor de denkers en de critici uit deze seculiere en liberale groepen. 'De roep in media en politiek om kritische of liberale islamieten bestaat uitsluitend uit woorden. Zolang politici en critici niet de daad bij het woord voegen en geen duidelijke ruimte bieden aan de progressieve en liberale stromingen binnen de islamitische gemeenschappen, zal een humane islam nog erg ver te zoeken zijn.'

Gepubliceerd: 11-01-2008