Humanistisch Verbond reageert op nieuw boek over palliatieve sedatie

In 'De laatste slaap' onthult journalist Rob Bruntink dat palliatieve sedatie in de praktijk steeds vaker als alternatief voor euthanasie fungeert. Bert Boelaars, medewerker van het Humanistisch Verbond, doet verslag van de discussie die op 29 januari 2008 plaatsvindt bij de presentatie van het boek.

'Palliatieve sedatie is geen alternatief voor euthanasie, of andersom. Het zijn twee verschillende methodes om een waardig levenseinde te realiseren. De patiënt komt daarbij het laatste woord toe.' Dat zegt Rob Jonquière, directeur van de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE), op 29 januari 2008 bij de presentatie van Rob Bruntinks nieuwe boek 'De laatste slaap'.

In 'De laatste slaap' stelt journalist Rob Bruntink de praktijk van palliatieve sedatie (het in diepe slaap brengen van een ernstig zieke) ter discussie. De techniek is bedoeld om het lijden te verzachten. Toch blijkt zo’n tien procent van de Nederlandse bevolking momenteel op deze manier te sterven, tegen twee procent via euthanasie (het op verzoek toedienen van een middel dat snel een zachte dood ten gevolge heeft). De Nederlandse wet stelt strikte juridische voorwaarden aan euthanasie. Palliatieve sedatie behoeft tot dusverre geen specifieke gerechtelijke toetsing. 'Maar de grenzen tussen beide vormen van medisch handelen vervagen wel', zegt Bruntink bij de aanbieding van zijn publicatie op 29 januari. Hij typeert palliatieve sedatie als 'een soort Botox voor de stervende, want het komt tegemoet aan de wens om het lijden weg te spuiten.'

Bruntink beoogt discussie te stimuleren over de vraag of duidelijker regels nodig zijn. Dr. Kris Vissers, hoogleraar palliatieve zorg in Nijmegen, toont zich tijdens de discussie bij de boekpresentatie sceptisch. 'Het centrale thema is waardigheid rondom de dood. We moeten het sterfbed niet te veel juridiseren, dat pakt negatief uit op de praktijk waarin betrokkenen maar één ding willen: een rustig sterfbed.' Vissers pleit voor meer bewustzijn rond de dood. 'Wat is nog menswaardig leven? Iedereen denkt daar anders over. Daarom is het belangrijk tijdig voor jezelf en je arts de grenzen van je draagkracht aan te geven.'

Rob Jonquière geeft aan dat de NVVE steeds vaker hoort van artsen die euthanasie overbodig vinden, nu palliatieve sedatie zo’n vlucht heeft genomen. Dat komt ook wel omdat mensen soms pas in een (te) laat stadium aangeven dat ze euthanasie verkiezen. 'Dokters zeggen dan: als u dat perse wil, moet er eerst nog een tweede arts komen om u te beoordelen, daar gaan weer dagen overheen. Ik kan u ook nu meteen een spuitje geven. Dan gaat u lekker slapen en u wordt niet meer wakker.'

Eigenlijk is hier sprake van 'terminerende sedatie', omdat naast de sedatie tevens de toediening van vocht en voedsel stopt. Doorgaans treedt zo binnen enkele dagen de dood in. Maar als de arts deze techniek onvoldoende beheerst, kan het langer duren en komt het zelfs voor dat een patiënt weer tijdelijk ontwaakt. 'Geneeskunde blijft een ambacht', aldus een bij de boekpresentatie aanwezige specialist die in dit verband aandringt op deskundigheidsbevordering van huisartsen. Ook hij vindt méér regelgeving geen oplossing. 'Zorg dat medici bekwaam en bevoegd zijn, en daarbij oog hebben voor het belang van een zorgvuldige communicatie met alle betrokkenen.'

Het eerste exemplaar van 'De laatste slaap' wordt in het pand van Uitgeverij Atlas aan de Herengracht in Amsterdam in ontvangst genomen door D66-voorzitter Ingrid van Engelshoven. Zij benadrukt het belang van zelfbeschikking omtrent de vorm van het eigen levenseinde: via de natuurlijke weg, palliatieve sedatie of euthanasie. 'Het intieme gesprek daarover tussen arts en patiënt moeten wij niet verstoren', aldus Van Engelshoven.

Ook het Humanistisch Verbond benadrukt naar aanleiding van de publicatie van 'De laatste slaap' de autonomie van patiënten. Die zelfbeschikking betreft de vrijheid om zelf tot een weloverwogen keuze te komen omtrent het levenseinde. Naast goede voorlichting over alternatieven blijft het belangrijk dat mensen ook voor euthanasie kunnen kiezen als zij daaraan de voorkeur geven.

Meer kijken, luisteren en lezen

In het webdossier 'Een waardig levenseinde' is informatie gebundeld over onder meer palliatieve sedatie en euthanasie in de praktijk. Op 25 januari 2008 verschijnt in Medisch Contact een artikel van D.G. van Tol e.a. met tien tips voor een succesvolle stervenswens.

Gepubliceerd: 31-01-2008