Doen humanisten iets tegen terrorisme?

Een aantal leden van het Humanistisch Verbond heeft in 1981 het Humanistisch Vredesberaad opgericht. Deze stichting wil het maatschappelijk engagement op het gebied van oorlog en vrede, gericht vorm en inhoud te geven. De vredesopvoeding gericht op geweldloze conflicthantering, heeft hierbij hoge prioriteit. Het Humanistisch Vredesberaad werkt samen met andere vredesorganisaties en de Stichting HVO, het humanistisch instituut voor onderwijs en opvoeding. Voorbereiding op democratisch burgerschap staat centraal in het cursusaanbod van dit studiecentrum.

Humanisten gaan ervan uit dat in onze complexe en dynamische samenleving waarden en normen voortdurend op hun ethische grondslag en praktische haalbaarheid getoetst moeten worden. Dat is een ingewikkeld proces, juist door de vrijheid en autonomie die eraan ten grondslag liggen. Ook kinderen moeten leren dat er geen eeuwige waarden en normen zijn die voor iedereen gelden. Dat we bij het doorvoeren van onze zin altijd stuiten op de zin van iemand anders en dat we dus – wil de wereld blijven draaien – altijd op compromissen zijn aangewezen. Niet als onwaardige koehandel, maar als het hoogste wat bereikbaar is voor mensen die elkaar als vrije personen respecteren.

Kinderen moeten dus leren begrijpen dat ‘de politiek’ geen vreemd en ver bedrijf in Den Haag, New York of Damascus is, maar een noodzakelijke voorwaarde voor ieders vrijheid en veiligheid. Zij moeten leren dat diezelfde vrijheid en veiligheid begrip vereist voor het standpunt van anderen en dat verschil van mening uitgevochten moet worden binnen de wet – wetten die door onszelf ontworpen zijn. Op zoek naar werkbare oplossingen moeten zij leren dat andere mensen zich net zo voelen als zij en dat daarom iedereen met de gevoelens van anderen behoedzaam moet omgaan. Zo worden kinderen zich ervan bewust dat het niet vanzelfsprekend is om het eigen standpunt dwingend aan andere mensen op te leggen.

We spreken van terrorisme als mensen hun standpunten met geweld of dreiging daarvan proberen op te leggen aan anderen. Humanisten willen niet dat mensen zo met elkaar omgaan. Dat geldt voor kinderen maar zeker voor volwassenen. Het Humanistisch Vredesberaad richt zich op het grote publiek, met publicaties, lezingen en debatten. Verder heeft zij een publieksprijs voor vredesjournalistiek ingesteld. Tot dusverre ontvingen Stan van Houcke, Anja Meulenbelt, Mohammed Benzakour en Ramsey Nasr de onderscheiding, een bronzen plastiek van een vredesduif.

Ook in afdelingen en werkgroepen van het Humanistisch Verbond komen controversiële zaken geregeld aan bod. De dialoog en zogeheten Socratische gesprekken zijn beproefde vormen om debatten op conflictloze wijze met elkaar te kunnen voeren.

Internationaal staan vredesvraagstukken permanent op de agenda van de International Humanist and Ethical Union (IHEU). Deze wereldwijde netwerkorganisatie van humanisten belegt geregeld conferenties over de problematiek van terreur en geweldloze conflictoplossingen.