Informatief

Asielzoeker, VOVO, ongewenst, AZC of PWB. De wereld van vreemdelingen is een wereld die bol staat van de (juridische) begrippen en termen. Op deze pagina zetten we de belangrijkste begrippen voor u op een rij. Daarnaast vindt u een uitleg van de veel voorkomende termen en een aantal links naar sites met meer informatie.

Inhoud van deze pagina

Wie is wat?

Vooraf...
De woorden asielzoeker, vreemdeling en vluchteling worden vaak door elkaar gebruikt, maar ze betekenen allemaal iets anders. Een vreemdeling is iemand die niet de Nederlandse nationaliteit heeft. Een asielzoeker is een vreemdeling die zijn land heeft verlaten en bij de Nederlandse overheid een asielaanvraag indient. Een vluchteling is een asielzoeker die een asielvergunning kreeg omdat de Nederlandse overheid na het doorlopen van de asielprocedure heeft besloten dat de asielzoeker terecht bang is voor vervolging.  

Asielzoeker
Dit is een migrant die in Nederland asiel heeft aangevraagd op grond van artikel 1A van het Verdrag van Genève. Hij of zij claimt in eigen land vervolgd te worden, bijvoorbeeld op basis van hun politieke of godsdienstige overtuigingen, en is meestal met behulp van mensensmokkelaars naar Nederland gekomen. De asielzoeker kan zijn land hebben ontvlucht vanwege politieke, godsdienstige, syndicale, maar ook economische motieven, of een combinatie hiervan. Strikt genomen kan iedereen die een asielverzoek heeft ingediend, asielzoeker genoemd worden. Hij of zij krijgt lopende het asielverzoek opvang in asielzoekerscentra (AZC's).

Vluchteling
Dit is een erkende vluchteling die van de Nederlandse regering een permanente verblijfsstatus heeft gekregen op grond van artikel de Nederlandse Vreemdelingenwet. Strikt genomen kan iedereen die een asielverzoek heeft ingediend, asielzoeker worden genoemd, maar zijn alleen diegenen als vluchteling aan te merken, die aannemelijk hebben gemaakt te voldoen aan de daarvoor geldende criteria van artikel 1A van het Verdrag van Genève (vervolging op grond van politieke overtuiging, ras of behoren tot sociale groep). Volgens de Immigratie-en Naturalisatiedienst krijgt uiteindelijk ongeveer veertig procent van de asielzoekers een verblijfsstatus. 

Illegaal
De term illegaal wordt in de media vaak, kortweg en enigszins stigmatiserend, gebezigd voor een illegaal in Nederland verblijvende vreemdeling. Dit is een migrant die in Nederland verblijft zonder in het bezit te zijn van geldige verblijfspapieren. Illegalen worden in Nederland op vele verschillende manieren aangeduid: ongedocumenteerden, ongedocumenteerde of irreguliere migranten, migranten zonder verblijfsvergunning, migranten zonder (de juiste) papieren, etc.

Ongewenst
Wanneer een vreemdeling 'vanwege criminele antecedenten een gevaar vormt voor de openbare orde, kan hij door de overheid ongewenst worden verklaard (volgens art. 67 van de vreemdelingenwet). Gevolg is dat hij per direct het land moet verlaten, doet hij dit niet, dan is hij strafbaar (volgens art. 197 van de Strafwet) en wordt hij in vreemdelingendetentie geplaatst. Het criterium 'vanwege criminele antecedenten' is echter voor velerlei uitleg vatbaar. Er wordt gesuggereerd dat strafbare feiten volgens de strafwet zijn begaan, terwijl het ook kan gaan om strafbare feiten volgens de vreemdelingenwet, zoals bijvoorbeeld het niet in bezit hebben van geldige identiteitspapieren of het zich onttrekken aan de meldplicht. Zelfs waar het wel gaat om strafbare feiten volgens de strafwet, moet bedacht worden dat het om relatief kleine vergrijpen kan gaan. 

Uitgeprocedeerde
Wanneer asielzoekers een afwijzing op hun asielaanvraag en/of beroepsprocedure hebben gehad, raken zij zoals dat heet uitgeprocedeerd en krijgen zij de aanzegging Nederland te verlaten. Zij komen terecht in de vrijheidsbeperkende locatie (VBL) in Ter Apel, waar hun terugkeer in drie maanden wordt voorbereid. Een groot deel van hen kan echter, al dan niet buiten hun schuld, niet uitgezet worden naar hun land van herkomst en dan kunnen zij illegaal op straat komen te staan

Vreemdeling
De Grondwet geeft in artikel 2 aan dat er beperkende verschillen zijn tussen Nederlanders en niet-Nederlanders: vreemdelingen. Het begrip vreemdeling kan als een containerbegrip worden gezien. Onder het begrip vallen uiteenlopende categorieën zoals onder andere: vreemdelingen die voor studie en/of arbeid voor langere tijd in Nederland willen blijven; vreemdelingen die bij de Nederlandse overheid een asielaanvraag indienen; vreemdelingen die uit economisch motief in Nederland willen blijven; vreemdelingen die op grond van een medische indicatie niet kunnen worden uitgezet

.     

Wat is wat?

