Vinden humanisten dat je een eind aan je leven mag maken?

Humanisten zijn voorstanders van het persoonlijk recht op een vrije keuze ten aanzien van leven en dood. Ieder mens dient hierbij wel rekening te houden met de belangen van anderen. Dat geldt zowel voor het verwekken van nieuw leven als voor het beëindigen van een leven. Wie na zorgvuldige overweging kiest voor abortus of een vorm van euthanasie, moet daartoe zoveel mogelijk in staat worden gesteld.

In de Nederlandse wetgeving geldt als leidraad de absolute beschermwaardigheid van het menselijk leven. Dit uitgangspunt vindt zijn oorsprong in godsdienstige overtuigingen. Het recht op zelfbeschikking staat daar haaks op. Ondanks de vrijheid van levensovertuiging die onze grondwet hanteert staat het humanisten niet vrij consequent te handelen naar hun visie op de zin van het leven. Dat wreekt zich met name ten aanzien van onze eindigheid. De keuze om al of niet nieuw leven te verwekken geldt min of meer als onomstreden. Maar de keuze om het leven op een zelf passend geacht moment te stoppen is niet vrij. Slechts in uitzonderlijke gevallen, indien artsen ondraaglijk en uitzichtloos lijden vaststellen, is onze rechtsstaat bereid enige coulance te betrachten. Maar altijd onder zeer strikte voorwaarden. Als gevolg daarvan zien tal van mensen met een respectabele doodswens zich geconfronteerd met de norm die ‘plicht tot leven’ heet. Hulp bij zelfdoding is daarom vaak uitermate riskant, hoe zorgvuldig een hulpverlener zich ook opstelt.

Voor humanisten draagt het accepteren van de eindigheid van het leven bij aan de waardigheid ervan. Vanuit menselijk oogpunt valt niet in te zien waarom alleen mensen die lijden aan een terminale ziekte recht hebben op een milde dood. Iedereen die na grondig zelfonderzoek verder leven als zinloos ervaart, ongeacht de reden, zou de mogelijkheid moeten hebben om op passende wijze afscheid te kunnen nemen. Indien dit te lastig wordt gemaakt blijft een wreed einde voor de betrokkene veelal als enige keus over. Dat vinden wij moreel onaanvaardbaar.

Compassie met een mens in nood daagt uit om zo mogelijk hulp te bieden. Dat kan om te beginnen een luisterend oor zijn. Soms is meer nodig; praktische steun of geestelijke verzorging bijvoorbeeld. Organisaties van humanisten proberen die zorg te bieden, die helpt om weer grip op het eigen bestaan te krijgen. Als iemand desondanks wenst te sterven, dienen wij de autonomie van de betrokkene ook dan te respecteren en zo mogelijk de gevraagde hulp te bieden. Het bieden van hulp bij zelfdoding is op dit moment strafbaar.

Het Humanistisch Verbond vindt het van groot belang dat het maatschappelijk debat gevoerd wordt over het taboe op zelfdoding en over de wenselijkheid van opheffing van de strafbaarheid van hulp bij zelfdoding. Mensen die een zelfgekozen dood overwegen zouden daar openlijk over moeten kunnen praten. Als ze na rijp beraad besluiten om hun leven te beëindigen, zouden ze daar niet alleen in moeten staan. Dat is onmenselijk en liefdeloos. Nieuwe initiatieven zijn nodig om de menselijke waardigheid ook in dit opzicht wettelijk verder te bevorderen.

Meer kijken, luisteren en lezen

Het webdossier 'een waardig levenseinde' op deze website biedt informatie over thema's, kwesties, wettelijke bepalingen rond euthanasie.