Heeft het Humanistisch Verbond ook geestelijk leiders?

'''Geestelijk leiders, zoals die in meerdere godsdiensten bestaan en aan wier oordeel hun volgelingen zich onvoorwaardelijk aanpassen, kent het Humanistisch Verbond niet. Het idee van een geestelijk leider is strijdig met het idee van autonomie, dat één van de centrale waarden is van het humanisme. Het gaat humanisten altijd om zelf wikken, wegen en beslissen. Daarbij maken ze wel gebruik van inspirerende voorbeelden.
Hoewel de persoonlijke keuze en verantwoordelijkheid centraal staan, laten veel humanisten zich graag inspireren door wijsgerige denkers en doeners uit heden en verleden. '''

Zo bieden filosofen, van Socrates tot Savater, inspiratie om op een andere manier over mens en wereld na te denken. Veel humanisten nemen ook een voorbeeld aan het leven en werk van iemand die zij bijzonder respecteren. Omdat het handelen van deze persoon van een diep doorleefd humanisme getuigt, of omdat hun persoonlijkheid een sterke positieve werking op hun omgeving of de wereld heeft. Een humanist kan vele voorbeelden hebben, variërend van personen uit hun nabije omgeving tot de grote historische namen.

Het Humanistisch Verbond reikt tweejaarlijks de Van Praag-prijs uit aan een inspirerend persoon die een bijdrage heeft geleverd aan de humanisering van de samenleving. Iemand die een voorbeeld geeft en een voorbeeld is.

Maar een voorbeeld is nog geen leider, en veel filosofen dachten en schreven wel voorbeeldig, maar leefden minder bewonderenswaardig. Een humanist zal proberen te leren van de voorbeelden, en proberen het geleerde een plaats te geven in het eigen leven. Dit proces is echter nooit een slaafs navolgen maar een bewust proces om te groeien als mens.

Het Humanistisch Verbond is een vereniging. Op de algemene ledenvergadering mag ieder lid meestemmen over het beleid. Er is een bestuur en een landelijk bureau, maar ook afdelingen en individuele leden komen soms met plannen. Een goed doordacht plan van een lid kan de steun van de vereniging krijgen en als besluit worden aangenomen.

Het Verbond heeft als vereniging een voorzitter en een bestuur. Met name de voorzitter wordt gevraagd en gekozen om zijn of haar vermogen om de humanistische gedachte op een krachtige manier uit te dragen. Is de voorzitter daarmee ook een geestelijk leider? Nee, en wel bij gebrek aan volgelingen. Leden van het Humanistisch Verbond voelen zich goed (of juist minder goed) vertegenwoordigd door bestuur en voorzitter. Mogelijk vinden ze ook inspiratie in de toespraken, artikelen en columns van de voorzitter, maar uiteindelijk vormen ze zelf hun mening.

Een humanist is uiteindelijk zijn eigen geestelijk leider, en zal zijn eigen weg moeten vinden met betrekking tot persoonlijke en maatschappelijke vraagstukken. Deze weg hoeft echter niet helemaal individueel te verlopen. Het Humanistisch Verbond is onder meer opgericht om humanisten te helpen die eigen weg te vinden. Door activiteiten, bijeenkomsten en cursussen die bijdragen aan persoonlijke groei. Ook kan steun gezocht worden bij een vrijgevestigd humanistisch geestelijk verzorger. Die kan met gesprekken de persoonlijke ontwikkeling stimuleren, en kan helpen als je de eigen weg even kwijt bent. Maar uiteindelijk gaat het om een levenslang proces van groei, zoeken, wikken, wegen, fouten maken en ervan leren.

Een goed en vruchtbaar zoeken naar de eigen weg levert een dusdanig stevige geestelijke basis op dat leiders gewoon onnodig blijken te zijn.