Heddy Honigmann toont met El Olvido haar liefde voor mensen

Hoe vinden mensen de kracht om te overleven in een harde, vijandige wereld? Dat is de vraag waar Heddy Honigmann in veel van haar films een antwoord op zoekt. In El Olvido (de vergetelheid), de nieuwste film van de winnares van de Van Praag-prijs 2006, wordt de levenskunst en levenslust van ´gewone´ mensen in het straatarme Peru lyrisch in beeld gebracht. De film ging afgelopen maandag in première tijdens het Nederlands Film Festival. Het Humanistisch Verbond was er ook.

Met El Olvido vraagt Heddy Honigmann aandacht voor haar geboorteland Peru. Een land dat geteisterd wordt door corruptie, staatsgrepen, terreur en immense armoede. De camera volgt inwoners van Lima die van dag tot dag leven: een barkeeper die jarenlang alle politieke kopstukken in zijn bar zag, een chef-kok in een exclusief restaurant die zelf geen diner voor zijn vrouw kan betalen en straatkinderen die bij drukke verkeerspunten in de hoofdstad van het land circustacts opvoeren om aan geld te komen.

De documentaire is inhoudelijk in zekere zin de tegenpool van Honigmanns vorige film, het veelvuldig bekroonde Forever (2006), , waarin zij de bezoekers aan de begraafplaats Père-Lachaise in Parijs portretteert. Waar de personages in deze film ogenschijnlijk uit de hogere lagen van de bevolking komen – ze kijken naar films van Henri Georges-Clouzot en spelen Chopin – daar zijn de figuren van El Olvido arbeiders en werklozen. Zij hebben het te druk met overleven om na te denken over kunst, cultuur of schoonheid.

Dat wil niet zeggen dat er geen schoonheid te vinden is in de levens van de mensen die Honigmann met de camera volgt. Wat te denken van de even poëtische als sarcastische humor van de barkeeper die zijn keuze voor een presidentskandidaat als volgt motiveert: ‘Het was kiezen tussen hepatitis B en AIDS. Ik heb hepatitis B gekozen.’

Alle mensen die de filmmaakster aan het woord laat hebben hun trauma's, maar zij tonen een indrukwekkende overlevingskracht. Dat doen zij met veel humor, levenslust, met liefde voor het beroep dat ze uitoefenen, creativiteit en natuurlijk ook met de liefde en aandacht voor hun dierbaren.

Directeur van het Humanistisch Verbond Ineke de Vries bekeek de film tijdens de première in Utrecht.
Ze is enthousiast: ‘Als Heddy de Van Praag-prijs nog niet had gekregen, zou ik haar nu voordragen.’
De Vries vindt het een prachtige, liefdevolle documentaire die met veel rust en aandacht is gemaakt.
'Het is een film over de kracht van mensen in barre omstandigheden. Mensen die creatief op zoek gaan naar de mogelijkheden binnen de grenzen van hun levens. Met veel humor en levenslust geven ze zin en betekenis aan het leven. ‘

Creatief

Hoe creatief de mensen in Lima zijn bij het zoeken naar nieuwe mogelijkheden blijkt onder meer uit het verhaal van een leerlooier. De man verloor in de jaren negentig zijn gehele kapitaal door de gierende inflatie. De lege schappen in zijn winkel geven een droevig beeld. Toch heeft hij een uitweg gevonden. Hij leeft nu van de reparatie van verkleurde, beschimmelde portefeuilles. De levensles die hij uit alle tegenslag heeft getrokken is dat je moet beseffen dat je door al die moeilijke momenten heen bent gegaan, en toch geleefd hebt!

De Vries werd getroffen door de sociale en politieke ongelijkheid: 'Het contrast tussen het leven van de vaak corrupte politieke elite die bij de barkeeper een drankje nuttigt en het leven van de mensen die de gevolgen van het wanbeleid en de corruptie dagelijks ondervinden, vond ik schokkend.'

