Vlak na de Tweede Wereldoorlog maakte het verzuilde Nederland zich opnieuw sterk. Humanisten voelden de noodzaak om ook voor hun belangen organisaties op te richten. Humanitas wilde vooral maatschappelijke zorg bieden aan mensen in nood, ongeacht hun eventuele religie. Het Humanistisch Verbond streefde ernaar buitenkerkelijken een geestelijk tehuis bieden. Tot ver in de jaren zestig golden mensen die zelf zin en vorm aan hun leven wilden geven als derderangs burgers, zeker als hun levensovertuiging los stond van enig godsbesef. Het Humanistisch Verbond heeft met succes op vrijwel alle fronten gelijkberechtiging voor niet-gelovigen bereikt.
Daarnaast heeft het Verbond geijverd voor verdieping van het humanistische gedachtegoed. Tal van studieconferenties en lezingen zijn georganiseerd en er is gewerkt aan publicaties. Humanistische hoogleraren geven college aan vrijwel alle universiteiten. Ook zijn er specifiek eigen opleidingen: de Universiteit voor Humanistiek en het pedagogisch studiecentrum Humanistisch Vormingsonderwijs.
Internationaal heeft het Humanistisch Verbond zich ingezet door deel te nemen aan de internationale humanistische ethische uniee (IHEU), aan platforms zoals de Verenigde Naties, Unesco en het Europees Parlement. Ook heeft het Humanistisch Verbond meegewerkt aan de oprichting van HIVOS, het humanistisch instituut voor ontwikkelingssamenwerking dat voornamelijk kleinschalige projecten in het Zuiden steunt. Ook het mensenrechteninstituut Aim for Human Rights was mede een initiatief van het Humanistisch Verbond.
Op het gebied van geestelijke verzorging kan iedereen die in een zorginstelling terecht komt, in het leger of de gevangenis tegenwoordig een beroep doen op bijstand van humanistisch signatuur. Heel lang bekostigde de overheid alleen het katholieke en protestantse raadswerk. Na lang aandringen is nu overal ook een humanist, imam of pandit beschikbaar.
Bij de publieke omroep hebben de christelijke zendgemachtigden altijd onevenredig veel zendtijd toegewezen gekregen. Hoewel de Humanistische Omroep er in de loop der jaren langzaam op vooruit is gegaan, blijft de beschikbaar gestelde hoeveelheid radio en tv achter bij de omvang van de religieuze stromingen. Ook de middelen om op internet een bijdrage te leveren zijn beperkt.
Niettemin hebben tal van humanistische organisaties in Nederland een respectabele positie verworven en dragen bij aan een open geestelijk klimaat. Door de laatste jaren hun krachten te bundelen via de Humanistische Alliantie beogen al deze instellingen de leefbaarheid in onze verdeelde samenleving nog effectiever op peil te houden. Ook dat is een streven waar het Humanistisch Verbond zich sterk voor maakt.
Een grote organisatie is het Humanistisch Verbond nooit geweest, mede omdat uit de aard van de levensbeschouwing het werven van leden met een zekere schroom plaatsvindt. Maar de maatschappelijke realiteit vergt dat humanisten zich organiseren om zichtbaar te kunnen blijven in een samenleving die de waarde in stand wil houden van religieuze en levensbeschouwelijke openheid en tolerantie.