Zelf denken, samen vieren: column van Erwin Kamp

We vieren Pasen, Pinksteren en soms zelfs het Suikerfeest. Maar wat vieren humanisten? Erwin Kamp, humanistisch raadsman op Marinebasis Parera in Curaçao, pleit voor humanistische feestdagen. Wereldhumanismedag, jaarlijks op 21 juni, is pas het begin.

Nederland is een land dat gekenmerkt wordt door een Joods-Christelijke en humanistische traditie. Dat vinden we ondermeer terug in onze wetgeving, ons onderwijs en in de gezondheidszorg. Wat echter opvalt, is dat we in Nederland voornamelijk Christelijke en soms islamitische feestdagen vieren, maar geen Joodse of humanistische. Moet de balans tussen de verschillende levensbeschouwingen niet meer in evenwicht worden gebracht als het gaat om de door de overheid aangewezen officiële feest- en gedenkdagen?

Aan het begin van de jaren tachtig van de vorige eeuw besloot de International Humanist en Ethical Union (IHEU) tot het instellen van een datum waarop speciale aandacht voor het humanisme wordt gevraagd. Niet alleen de Amerikaanse en Britse humanisten waren voorstander van dit plan, al eerder opperde een van de oprichters van het Humanistisch Verbond, Jaap van Praag, ook dit idee. De dag die werd uitgekozen tot ‘International Humanist Day’ is 21 juni. De reden waarom voor deze datum is gekozen, is dat het de langste dag is van het jaar. Het is daarmee een teken van levensoptimisme. Dat de Franse humanist Jean Paul Sartre op deze dag is geboren, berust op louter toeval.

Om deze humanistische feestdag dag niet onopgemerkt voorbij te laten gaan, besteed ik in mijn werk als humanistisch raadsman speciale aandacht aan 21 juni. In het verleden zijn er door de dienst geestelijke verzorging bij defensie rond Wereldhumanismedag bijeenkomsten georganiseerd, bijvoorbeeld over de bronnen van het humanisme. Daarin werd gesproken over vragen zoals: waar halen humanisten toch hun ideeën vandaan dat de mens een autonoom wezen is en dat hij gekenmerkt wordt door verstand en rede?

Dit jaar zal ik aandacht besteden aan al die mensen die na drie jaar repatriëren van Curaçao naar Nederland. Ik wil een afscheidsceremonie organiseren waarbij aandacht wordt besteedt aan hun terugkeer. Het is mijn wens om hier een jaarlijkse ceremonie van te maken.

Maar er zijn natuurlijk nog veel meer dagen in het jaar waarop humanisten een reden tot feest hebben. Kerst wordt door de meeste Nederlanders gezien als een seculier volksfeest waarbij stil wordt gestaan bij wereldvrede, bij het verlangen naar licht en naar de hoop op betere tijden. En typisch humanistisch of niet: 21 september is door de Verengde Naties uitgeroepen tot Internationale Dag van de Vrede. Wat te denken van 5 oktober, de Dag van Respect?

Het lijkt mij dat er voldoende aanknopingspunten zijn om vanuit het humanisme stil te staan bij een levensbeschouwelijk thema en er een viering voor te bedenken. De mogelijkheden zijn ongekend. We zijn daarbij niet gebonden aan voorschriften vanuit een centraal leergezag. Dat kan ruimte en vrijheid geven aan voldoende inspiratie. Laten we er daarbij voor oppassen om de bijeenkomsten te claimen als alleen van humanisten waarbij we andersdenkenden uitsluiten. Dat blijft volgens mij de kracht van het humanisme, samen met anderen vieren in plaats van iedereen apart.

Meer kijken, luisteren en lezen

Erwin Kamp is actief betrokken bij de humanistische beweging op Curacao. Hij organisert er onder meer lezingen in samenwerking met de Universiteit van de Nederlandse Antillen. Op zijn weblog doet Kamp verslag van zijn activiteiten.

Gepubliceerd: 19-06-2008