Honigmann illustreert de verbittering van 'het volk' door de politieke situatie kleurrijk aan de hand van het verhaal van 'de sapman' op straat. We zien hem een drankje bereiden met verse kikkers ter bevordering van het geheugen. De sapman vertelt: 'Dit zouden politici maar eens moeten drinken. Niets verandert in Peru, geen president brengt verbetering. Het geheugenverlies van de overheid, de militairen en de politie, is slecht, heel slecht voor Peru, voor alle mensen in Peru'.

Poezië van de straat

De film laat ook de 'poëzie van de straat' zien, zoals Heddy Honigmann het zelf noemt. De camera volgt kinderen en jongeren die de hele dag oefenen om nieuwe acrobatische trucs te leren. We zien een jongetje dat muziek maakt met een kam op een geribbeld blikje en daarbij liedjes nazingt van de radio. Of kinderen die trots zijn op wat ze kunnen en met glunderende ogen nieuwe dingen leren van elkaar.
Maar dat zijn ook de kinderen die met gevaar voor hun leven optreden op het zebrapad van de achtbaansweg, waar automobilisten wachten voor het stoplicht. Ze moeten in 20 seconden het geld ophalen, anders worden ze aangereden. Zoals één van hen onlangs overkwam, met fatale gevolgen.Kinderen waarvan niet duidelijk is of ze een huis hebben, maar die wel vreselijk veel van elkaar houden.

Heddy Honigmann laat vooral zien dat overleven in Peru moeilijk is. Maar dat gewone mensen ondanks alles hun levenskracht behouden, blijven vechten en dromen, zich ontwikkelen of genieten van wat er te genieten valt. Of uitblinken in het werk dat ze doen, maar vooral uitblinken in de liefde. Honigmann toont met El Olvido haar liefde voor mensen en het is onmogelijk er niet in mee te gaan.

Over Heddy Honigmann

Heddy Honigmann (1951) is geboren te Lima, Peru, waar ze tot 1973 woonde. Na een studie biologie en literatuur aan de Universiteit van Lima, studeerde ze film aan het Centro Sperimentale di Cinematografia in Rome. Sinds 1978 is Heddy Honigmann in het bezit van de Nederlandse nationaliteit.
Ze maakte sindsdien een groot aantal films, hoofdzakelijk documentaires, maar ook speelfilms, waaronder ‘Hersenschimmen’ (1987) en ‘Tot ziens’ (1995) en televisiedocumentaires zoals twee afleveringen van ‘Oog in oog’(IKON) en twaalf afleveringen van ‘Liefde gaat door de maag’, i.s.m. de Humanistische Omroep Stichting. Tot haar meer recente documentaires behoren ‘Goede man, lieve zoon’ (2001) en ‘Dame la Mano’ (2003). En in 2006 ‘Forever’ over de kracht van schoonheid en kunst in het leven, over liefde en dood. In 2006 won ze de Van Praag-prijs van het Humanistisch Verbond.

Over de Van Praag-prijs

De Van Praag-prijs is genoemd naar één van de oprichters van het Humanistisch Verbond, Jaap van Praag. De prijs wordt uitgereikt aan personen die in hun werk humanistische waarden uitdrukken en met hun oeuvre inspireren tot een samenleving waarin zelfbeschikking en verantwoordelijkheid samengaan. Sinds 1971 is de prijs uitgereikt aan onder andere Adriaan van der Staay, Kees Schuyt en Heddy Honigmann.In de meest recente editie werd de prijs overhandigd aan theaterregisseur Johan Simons.

Nominaties en prijzen voor HUMAN

Tijdens het Nederlands Film Festival (NFF) 2008 regent het prijzen en nominaties voor films die gemaakt zijn voor de Humanistische Omroep HUMAN. De films 'Skin', 'Als we het zouden weten', 'Het verhaal van mijn naam' en 'Pjotr, brieven uit de Goelag' wonnen deze week al een prijs. Drie HUMAN-films maken nog kans op prijzen tijdens het NFF.

Gepubliceerd: 01-10-2008