Humanisme en religie: meer kijken, luisteren en lezen

Het humanisme is een levensbeschouwing die de mens centraal stelt. En het Humanistisch Verbond komt op voor de rechten van niet-gelovigen. Waar werken humanisten samen met gelovigen? En is het humanisme een levensbeschouwing voor atheïsten of kan men ook én gelovig én humanist zijn? In het webdossier 'humanisme en religie' leest u hier alles over.

In het webdossier 'humanisme en religie' is onder meer onderstaande informatie gebundeld die het debat over humanisme en religie kan informeren en inspireren.

14 februari: Humanisme zal dogma's blijven bestrijden

Een humanistische boodschap die dogma’s aanvalt en oproept om zelf na te denken is een bescheiden begin op weg naar een beschaafd Europa. Dat schrijft voorzitter Rein Zunderdorp in een brief in NRC Handelsblad. De brief is een reactie op een artikel van Ger Groot van 9 februari. Groot verwijt humanisten de kerk en het geloof te fanatiek aan te vallen. Dat is juist nodig, meent Zunderdorp, want door de herleving van het concordaat in Italië worden rechten van burgers (zoals comapatiënte Eluana Englaro) en institutionele principes van de rechtsstaat door kerk en staat bedreigd. Lees verder

11 februari: Herleving concordaat is beschamend voor Europa

Het is precies 80 jaar geleden dat Mussolini en de paus een concordaat sloten waarin het rooms-katholieke geloof als staatsgodsdienst werd erkend. Door het optreden van premier Berlusconi en de paus bij het sterven van comapatiënte Eluana Englaro lijken de oude verhoudingen te herleven. De rechten van individuele burgers, institutionele principes van de rechtsstaat en de scheiding der machten worden bedreigd door kerk en staat. Onze minister van Buitenlandse Zaken moet in actie te komen, vindt voorzitter van Humanistisch Verbond Rein Zunderdorp. Lees verder

9 februari: Orthodoxen christenen schieten in eigen voet

De massale verspreiding van een creationisme-folder of kamervragen van de SGP n.a.v. de voornemens voor een atheïstische buscampagne. Het lijkt alsof orthodoxe christenen een dogmatische revival ontketenen in Nederland. Niets is minder waar. Veel gematigde christenen zien in dat christelijke dogma’s niet opgewassen zijn tegen de wetenschap. De meeste christenen accepteren de rede en de wetenschap (ook Andries Knevel).
De orthodoxe overreacties leggen het humanisme geen windeieren. Het levert gratis publiciteit op, schrijft Rein Zunderdorp. Lees verder

7 januari: De kracht van een zwakke samenleving
Hoe kunnen we omgaan met de terugkeer van religie in een cultuur die juist meer van God los lijkt te komen? De humanistische socioloog Dick Pels onderzoekt in zijn nieuwe boek 'Opium van het volk' het verlangen naar godsdienst en verkent de relatie tussen religie en politiek. Wim Brands interviewde hem op 14 december in het tv-programma Boeken (VPRO). 'Het feit dat we niet de absolute waarheid nodig hebben in het debat, is de kracht van de democratie.'
Lees veder

16 december: Denk mee over de evolutietheorie en de moraal
Darwins evolutietheorie is van grote invloed geweest op wetenschap en de ethiek. In 2009 wordt daarom wereldwijd aandacht besteed aan de 200ste geboortedag van Charles Darwin. Ook zes humanistische organisaties, waaronder het Humanistisch Verbond, doen dat.
Op 8 februari organiseren ze het symposium ‘De Brave Aap’. Trefwoorden voor dit multimediale evenement zijn: lezingen, talkshow, debat, interviews, columns en een stand up zangeres. Met bijdragen van Bas Haring, Herman Philipse, Jan Verplaetse en vele anderen. Mis het niet! Lees verder

18 augustus: Rein Zunderdorp schrijft over André Rouvoet, mensenrechten en humanisme
Humanisten zijn dogmatisch als het gaat om mensenrechten.
Dat zegt Christen Unie-voorman André Rouvoet in een recent interview in ‘NRC Handelsblad’. Rein Zunderdorp, voorzitter van het Humanistisch Verbond, betoogt op zijn weblog op van 28 juli dat humanisten wel degelijk willen discussiëren over mensenrechten. Want mensenrechten zijn geen dogma’s maar gebaseerd op breed gedeeld gevoel van menselijke waardigheid. Lees verder

8 maart 2008: Weerwoord van een atheïst
'Atheïsten zou bescheidenheid passen in het bekritiseren van gelovigen. En religies zouden van de weeromstuit bescheiden moeten zijn in hun aanspraken: op universele waarheden, op alomvattende verklaringen, op moraliteit, op zingeving.' Dat schrijft 'overtuigd atheïst' Bert de Vries op 8 maart 2008 in 'Trouw'.

