-->

Humanisme

Humanistische Canon

Ayn Rand

Romanschrijver en filosoof Ayn Rand (Sint-Petersburg, 1905 – New York, 1982) is met name in de Verenigde Staten bijzonder invloedrijk. Door haar jarenlange vriendschap met Alan Greenspan, maar vooral door haar roman ‘Atlas Shrugged’, verschenen in 1957, en door de lezers van Time Magazine uitgeroepen tot het één na belangrijkste boek - de Bijbel stond op nummer één - van de twintigste eeuw.

Rand streeft een laissez faire-kapitalisme na. Bemoeienis met de vrije markt is uit den boze. Rand ontkent dat haar filosofie – die ze objectivisme noemt – de samenleving zou verwoesten, vanwege doorgeschoten egoïsme.

Bertrand Russell

Filosoof, wiskundige, essayist, politiek activist en criticaster van religie Bertrand Russell is een van de meest markante en veelzijdige intellectuelen van de twintigste eeuw.
Publieksfilosoof Bas Haring laat aan de hand van Russell zien dat zijn vak niet alleen een vaag vakgebied is. Denkers als Russell proberen volgens hem juist op een haast wiskundige manier te redeneren.

Daarnaast hield Russell zich als essayist en activist intensief bezig met maatschappelijke thema’s. In 1950 won hij de Nobelprijs voor de literatuur. De ‘Geschiedenis van de Westerse filosofie’ is nog steeds een veelgelezen inleiding tot de wijsbegeerte

Descartes

Met die ene formulering staat René Descartes aan de wieg van wat de moderne filosofie wordt genoemd: cogito ergo sum. Ofwel: ik denk, dus ik ben. Dat zinnetje staat voor een nieuwe methode om onszelf en de wereld om ons heen te onderzoeken.  Met Descartes klopt de Verlichting aan de deur; niet blind een overtuiging volgen, maar kritisch nadenken. Durf te twijfelen.

 

René Gude (1957) volgde in mei 2013 Hans Achterhuis op als Denker des Vaderlands. Hij houdt zich bezig met het populariseren van filosofie. Gude was hoofdredacteur van Filosofie Magazine en directeur van de Internationale School voor Wijsbegeerte.

Heidegger

De vogels hebben vleugels, de vissen hebben vinnen en wij hebben techniek. Heidegger confonteert ons met onze kijk op techniek, zegt Peter Paul Verbeek in zijn tv-college. Heideggers taal helpt ons om beter te begrijpen wat er op het spel staat. Tegenwoordig is een leven zonder smartphones, auto's en brillen niet meer voor te stellen: ons zijn is onlosmakelijk verbonden met techniek, stelt Verbeek. Hoe moeten we denken over de rol van techniek in ons leven en hoe beïnvloedt het ons zijn?

Peter-Paul Verbeek (1970) is hoogleraar Filosofie van Mens en Techniek en voorzitter van de Vakgroep Wijsbegeerte aan de Universiteit Twente.

Karl Marx

In diskrediet geraakt door de ontwikkeling van het communisme in de twintigste eeuw, duikt het gedachtegoed van Karl Marx door de huidige economische crisis weer veelvuldig op als een ijkpunt om vat te krijgen op maatschappelijke veranderingen.

In zijn 'Parijse Manuscripten' en zijn hoofdwerk 'Het Kapitaal' beschrijft Karl Marx de schrijnende reductie van mens tot productie-eenheid. Voor Marx is de mens een sociaal wezen, en arbeid speelt in sociale relaties een cruciale rol. Maar in het kapitalisme is arbeid ondergeschikt aan winst. Arbeid is niet langer een wezenlijk aspect van de mens, maar de belangrijkste reden van zijn ellende.

Michel Foucault

De Franse filosoof Michel Foucault zoekt de blinde vlekken in het humanisme. In een van zijn belangrijkste boeken, 'De woorden en de dingen' brengt hij het humanisme in crisis met een type kritiek dat niet wil vernietigen, maar openbreken, in de richting van het onverwachte.

De hoofdvraag van het boek is: hoe denkt de mens over zichzelf? En meer specifiek: Hoe denkt de huidige mens over zichzelf, en hoe is dat denken ontstaan?


Henk Oosterling is docent filosofie, Kendo Master en directeur van de Rotterdam Skill City Foundation – Rotterdam Vakmanstad. Hij is een voorstander van meer vakmanschap en streeft naar een overgang van multicultureel overleven naar een interculturele samenleving.

 

 

Bekijk het college op Durf te Denken

Meer video's uit de Canon:
Nieuwsbrief