D'66 schaart zich achter Kamervragen naar aanleiding van 'Mag ik dood'

Fatma Koser Kaya, Tweede Kamer-lid voor D'66 en woordvoerdster op het gebied van een Vrijwillig Levenseinde, schaart zich na het zien van de documentaire 'Mag ik Dood' achter de Kamervragen van collega's Halsema en Gill'ard. 'De psychiaters zijn aan zet, zij zullen hun verantwoordelijkheid moeten nemen', zegt Koser Kaya in een interview op deze website.

Wat is uw eerste indruk van de film ‘Mag ik dood’?

Wat ik heel treffend vond om te zien was hoe aangeslagen de mensen in de documentaire 'Mag ik dood' waren. Ik denk dat veel mensen niet weten hoe zwaar psychisch lijden kan zijn voor patiënten en nabestaanden. Er werd ook goed duidelijk dat er een taboe heerst op dit onderwerp bij de psychiaters. Ook is er angst bij psychiaters om in te gaan op een doodswens én men weet niet precies wat er binnen de euthanasiewet mogelijk is.

Onderschrijft u de conclusie in de film dat verzoeken om euthanasie van chronisch psychiatrische patiënten die uitzichtloos en ondraaglijk lijden in de praktijk vrijwel altijd worden afgewezen?

Ja, de cijfers (300 verzoeken - 5 behandelingen) die in de film worden genoemd spreken voor zich, terwijl psychisch lijden wel binnen de toepassingsruimte van de euthanasiewet valt. Veel mensen in Nederland zijn daar niet van op de hoogte. Dat bleek ook na het overlijden van schrijver Hugo Claus. Men dacht dat de Belgische wet euthanasie bij psychisch lijden wel toestond en de Nederlandse wet niet.

Welke maatregelen stelt u voor?

De informatievoorziening aan zowel patiënten als psychiaters is belangrijk; dat moet beter. Het is de taak van de overheid daar de voorwaarden voor te scheppen. Tijdens de opleiding van psychiaters moet er meer aandacht komen voor hulpverlening aan chronisch psychiatrische patiënten. Daarin moet ook aan de orde komen dat het soms nodig is om cliënten door te verwijzen naar een collega die kundiger is op het terrein van euthanasie.

U ziet dus iets in een gespecialiseerde 'doodspsychiater', zoals het in de film genoemd wordt?

'Doodspsychiater' klinkt zo beladen, maar ik kan me voorstellen dat er gespecialiseerde psychiaters komen. Met al deze oplossingsrichtingen is het overigens zo dat het mijn voorkeur heeft om niet alles van bovenaf op te leggen, maar goed te luisteren naar de artsen en psychiaters en in samenwerking met deze beroepsgroepen maatregelen verder uit te werken.

Halsema (Groen Links) en Gill’ard (PvdA) willen in overleg met de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie werken aan een standaard waarin het criterium ‘uitzichtloos lijden’ voor chronisch psychiatrische patiënten wordt uitgewerkt.

Dat zou een goed idee kunnen zijn. Maar ik weet niet of het formuleren van meer richtlijnen en regels de schroom van psychiaters wegneemt. Want daar zit volgens mij de crux van dit probleem. Ik denk dat gevoel ook heel belangrijk is. Gevoel kun je niet altijd in regels vangen. We moeten ons proberen te verplaatsen in de positie van psychiaters.
In zaken van leven en dood is gevoel erg belangrijk. Dat gevoel moet de ruimte krijgen in de hulpverlening tussen artsen, psychiaters en patiënten die een doodswens uiten.

Wat verwacht u van staatssecretaris Bussemaker (PvdA) naar aanleiding van de Kamervragen?

Uit het IVF-debat bleek dat Bussemaker behoudend is in medisch-ethische kwesties, zoals dat ook een aantal maanden geleden bleek uit het debat over ouderen die klaar zijn met leven en verlangen naar een waardig levenseinde. Bussemaker wilde niet eens een onderzoek laten doen naar de reikwijdte van deze problematiek. Dat was heel teleurstellend. Je moet als politiek toch willen weten hoe groot het probleem is? Ik denk dat het heel belangrijk is dat er in een breder kader naar de Euthanasiewet wordt gekeken.
De beroepsgroepen moeten de kaders helder krijgen om verschillende mogelijkheden goed te kunnen beoordelen. Dan doel ik niet alleen op het psychisch lijden, maar ook over existentieel lijden van mensen die waardig willen sterven of over de verschillen tussen palliatieve sedatie versus actieve euthanasie. Ook op dat laatste punt is in de praktijk nog veel gebrek aan kennis.

Vindt u dat de regering en de Tweede Kamer de wettelijke mogelijkheid moeten scheppen om een nauwkeurig omschreven groep van niet-medische hulpverleners (zoals humanistisch geestelijk verzorgers) actieve hulp bij zelfdoding te laten verlenen?

Nee, ik vind het niet verstandig een andere groep hulpverleners hiervoor aan te wijzen. De psychiaters zijn aan zet, zij zullen hun verantwoordelijkheid moeten nemen.

Meer kijken, luisteren en lezen

Lees ook het interview met Chantal Gill'ard op Human.nl en een verslag van de debatavond rond 'Mag ik dood' waaraan onder andere Femke Halsema deelnam.
‘Mag ik dood’ kan online bekeken worden via de Omroep Player. De film op dvd hebben? Bestel een exemplaar door overmaking van 10 euro op ING banknummer 69.55.97.124 ten name van het Humanistisch Verbond, onder vermelding van 'DVD Mag ik dood' en uw naam en adresgegevens.

Gepubliceerd: 13-06-2008