'Het moet niet vervallen tot discussie': interview over cursus Mindfulness en Levenskunst

Mindfulness is een hype, en bij het woord levenskunst spitsen humanisten meteen de oren. De afdeling Arnhem van het Humanistisch Verbond verwacht dus veel deelnemers aan de nieuwe cursus 'Mindfulness en Levenskunst'. Voor cursusleidster Lisette van Ardenne is de training een uitdaging. 'Het moet niet vervallen tot discussie en alleen maar praten óver.'

'Mindfulness is kort gezegd het ontwikkelen van een levenshouding vanuit open, milde aandacht. Het gaat om openstaan voor wat er nu is, bereid zijn om steeds opnieuw naar jezelf, anderen en de hele situatie te kijken, en altijd de dialoog te voeren.' Zo vat Lisette van Ardenne de combinatie van mindfulness en levenskunst samen. Van Ardenne verzorgt in februari en maart de cursus Mindfulness en Levenskunst voor de afdeling Arnhem van het Humanistisch Verbond, waarin oefenen met mindfulness centraal staat.

'Mindfulness voegt aan humanisme de frisheid van het hier en nu toe. En het oefenen door middel van aandachtsvormen,' zegt Van Ardenne, die sinds anderhalf jaar cursussen geeft vanuit haar eigen praktijk, 'Akker, praktijk voor fundamentele gezondheid'. Levenskunst en mindfulness gaan volgens Van Ardenne goed samen: in beide levenshoudingen nemen de menselijke mogelijkheden om te kiezen een belangrijke plaats in. 'Het humanistische erfgoed is vooral gericht op het inrichten van een zinvol leven. Bij mindfulness training draait het om het trainen van de menselijke vaardigheden om ergens bij stil te kunnen blijven staan, te rusten in het huidige moment en ergens helemaal je aandacht op te richten. Vervolgens rijst natuurlijk wel de vraag: Hoe kunnen we een zo volledig mogelijk menselijk leven leiden, met alles er op en aan? Hoe kunnen we vanuit een onbevangen, milde houding verantwoordelijkheid nemen voor ons zelf en anderen?'

Toch wordt het nog een hele uitdaging om humanisten met mindfulness aan de slag te laten gaan, denkt Van Ardenne. 'Ik wil graag dat cursisten gaan oefenen met de aandachtigheid voor lichaam, spraak en geest door te reflecteren op ervaringen. Het moet niet vervallen tot discussie.' Ze vertelt over een oefening met een krent, die je leert om al je zintuigen te gebruiken in plaats van de dingen op de automatische piloot te doen. 'Toen ik die oefening deed bij een informatiebijeenkomst voor humanisten, werd er meteen alleen maar gediscussieerd. Het is dus heel spannend of het in de cursus gaat lukken om de balans te vinden tussen rechtsreeks ervaren en reflecteren op die ervaring.'

Er zijn ook wel degelijk verschillen tussen mindfulness en levenskunst. 'Mindfulness is normaal gesproken een intensieve achtweekse training, waarbij je een uur huiswerk per dag doet door met behulp van een cd te oefenen met een bodyscan, rek- en strekoefeningen en zitmeditatie. Het draait om het onderscheiden van en reflecteren over de gedachten, lichamelijke gewaarwordingen en gevoelens die je hebt en om het op basis daarvan meer bewust ervaren van je innerlijk.' De aandachttraining heeft dus niet te maken met reflecteren over bepaalde onderwerpen, of zoeken naar idealen, zoals bij levenskunst.

Van Ardenne - zelf al vijftien jaar lid van het Humanistisch Verbond en naast cursusleidster werkzaam als vrijgevestigd humanistisch geestelijk verzorger - rekent in ieder geval op veel belangstelling voor de cursus Mindfulness en Levenskunst. 'Mindfulness is een hausse, en levenskunst is een aantrekkelijk woord. Bovendien is het Humanistisch Verbond aan het vernieuwen: er komen steeds meer jonge mensen die dit soort dingen wel willen proberen en voor de ouderen die willen verdiepen vanuit rechtstreekse ervaring.' De cursus Mindfulness en Levenskunst sluit ook goed aan bij de cursus over levenskunst die de afdeling Arnhem vorig jaar organiseerde. Van Ardenne: 'Het wordt nu wel een beetje experimenteren. Want willen mensen zo naar zichzelf kijken en zich trainen als mindfulness doet?'

Gepubliceerd: 14-02-2008