Dialoog tussen humanisme en islam in Alkmaar

Vertegenwoordigers van de Stichting Islam & Dialoog en de afdeling Alkmaar-Den Helder van het Humanistisch Verbond ontmoeten elkaar op 16 februari 2008 voor een dialoog tussen moslims en humanisten. Ad de Groot, penningmeester van de afdeling Alkmaar-Den Helder, doet verslag van de bijeenkomst, die 'een geslaagde start van de dialoog' vormt.

Centraal in de bijeenkomst die de Stichting Islam & Dialoog en de afdeling Alkmaar-Den Helder van het Humanistisch Verbond op 16 februari 2008 organiseren in de Nieuwpoort in Alkmaar staan twee lezingen. De eerste spreker is Alphons van Dijk, oud-docent van de Universiteit van Humanistiek en gespecialiseerd in 'niet westerse godsdiensten', die in zijn bijdrage aandacht geeft aan een aantal elementaire en voor een samenleven met moslims belangrijke humanistische waarden en overtuigingen. Humanisten kenmerken zich door permanente zelfkritiek op basis van voortschrijdende inzichten, aldus van Dijk. De begrippen goed en kwaad zijn in het humanistische perspectief niet kosmisch maar afkomstig vanuit de mens. Ter illustratie verwijst Van Dijk naar een passage uit het boek ‘Berichten van het Blauwe huis’ van Hella Haasse, dat een aantal belangrijke levensvragen benoemt. Tenslotte geeft Van Dijk een toelichting op de beginselverklaring van het Humanistisch Verbond, waarin een aantal humanistische uitgangspunten worden verwoord.

Senay Cemek, islamitisch theologe, spreekt namens de Stichting Islam & Dialoog over het mensbeeld vanuit islamitisch perspectief. Volgens de islam is Allah de eigenaar van de schepping - en dus van de mens. Allah is de eenheid, het begin en het eind. De islamitische boodschap aan de mens is dat Allah verantwoordelijk is voor alles en de mens beheerder is over vermogens die hem niet toebehoren. Een prominente opdracht voor moslims is jezelf ontwikkelen, kennis verwerven en te geloven in een zestal principes: geloof in Allah, de Engelen, de Profeet, de boeken, de laatste dag en de voorbeschikking.

De Stichting Islam & Dialoog is in 1998 opgezet door Turkse Nederlanders. De initiatiefnemers en leden hebben - vanuit hun religieuze identiteit - affiniteit met de moslimgemeenschap maar staan middenin de Nederlandse samenleving. Vanuit die positie wil de stichting bijdragen aan de sociale en interreligieuze cohesie in Nederland. Bijvoorbeeld door duidelijk te maken dat het wezen van de islam bestaat uit vrede, barmhartigheid, genade en tolerantie en dat twist, geweld en terreur niet bij de islam horen. Volgens de Stichting Islam & Dialoog hebben alle godsdiensten en levensbeschouwingen deze grondbeginselen gemeen en is onderlinge strijd daarom onacceptabel.

Aan Alphons van Dijk en Senay Cemek is gevraagd om stellingen te formuleren waarover de aanwezigen - twintig vertegenwoordigers van de Stichting Islam & Dialoog en twintig humanisten - in kleine groepjes kunnen doorpraten. De groepjes buigen zich over de vraag of ‘voor de dialoog tussen moslims en humanisten erkenning en herkenning van menselijkheid in grootheid en in zwakheid een belangrijk draagvlak kan bieden’ en welke centrale waarden als uitgangspunt voor een dialoog kunnen dienen.

De aanwezigen zijn enthousiast over de discussies: er is zoveel openheid dat men elkaar zonder schroom durft te bevragen. In een enkele werkgroep verloopt de dialoog wat stroef, omdat de islamitische gespreksdeelnemers aan een spervuur van vragen worden onderworpen. Maar in de pauze wordt een heerlijke, door vrijwilligers van de Stichting Islam & Dialoog bereidde maaltijd geserveerd en worden de gesprekken zonder moeite voortgezet.

De avond wordt afgesloten na een dankwoord van Izzet Ozkan van de Stichting Islam & Dialoog en Jan Fokkens, lid van de afdeling Alkmaar-Den Helder van het Humanistisch Verbond en initiatiefnemer van de bijeenkomst. Beiden zijn van mening dat de bijeenkomst een geslaagde start van de dialoog vormt. De sfeer is goed en er is vertrouwen in elkaar. Maar het initiatief kan pas echt slagen als er meerdere keren - en misschien ook in andere vormen en op verschillende plekken in het land - een vervolg aan wordt gegeven, zeggen Ozkan en Fokkens. Stichting Islam & Dialoog én Humanistisch Verbond spreken de intentie uit zich hiervoor in te zetten.

Meer kijken, luisteren en lezen

Op de website van de afdeling Alkmaar-Den Helder van het Humanistisch Verbond is een verslag met foto’s van de bijeenkomst op 16 februari geplaatst.

Gepubliceerd: 19-02-2008