Zijn humanisten voor of tegen de oorlog in Irak?

Nadat de Verenigde Staten in 2003 met bondgenoten zoals Nederland de aanval op Irak had ingezet, heeft het Humanistisch Verbond zich daartegen gekeerd. Toenmalig Humanistisch Verbond-voorzitter Roger van Boxtel wees met name op het passeren van de VN Veiligheidsraad. Inmiddels heeft het Humanistisch Verbond ook steun betuigd aan het burgerinitiatief ‘Openheid over Irak nu!’. De regering dient verantwoording af te leggen voor de (dubieuze) gronden waarop zij ons land in de oorlog heeft betrokken.

Hoewel een meerderheid van de bevolking tegen militaire bemoeienis in het Midden-Oosten was, heeft het vorige kabinet troepen gestuurd. Het wrede regiem van Saddam Hoessein is inmiddels ten val gebracht en de dictator is gedood. Toch is de situatie voor een groot deel van de bevolking verslechterd. Onderlinge verdeeldheid heeft het land in een bloedige burgeroorlog gebracht. Helaas geven verschillende godsdienstige overtuigingen de strijd extra voeding.

Het voeren van oorlog of anderszins gewelddadig ingrijpen heeft historisch gezien het lot van mensen zowel verbeterd als verslechterd. Het aangaan van de gewapende strijd tegen het nazibewind door de geallieerden beschouwen wij nog steeds als een juiste politieke keuze. Het optreden tegen de onafhankelijkheidsstrijders in Indonesië wordt achteraf betreurd, maar indertijd steunden de meeste Nederlanders het besluit.

Dat je op basis van een levensovertuiging verschillend kunt denken over maatregelen op het gebied van oorlog en vrede, ondervond het Humanistisch Verbond aan den lijve in de jaren tachtig. De discussies over de bewapeningswedloop liepen destijds hoog op. In eigen kring konden humanisten het niet eens worden over de plaatsing van kruisraketten. Het Humanistisch Vredesberaad, een aparte werkstichting, werd opgericht. Deze organisatie bestaat nog steeds en ijvert voor vredesopvoeding, geweldloze conflicthantering en permanente bewustwording van vraagstukken over oorlog en vrede.

Politieke beslissingen als militaire operaties zijn vanuit humanistisch oogpunt soms verdedigbaar, meestal niet. Doel en middelen dienen ons inziens altijd getoetst te worden aan de algemene criteria van menselijke waardigheid. Daarom is het te betreuren dat de Nederlandse regering zich niet publiekelijk wil verantwoorden over de wijze waarop zij heeft besloten deel te nemen aan de oorlog in Irak.

Humanisten hechten belang aan betrokkenheid bij het lot van andere mensen (in dit geval de Irakezen en de militairen die naar Irak zijn gestuurd) en de mogelijkheid tot zelfstandige en gedegen oordeelsvorming (in dit geval over het besluit tot militaire interventie). Voor beide is heldere informatievoorziening cruciaal.