Thilde Stuiveling recipieert vanwege honderdste verjaardag

Op woensdag 28 maart vond in Hilversum de feestelijke receptie plaats ter ere van de honderdste verjaardag van Thilde Stuiveling. De familie Stuiveling heeft bij de oprichting van het Verbond en in de jaren erna een zeer belangrijke rol gespeeld. Ineke de Vries was dan ook namens het Humanistisch Verbond aanwezig om haar van harte te feliciteren.

'Oh ben jij Ineke de Vries. Dat komt mooi uit. Ik heb net je redactioneel gelezen in Humus en dat is me uit het hart gegrepen. Ik wilde al een brief schrijven, maar toen dacht ik: ach, laat ook maar…. En nu sta je voor me en kan ik mijn complimenten persoonlijk aan je overbrengen.' Dit is Thilde Stuiveling ten voeten uit: helder van geest, scherp, duidelijk en langzaam formulerend. De laatste Humus, het ledenblad van het Humanistisch Verbond, heeft ze blijkbaar al gelezen. Als een koningin geniet ze van de stroom aanwezigen die in een lange rij op hun beurt wachten haar te feliciteren.

Vorig jaar was ze als jubilaris aanwezig bij de zestigste verjaardag van het Humanistisch Verbond. Daar kreeg ze het woord van Rein Zunderdorp en brak ze een lans voor het behoud van het woord Verbond in de naam van de vereniging: Humanistisch Verbond. Zij refereerde daarbij aan de oprichting van het Verbond, waar haar man, Garmt Stuiveling en zijzelf nauw bij betrokken waren. 'Als je natuurlijk altijd bezig bent met de taal, op dichterlijke wijze, dán begrijp je, dat het geen humanistische organisátie maar een Verbond wordt… Als we ons niet meer verbonden voelen, met ál onze verschillen, dan was het niet best….'

Thilde Stuiveling is een Rotterdamse. Zij had het voorrecht geboren te worden en op te groeien in een gezin dat een voortreffelijke voedingsbodem bleek te bieden voor haar intellectuele vorming. Ze is een bescheiden vrouw: ze laat zich niet voorstaan op haar adellijke titel Jonkvrouw, 'zeg maar Thilde'. Het komt vaak voor dat vrouwen van bekende mannen hun eigen identiteit ontlenen als 'vrouw van'. Zo niet Thilde. Ze genoot van de nabijheid van Garmt en vervulde de rol van meedenker. Maar ze is altijd autonoom geweest en gebleven, zoals blijkt uit haar schrijverschap en haar opvattingen over autonomie.

Jaap van Praag (1911-1981) zag de noodzaak om uit de verschrikkingen van WOII en dedaarmee gepaard gaande geestelijke ontreddering lering te trekken en een brede, ongodsdienstige beweging te vormen op humanistische grondslag. Dit idee werd mede vorm gegeven door Garmt Stuiveling, en zijn vriend Fenco van den Berkhof, bij wie Jaap van Praag tijdens de oorlog was ondergedoken. Samen met Hoetink Brandt Corstius, Jan en Annie Romein-Verschoor en Simon Vestdijk, werd op 17 februari 1946 het Humanistisch Verbond opgericht.

Op het eerste congres, 28 september 1946, hield Garmt een belangrijke toespraak onder de titel 'De eigen taak van het Humanisme'. De tekst hiervan was jarenlang onvindbaar, maar kwam tevoorschijn uit een map met documenten uit de nalatenschap van Garmt, die Thilde had gevonden. Thilde was bij de geboorte van het Humanistisch Verbond getuige en meedenker. Het jonge Verbond gaf een tijdschrift uit, getiteld 'Mens en Wereld', waarin soms bijdragen verschenen van Thilde onder het pseudoniem Merijntje Trip.

In het tijdschrift 'Rekenschap' schreef Merijn Trip diverse novellen, waaronder (in juni 1967) een verhaal onder de titel 'Geen trein terug'. Hoofdpersoon is een man, Bokke genaamd, die in Het Rijks in Rotterdam woont. Het merkwaardige is dat deze man kan vliegen. Niet met een vliegmachine maar met zijn eigen lichaam zoals een vogel. Een vreemd verhaal, dat pas aan het eind begrijpelijk wordt als blijkt dat Het Rijks een ‘gekkenhuis’ is. De schrijver doet zich in zijn rol als verteller voor als man, hetgeen tot uiting komt in uitdrukkingen als 'de plaats van mijn vrouw op de bank' en 'ik loop tot tien uur in bretels en gun me de weelde van om de dag scheren'.

Thilde had in de Gemeenschap (nu afdeling) Hilversum van het Humanistisch Verbond oog voor achtergestelden, eenzamen en bejaarden. Samen met Pee Postma kreeg dit vorm in een lief-en-leed-pot en werden rond midwinter in december pakketjes met lekkers bezorgd aan hen die daarvoor in aanmerking kwamen. Ze was ook een trouwe bezoekster van de zondagochtendbijeenkomsten, waar zij veelvuldig gebruik maakte van de mogelijkheid om van gedachten te wisselen met de inleider.

Thilde volgde de ontwikkelingen binnen het humanisme zeer kritisch en klom dan ook in de pen toen zij zich niet meer herkende in de koers van het Verbond. In een brief die zij richt aan het hoofdbestuur uitte ze haar ongenoegen en verzoekt haar verder slechts als papieren lid te beschouwen. Op haar uitgaande post plakt Thilde een sticker met de boodschap 'Het Humanistisch Verbond handhaaft onverkort de scheiding van kerk en staat'. Het is te hopen dat Thilde zich wel weer kan vinden in de nieuwe koers van het Humanistisch Verbond!

Gepubliceerd: 29-03-2007