7 februari 2008: Betekenisvol atheïsme
Esther Wit, programmamedewerker van het Humanistisch Verbond, schrijft in het themanummer over humanisme van 'Civis Mundi' over 'Betekenisvol atheïsme, of, hoe je zonder iets toch niet niets bent'. Wit concludeert dat het atheïstisch humanisme heel goed op zichzelf kan bestaan, maar er baat bij kan hebben om zich iets meer te interesseren in de existentiële dimensie (die betrekking heeft op humanistische betekenisgeving, cultuur, idealen en waarden) van de humanistische levensbeschouwing.

28 januari 2008: Gespreksgroep van Humanistisch Verbond-afdeling Utrecht over humanisme en christendom in de prakijk Is er een humanistische dogmatiek? Waarin verschilt humanistische geestelijke verzorging van maatschappelijk werk of psychotherapie? Wanneer ben je eigenlijk humanist? Wat zijn de verschillen tussen christendom en humanisme in de praktijk nu nog? Dat vraagt de afdeling Utrecht van het Humanistisch Verbond zich af in een open gespreksgroep op 23 januari 2008. Op zoek naar een antwoord op maar liefst veertien vragen over humanisme in de praktijk

17 januari 2008: Een levensbeschouwelijke coming-out, hoe doe je dat?
Hugo Remmers, staffunctionaris bij de dienst humanistisch geestelijke verzorging bij defensie, heeft respect voor mensen die stelling durven te nemen tegen religie. Maar hij is pas echt onder de indruk van mensen die kiezen voor persoonlijke ontwikkeling in plaats van een luidruchtige levensbeschouwelijke coming-out. 'Hoewel ik het vrijwel nooit met die mensen eens ben, blijft toch een bepaald beeld hangen', schrijft Remmers in een column op deze website.

7 januari 2008: Hoofddoeken en marinepetten, pleidooi voor levensbeschouwelijk onafhankelijke ambtskleding
Waarom lopen de meer dan 10.000 ambtenaren bij de Koninklijke Marine met een kruis boven op hun pet? Erwin Kamp, humanistisch geestelijk raadsman bij defensie, pleit in een column op deze website voor levensbeschouwelijk onafhankelijke kledingstukken bij de krijgsmacht. 'Ik heb het kruis op mijn pet uit stil protest verwijderd. Wat moet ik als humanist met een kruis op mijn pet terwijl dit helemaal niet mijn levensbeschouwing vertegenwoordigt?'

10 januari 2007: De rechten van niet-gelovigen in het komend kabinet
Welke plaats zal religie krijgen in het beleid van een regering die gevormd wordt door het CDA, de ChristenUnie en de PvdA? Komt de scheiding van kerk en staat niet in het nauw en daarmee een aantal burgerrechten die daarop gebaseerd zijn? Dick Metselaar, bestuurslid van de European Humanist Professionals, noemt in een artikel op deze website een aantal aandachtspunten waarover niet onderhandeld mag worden.

12 november 2006: Elton John wil verbod op georganiseerde religie
Elton John vertelt in 'The Guardian' dat hij een verbod op georganiseerde religie wel ziet zitten. 'From my point of view I would ban religion completely, even though there are some wonderful things about it.'

Documentaire 'Godless in America'
Madalyn Murray O'Hair, oprichter van de American Athetists, wordt in 1995 ontvoerd en vermoord. In 2006 verschijnt een documentaire over het leven en de dood van deze omstreden vrouw, die de strijd aanging tegen onder meer het ochtendgebed op openbare scholen. Atheïsten worden in de Verenigde Staten behandeld als goddelozen en onderworpen aan voor hen nietszeggende rituelen, zo vinden Madalyn, haar zoon en de talloze atheïstische volgelingen die ze wisten te mobiliseren.

Machtsclaim religies voedt wantrouwen
Verschillende religieuze stromingen zijn uit op macht. Dit veroorzaakt onverdraagzaamheid, een wij-zij-gevoel en wantrouwen. Dr. Joep Schrijvers, voorzitter van Humanistisch Verbond-afdeling Amsterdam, spoort ons in een column op deze website aan dit wantrouwen te temperen. En het vertrouwen in elkaar te herstellen. Leven en laten leven. Met de nadruk op ‘laten leven’.

Religie: bondgenoot en/of tegenstander?
De islam rukt op. Verworven vrijheden staan op losse schroeven. De scheiding tussen kerk en staat is ineens niet meer zo vanzelfsprekend. Veel humanisten kijken zwijgzaam toe. Onterecht, vindt journalist en columnist Saskia van Loenen. Met een lezing tijdens de algemene ledenvergadering van het Humanistisch Verbond op 19 maart 2005, zwengelde zij het debat aan over het bestaansrecht en zichtbaarheid van het Humanistisch Verbond in een seculiere samenleving.

Veelgestelde vragen
Op deze website vindt u antwoorden op veelgestelde vragen over humanisme en religie, zoals:
Kan iemand tegelijk lid van een kerk en van het Humanistisch Verbond zijn?
Is humanisme hetzelfde als atheïsme?
Wat vinden humanisten van gelovige mensen?

Laatste update van deze pagina: 26-03-2008