Volop kansen voor het humanisme in 2009: verslag van de ALV 2008

‘Er zijn in Nederland nog talloze mensen die humanist zijn zonder het te weten. Dat maakt het mogelijk nog veel leden te werven’. Dat zei de voorzitter van Humanistisch Verbond Rein Zunderdorp in zijn toespraak in het middaggedeelte van de Algemene Ledenvergadering (ALV) van zaterdag 29 november in Driebergen. 's Ochtends waren HV-leden in discussie gegaan over het de visienota ‘Eigentijds humanisme’. Tevens werden de eerste resultaten van een onderzoek naar de vereniging gepresenteerd.

Het Humanistisch Verbond is een vereniging met 39 afdelingen en ruim 10.000 leden.Ongeveer 120 leden waren naar Driebergen gekomen om mee te praten over de koers van het Humanistisch Verbond.
Deze koers is vastgelegd in het meerjarenprogramma 2007-2012. Eén van de uitwerkingen daarvan is de visienota Eigentijds humanisme, geschreven door programma-medewerker Esther Wit.
Deze visienota werd in het ochtendgedeelte van de ALV besproken in werkgroepen.
In samenwerking met humanistische raadslieden, leden van het hoofdbestuur en medewerkers van het landelijk bureau ontstonden er goede gesprekken over deze visienota. De hoofdvragen bij de bespreking van het stuk waren: Sluit het stuk aan bij je persoonlijke beleving van het humanisme? en Helpt het je bij het uitleggen aan andere mensen wat humanisme is? Kern van het stuk zijn drie punten:

1. Het humanisme is een levensbeschouwing die wordt gevormd, gevoed en geïnspireerd door de mens, diens vermogens en waardigheid
2. het humanisme is een politiek-moreel streven
3. het humanisme omvat het streven naar een goed, mooi en zinvol persoonlijk leven (levenskunst)

Positief ontvangen

De visienota werd door de bank genomen positief ontvangen. Vele leden herkende hun standpunten in de tekst. ‘Ik krijg er wel een warm gevoel bij dat iemand dit stuk voor mij heeft gemaakt’, zei iemand die pas lid was geworden. De meeste mensen vonden de kaders met concrete standpunten goed en nuttig, vooral als precisering van de drie voornoemde kenmerken van het humanisme.

Sommige vonden dat wellicht te beperkend. Want hoe humanistisch ben je nog als je het met de kaderteksten oneens bent?

Een meerderheid van de deelnemers vond het prettig dat het humanisme overwegend positief werd geformuleerd en niet negatief ten opzichte van religie werd gepositioneerd.
Niet iedereen was het daar mee eens. ‘Het woord ongodsdienstig (dat wordt genoemd in de tekst bij punt 1) zou ik nooit gebruiken, je moet het humanisme niet in negatieve zin uitleggen. Religies moet geen rol spelen bij de definiëring van het humanisme.’

Er waren kritische geluiden over opzet van de tekst als richtinggevend instrument. ‘Als je een tekst nodig hebt om humanisme uit te leggen, weet je niet goed genoeg wat jouw humanisme is. Wat mij betreft bestaan er geen wij-meningen alleen ik-meningen, dus humanistische standpunten bestaan niet en horen niet te bestaan. Humanisme is dialoog op basis van redelijke argumenten. De taak van het Humanistisch Verbond is slechts ruimte te scheppen om zelf te denken.’ Iemand anders stelde daar tegenover. ‘We zijn lid van een organisatie om bepaalde standpunten naar buiten te brengen.’

Bij het gedeelte over het humanisme als politiek-moreel streven miste sommige een breder maatschappijkritisch perspectief op onze omgang met milieu, duurzaamheid, dieren en natuurlijke grondrechten.

Het stuk over levenskunst werd door jongere leden anders te ontvangen dan door oudere. Voor jongeren is levenskunst een belangrijk kenmerk van hun humanisme, ouderen vinden het te individualistisch, te vaag of onduidelijk. Uit enkele groepjes kwam de opmerking dat de tekst idealistisch is en het arrogant en naïef is om te zeggen dat iedereen in staat is een goed en mooi leven te leiden. Als je gevangen zit en heel arm bent, is dat moeilijk. Het past misschien beter bij het humanisme om te zeggen dat iedereen recht heeft op de voorwaarden om een goed leven te kunnen leiden. Ofwel ‘een theorie van het verwende leven’, zoals iemand het verwoordde. Andere vonden het stuk te academisch en miste de humanistische bezieling. En verschillende mensen vroegen zich af of er niet meer met beeldmateriaal, in plaats van met teksten, gewerkt kan worden. Tot zover een beknopte samenvatting van de discussies. De discussie voor leden van het Humanistisch Verbond gaat door in een forum op deze website.

Kansen voor 2009

Na de lunch stond voorzitter Rein Zunderdorp stil bij succesvolle activiteiten in 2008 en de kansen voor 2009. Als succesvol beschouwde hij het debat over een waardig levenseinde dat door het Humanistisch Verbond en haar samenwerkingpartners hoog op de maatschappelijke agenda is gezet, evenals het debat over de waarde van privacy versus het belang van veiligheid voor de samenleving, een thema dat in de goedbezochte de Socrateslezing centraal stond. Verheugend vond Zunderdorp het nieuws uit een artikel over zingeving in Trouw waaruit blijkt dat vele mensen voor zingeving god niet nodig hebben. Zunderdorp citeert zichzelf in het artikel als één van de geïnterviewde vertegenwoordigers van de levensbeschouwingen. ‘Het blijkt dat mensen bezig zijn met nadenken over zichzelf en hun betrekkingen met anderen. En dat op een humanistische manier, zonder verwijzing naar iets hogers buiten of diep in zichzelf.’ Zunderdorp ziet uit al deze ontwikkelingen veel kansen voor het Humanistisch Verbond ontstaan. ‘Er zijn in Nederland nog talloze mensen die humanist zijn zonder het te weten. Dat maakt het mogelijk nog veel leden te werven.’ Ten slotte noemde hij Darwin Day 2009 als een evenement dat geschikt is om meer groepen Nederlanders met interesse in het humanisme aan het Humanistisch Verbond te binden.

De vereniging

Na een pauze waarin de activiteiten in 2008 met beelden werd geïllustreerd in een korte film, was het woord aan Maartje Liebregts. Ze presenteerde de voorlopige resultaten van een Onderzoek naar de activiteiten en organisatievormen van de vereniging, een inventarisatie van de activiteiten en de succes- en faal-factoren.

Best practices

Ook kwamen enkele ‘best practices’ aan bod. Annette Brattinga-Aeneae Venema gaf een presentatie van de resultaten van de Werkgroep Humanisme en Kunst. En Boukje Detmar vertelde over de ontwikkelingen bij Jong HV. Met name levenskunst, het thema voor 2009 van het Humanistisch Verbond, is kansrijk bij jongeren, dacht Detmar. Toen was het tijd voor de formele Algemene Ledenvergadering, waarin begroting, alle benoemingen in het hoofdbestuur en de plannen voor 2009 werden toegelicht en vastgesteld.

Meepraten over de koers van het Humanistisch Verbond?

Word lid voor slechts € 4,38 per maand en u bent van harte welkom om mee te praten op de Algemene Ledenvergadering 2008.

Gepubliceerd: 5-12-2008