Levenskunst in uitvoering, tijd voor ...koffie en koek

'Hoe speelt levenskunst een rol in het werk van humanistisch geestelijk verzorgers bij de dienstverlening aan ouderen, gedetineerden, zieken of soldaten? Dat is de vraag waar zij in de komende serie bespiegelingen 'Levenskunst in uitvoering' bij stil staan, in het bijzonder zullen zij schrijven over de omgang met de tijd. Bas van der Sijde, HGV'er in de zorg, staat vandaag stil bij de waarde van een goed gesprek over 'ouder worden' onder het genot van koffie en koek.

Het is woensdagochtend. Gespreksgroep. Ik heb de koffiekopjes nog maar net op tafel staan of daar komt meneer Brons al binnen. Achter hem aan komen meneer Van Noord en mevrouw Koopmans binnen. De kamer is eigenlijk te klein voor negen mensen, één rolstoel en drie rollators. Toch is het altijd een gezellig weerzien. Mevrouw Verhoeven helpt met koffie inschenken en ik maak nog snel een pakje koekjes open. Als iedereen voorzien is van koffie heet ik iedereen van harte welkom.

Vandaag is het gespreksonderwerp 'ouder worden'. Bij de uitnodiging voor de gespreksgroep geef ik altijd enkele stellingen om vooraf over het onderwerp na te denken. Meneer Brons merkt op dat hij het met de eerste stelling absoluut niet eens is. ´Als je ouder wordt, heb je meer tijd om leuke dingen te doen, nou, dank je de koekoek! Eer dat ze mij eens in de kleren hebben geholpen, dan is de halve ochtend voorbij!'
Mevrouw Huizinga vindt dat hij overdrijft. 'De meisjes hebben het ´s ochtend altijd erg druk, hoe laat wordt u dan geholpen?' Nou, om acht uur wordt hij altijd wel geholpen, geeft Brons toe, maar ja, hij is boer geweest en stond vroeger altijd om 5 uur op. Ook nu is hij rond die tijd wel wakker.
´Tja, en dan lig ik te wachten en dan duurt de tijd zo lang´, sputtert Brons nog wat na.
´Ja, allicht´, reageert mevrouw Koopmans, ´je moet ook niet gaan liggen wachten. Neem een kopje thee, lees de krant of pak een boek´.
´Ik lig altijd een beetje te mijmeren en te luisteren´, zegt mevrouw Huizinga, ´vanmorgen zat er een merel te fluiten, dan vergeet ik helemaal hoe laat het is´.
Meneer Brons is niet overtuigd. ´Voor mij betekent ouder worden vooral steeds afhankelijker worden en vooral wachten tot de tijd voorbij is´.
Ik vraag of mevrouw de Vries het daarmee eens is. Ze is erg stil maar ik zie wel dat ze heel erg aan het nadenken is. ´Ik geloof niet dat ik zit te wachten op de dood. Ik zat juist te denken, de tijd gaat zo snel. Ik ben bijna achtentachtig, moet je nagaan, dat klinkt toch oud! Ik denk veel na over vroeger, wat ik allemaal heb meegemaakt. Waar blijft de tijd? En weet je, het is net of mijn herinneringen steeds helderder worden. Soms zit ik een beetje in mezelf gekeerd te zijn en dat vind ik heerlijk. Ik kan daar heel gelukkig mee zijn´.
Meneer Van Noord vindt het heel mooi voor mevrouw De Vries. Hij zou willen dat hij ook wat meer kon berusten, maar sinds zijn vrouw overleden is, is voor hem de lol er wel vanaf.
´Ik doe nog wel van alles maar echt leuk en geweldig vind ik het leven niet meer´.

Mijn taak als geestelijk verzorger is het gesprek te leiden, iedereen aan het woord te laten en verdiepende vragen te stellen. Aan het eind van de gespreksgroep ben ik zelf ook altijd verrijkt met nieuwe perspectieven op een bepaald onderwerp. Iets wat soms als een keuvelend gesprek lijkt te beginnen gewoon tijdens de koffie  ontwikkelt zich tot een goed gesprek waarbij meerdere gevoelslagen geraakt worden. Zo ook vandaag. 'Ouder worden' wordt door de mensen in de gespreksgroep verschillend ervaren. We zijn het erover eens dat je met het ouder worden steeds kwetsbaarder wordt. De ouderdomskwaaltjes moet je er bij nemen.
Verlies hoort er helaas ook bij, je ouders, je partner, broers en zussen, naarmate je ouder wordt heb je steeds vaker een begrafenis of crematie. Mensen hebben verschillende manieren om daarmee om te gaan. Toch zijn de meeste leden van de gespreksgroep het aan het eind van het gesprek met elkaar eens. In het ouder worden liggen specifieke uitdagingen. Je kunt je vrijmaken van het jachtige en vluchtige bestaan en meer tijd maken voor een goed gesprek.

Context en namen in deze tekst zijn veranderd.

Bas van der Sijde is humanistisch geestelijk verzorger in het Jannes van der Sleedenhuis te Hoogeveen

Gepubliceerd:04-06-2009