Mensenrechten

Humanisten streven naar een samenleving waarin vrijheid, gerechtigheid, verdraagzaamheid en eerbied voor de menselijke waardigheid centraal staan. Mensenrechten en humanisme gaan hand in hand. Zowel nationaal als internationaal is de humanistische beweging sinds jaren actief om de rechten van de mens te bevorderen.

In de beginjaren van de Verenigde Naties (VN) waren relatief veel humanisten actief bezig met mensenrechten, zoals Julian Huxley en John Boyd Orr. Deze en vele andere humanisten konden en kunnen zich vinden in de uitgangspunten van de VN. Humanisten plaatsen de mens en de menselijke waardigheid centraal in hun levensbeschouwing. Zij pleiten voor het recht van elke mens om zijn of haar eigen leven vrij vorm te geven in verbinding met anderen, waar ook ter wereld, ongeacht levensovertuiging, geslacht, etniciteit of seksuele voorkeur. Humanistische filosofie wordt dan ook vaak gezien als de basis voor de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (UVRM)

Humanistisch Verbond

Het Humanistisch Verbond (HV) heeft zich sinds haar oprichting op de verwerkelijking van een humane samenleving gericht. De strijd voor gelijkberechtiging van de Nederlandse buitenkerkelijke, niet-seculiere mens met leden van kerkgenootschappen kreeg in de eerste jaren na de oprichting van het Humanistisch Verbond prioriteit. Vanaf eind jaren zestig zette het HV zich in voor gevoelige zaken als legalisatie van abortus en euthanasie en de emancipatiestrijd van vrouwen en homoseksuelen. In 1973 werd het Humanistisch Perspectief opgericht om een humanistisch perspectief op de Nederlandse samenleving te formuleren en uit te drukken in concrete maatschappelijke doeleinden.

Internationaal humanisme

Het HV wilde in de beginjaren vijftig met het humanisme structurele armoede en andere belemmeringen om menswaardig te leven wereldwijd bestrijden. Dankzij de sleutelrol van Jaap van Praag en Henriëttte Polak-Schwarz werd in 1952 een internationale humanistische organisatie opgericht: de International Humanist Ethical Union (IHEU). De IHEU onderschreef de UVRM en hield zich vanaf de jaren zestig bezig met ontwikkelingssamenwerking en mensenrechten.
Een voorbeeld hiervan was de internationale humanistisch ombudsman, die op initiatief van toenmalig voorzitter van het HV Rob Tielman was gevormd. De humanistisch ombudsman was er vooral voor mensen wier rechten werden geschonden en die vanwege hun buitenkerkelijkheid nergens terecht konden. De eerste ombudsman werd voormalig minister van Justitie Ivo Samkalden. De bedoeling was dat de ombudsman de kwesties zou behandelen waaraan veel andere mensenrechtenorganisaties hun vingers niet aan wilden branden, zoals homoseksualiteit of gewetensvolle dienstweigering. Dit initiatief werd in 1988 door de financiële samenwerking met Hivos getransformeerd tot wat later werd IHEU-Hivos Humanist network and development program.

Humanistische ontwikkelingssamenwerking

Daarnaast werd verkend wat de mogelijkheden voor het HV waren om voor niet-westerse landen humanistische (ontwikkelings)hulp te leveren. Dankzij de Weezenkas werd samen met het HV in 1968 het Humanistisch Instituut Voor OntwikkelingsSamenwerking opgericht.

Politieke lobby voor mensenrechten uit humanistische hoek

Hivos hield zich op politiek niveau rustig, aangezien zij de verhouding met landen waarin zij ontwikkelingswerk verrichtte niet gevaar wilde brengen door de mensenrechtenschendingen te prominent op de politieke agenda te zetten. Er bestond dan ook veel animo in de humanistische beweging om een apart instituut op te richten dat zich bezighield met de noodzakelijke publieke en politieke lobby inzake naleving van de mensenrechten. Het Humanistisch Verbond, Hivos en Humanitas richtten in 1981 hiervoor het Humanistisch Overleg Mensenrechten op, thans Aims for Human Rights.

Praktische invulling mensenrechten in Nederland: Humanitas

In Nederland biedt Humanitas sociale ondersteuning aan mensen wier sociale, culturele en economische rechten niet voldoende gewaarborgd worden door de overheid. Humanitas vult onder meer de zorg aan voor ouderen en gehandicapten, vergroot de opvangmogelijkheden voor en ondersteuning van daklozen en begeleidt tevens migranten. Diverse stichtingen, werkgroepen en afdelingen van Humanitas richtten zich op maatschappelijke ondersteuning van een specifieke doelgroep. Zoals de stichting voor alleenstaande minderjarige asielzoekers SAMAH en de samen met Oxfam opgerichte stichting voor slachtoffers van mensenhandel: Bonded Labour in Nederland (BLinN).

Spreekbuis mensenrechten: Humanistisch Verbond en Humanistische Omroep

Het Humanistisch Verbond is steeds meer gaan fungeren als de humanistische stem voor de versterking van mensenrechten in Nederland. Zo wordt bijvoorbeeld het vreemdelingenbeleid en de uitvoering ervan kritisch gevolgd en wordt er gekeken in hoeverre privacy niet te veel geschonden door de roep om veiligheid voor alles. Het HV neemt maatschappelijk stelling daar waar onvervreemdbare rechten op autonomie of vrijheid van meningsuiting in gevaar komen. Zo stimuleert het HV het debat over het recht op een waardig levenseinde. De Human toont en (co)produceert bovendien meerdere documentaires van situaties waarin mensenrechten op het spel staan.
Bijvoorbeeld de documentaire het zijn écht mijn kinderen over onder meer Nederlands vluchtelingenbeleid en de serie van vijf films over kinderrechten in Nederland - mensjesrechten.
Op de website van human.nl vindt u ook een webdossier over dit onderwerp

Verder lezen?

Thema's

Zoeken