Asielzoekerscentrum
Dit is een opvang- en verblijfcentrum voor migranten die in Nederland asiel hebben aangevraagd. Gedurende hun asielprocedure hebben zij recht op verblijf in deze centra en worden zij begeleid tijdens de verschillende fasen van hun procedure. Hun rechten zijn echter beperkt, zij hebben een meldplicht en vaak zijn de voorzieningen onvoldoende, zoals het ontbreken van Nederlandse les

Detentiecentrum
Dit is een Huis van bewaring dat door de Dienst Justitiële Inrichtingen is ingesteld om illegaal in Nederland verblijvende vreemdelingen, in afwachting van uitzetting, in verzekerde bewaring te stellen. Er zijn onder meer centra in Alphen, Zeist en Zaandam. In veel gevallen betreft het  ongewenstverklaarde illegale vreemdelingen, al is er vaak geen ander strafbaar feit gepleegd dan het illegaal in Nederland verblijven. Het detentieregime is strenger dan in reguliere gevangenissen, en is meerdere malen in opspraak geraakt en bekritiseerd door mensenrechtenorganisaties.

Grenshospitium
Dit is een justitiële inrichting bestemd voor mensen die op grond van artikel 6 van de Vreemdelingenwet vastgehouden worden. Deze mensen hebben zich bij de Nederlandse grens gemeld, zonder dat zij over een visum beschikten. Zij dienen een asielverzoek in, doorlopen de eerste korte procedure, en worden daarin als 'niet kansrijk' beoordeeld, of er moet nader onderzoek plaatsvinden. Omdat zij niet tot Nederland toegelaten worden, blijven zij in detentie. Een deel wordt alsnog overgeplaatst naar een Asielzoekerscentrum, een deel wordt - zonder papieren - op straat gezet, een deel wordt uitgezet. Het detentieregime is iets soepeler dan voor mensen die illegaal in Nederland aangetroffen zijn. Zij kunnen meer uren buiten de cel verblijven, ook 's avonds. Ook kunnen zij binnen het centrum gebruik maken van de diensten van Vluchtelingenwerk Nederland. De opvang vindt op dit moment plaats in Schiphol-Oost.

Opvangcentrum
Dit is een verzamelnaam voor de verschillende vormen van opvangvoorzieningen voor in Nederland verblijvende asielzoekers, al dan niet in procedure, zoals een asielzoekers- of uitzetcentrum. Meestal worden met deze term de officiële overheidsvoorzieningen voor asielzoekers aangeduid. 

Opvangvoorziening
Dit is een verzamelnaam voor de verschillende vormen van opvangvoorzieningen voor in Nederland verblijvende vreemdelingen. Meestal worden met deze term officieuze opvangvoorzieningen  aangeduid, zoals noodopvang voor illegale vreemdelingen door gemeenten, organisaties en kerken

Uitzetcentrum
Dit is een Huis van bewaring dat door de Dienst Justitiële Inrichtingen is ingesteld om illegaal in Nederland verblijvende vreemdelingen, met het zicht op uitzetting naar hun land van herkomst, in bewaring te stellen. Momenteel zijn deze centra in Rotterdam en Schiphol-Oost. Uitzetcentra zijn in 2002 ingesteld voor illegale vreemdelingen, waarvan verwacht wordt dat deze op korte termijn uitgezet kunnen worden, omdat onderzoek naar hun uitzetting afgerond is en het vereiste papierwerk in de laatste fase. In deze centra geldt evenals in de detentiecentra een detentieregime, en de voorzieningen zijn nog soberder. Mensen verblijven er wel kort. Een deel van hen kan alsnog niet uitgezet worden naar hun land van herkomst en wordt dan weer teruggeplaatst in een detentiecentrum.   . 

Vertrekcentrum
Vertrekcentra, of tegenwoordig geheten vrijheidsbeperkende locatie (VBL), zijn ingesteld om asielzoekers die uitgeprocedeerd zijn geraakt en geen recht van opvang meer hebben in een asielzoekerscentrum, te begeleiden en activeren in hun uitzetting naar hun land van herkomst. Wanneer asielzoekers een afwijzing op hun asielaanvraag en/of beroepsprocedure hebben gehad krijgen zij de aanzegging Nederland te verlaten. Zij worden geplaatst in de vrijheidsbeperkende locatie in Ter Apel, waar hun terugkeer in drie maanden wordt voorbereid. Een groot deel van hen kan echter niet uitgezet worden naar hun land van herkomst en kan illegaal op straat komen te staan.

.

Termen en afkortingen

Meer lezen?
 

• Amnesty International bracht een internationaal kritisch rapport uit over de Nederlandse vreemdelingenbewaring. Het rapport kunt u hier downloaden.
• Op internet is veel informatie te vinden over vreemdelingenbeleid en vreemdelingenbewaring.
  Een verzameling van kritische rapporten van verschillende Nederlandse en internationale  instanties en de meest relevante Nederlandse overheidsinformatie naar aanleiding van deze kritiek vind je verzameld bij het Meldpunt Vreemdelingendetentie van de Stichting LOS
• Een goede toegang tot een uitgebreide verzameling van verschillende artikelen, rapporten en teksten is bijvoorbeeld www.schipholwakes.nl 
• Voor wie liever een echt boek leest, is er het dikke maar vlot geschreven overzichtswerk van de hand van Caroline Moorehead: Op de vlucht.
  Dit boek neemt je mee door de internationale ontwikkelingen rondom vluchtelingen sinds de Tweede Wereldoorlog. Het interessante van dit boek is de combinatie van een mondiale en een menselijke insteek. Moorehead laat zien hoe migratiebewegingen over de hele wereld steeds een zelfde soort problemen doet ontstaan, problemen zoals wij ze in Nederland ook kennen. Daarbinnen vertelt ze de persoonlijke verhalen en levensomstandigheden van de mensen om wie het gaat.    
• Justitia et Pax is een mensenrechtenorganisatie vanuit een katholieke inspiratie met een informatieve webpagina over Vreemdelingen 

Gepubliceerd: 14-07-2010