Laat zien wie je bent, het humanistische devies van Benno Premsela

‘Show yourself’. Dat is de titel van de tentoonstelling over Benno Premsela in het Stadsarchief Amsterdam die op 14 februari is geopend. Laat zien wie je bent is bij uitstek het devies van Premsela, zegt Bert Boelaars, medewerker van het Humanistisch Verbond, bij de opening van de expositie, waar ook zijn biografie over Premsela wordt gepresenteerd.

Benno Premsela was een invloedrijk binnenhuisarchitect en industrieel ontwerper. En hij was nog veel meer: voorvechter van homo-emancipatie, bestuurder (onder meer voorzitter van het COC in de jaren zestig), adviseur op het gebied van kunst en cultuur, en humanist. In ‘Benno Premsela (1920-1997). Voorvechter van homo-emancipatie’ beschrijft Bert Boelaars (linksboven op de foto), medewerker van het Humanistisch Verbond, het markante levensverhaal van de man die met zijn vooruitstrevende etalageontwerpen de Amsterdamse Bijenkorf tot een toonaangevend warenhuis maakt. Het vierhonderd pagina’s tellende boek, waarbij een dvd is gevoegd met een filmportret gemaakt door Carrie de Swaan, is een uitgave van het Humanistisch Archief en Uitgeverij THOTH.

Boelaars beschrijft Premsela vooral in zijn rol van gedreven voorvechter van homo-emancipatie. Dankzij Premsela boekt het COC de nodige successen in het Nederland van de jaren vijftig en zestig, waarin de gelijke behandeling van homoseksuelen niet aan de orde is. ‘Van verborgen subcultuur groeide roze Nederland uit tot een volwaardige, unieke cultuur gekenmerkt door een bijzondere geschiedenis, taal, literatuur, mode en andere uitdrukkingswijzen van kunst, en eigen vormen van vrijetijdsbesteding en onderlinge hulpverlening. Kortom, de homocultuur groeide uit tot een specifieke wereld voor mannen en vrouwen die het leven op hún manier zin en vorm geven, temidden van de heteroseksuele hoofdcultuur waarvan zij niettemin deel uitmaken’, zegt Boelaars in zijn toespraak bij de opening van de tentoonstelling over Premsela in het Amsterdamse Stadsarchief. ‘Premsela noemde het COC: voor elke homoseksueel een zeldzaam bezit.’

#8216;Benno Premsela (1920-1997). Voorvechter van homo-emancipatie’ gaat ook in op het humanisme dat Premsela van huis uit mee kreeg. Boelaars beschrijft Premsela’s humanistische levenshouding als ‘elixer voor zijn moed en elan’. ‘Door alles wat hem in zijn vrij lange leven ten deel is gevallen heeft Benno Premsela de rauwe werkelijkheid van de twintigste eeuw in volle hevigheid ervaren. Fysieke bedreiging tijdens de oorlogsjaren, een blijvend homovijandige maatschappij, nog decennia lang daarna, en het verlies van vele geliefden. Desondanks heeft hij zijn best gedaan zoveel mogelijk zichzelf te blijven en anderen te stimuleren eveneens de ruimte te nemen en zo nodig te veroveren - cruciaal om open en eerlijk, trouw aan jezelf, te kunnen leven.’ Deze persoonlijke instelling sluit naadloos aan bij de levensbeschouwing die voor Premsela door zijn opvoeding vanzelfsprekend is: het humanistische idee dat iedereen zelf zin en vorm aan het leven mag geven, zolang ook het zelfbeschikkingsrecht van anderen in tact blijft.

Leuk detail: als jongetje van zeven gaat Premsela naar de openbare Reguliersschool op de hoek van de Weteringschans en de Reguliersgracht in Amsterdam. Sinds 2007 zijn in dit historische pand het Humanistisch Verbond en een aantal andere organisaties uit de Humanistische Alliantie gevestigd.

Meer kijken, luisteren en lezen

Lees de gehele toespraak die Bert Boelaars uitsprak bij de opening van ‘Show Yourself; Benno Premsela 1920–1997’.
Tegelijkertijd met de expositie in het Stadsarchief is een tentoonstelling over Premsela te zien in de Openbare Bibliotheek Amsterdam. Tot en met 25 mei 2008 is in het Centraal Museum in Utrecht de tentoonstelling 'Benno op de tast' te zien.
Van Bert Boelaars verscheen eerder ‘De kostbare mens’, een toegankelijke inleiding tot het humanisme, en de deelbiografie 'Koninklijke Jaren, de Weerter periode van Gerard Reve'.
Lees ook het interview met Bert Boelaars op Human.nl.

Gepubliceerd: 02-03-2008