Training en oefening

Levenskunst is een heel pakket van praktijken. Levenkunst is niet alleen iets waar je over nadenkt, het is vooral iets wat je doet (de filosoof Foucault heeft het over technieken van het zelf). Het uitgangspunt is dat je jezelf, je karakter en je leven vormgeeft door oefening. Kenmerkend aan levenskunst, is dat het het vormgeven van jezelf en je leven een langdurig proces is. Jij en je leven zijn de objecten waaraan gewerkt wordt en beiden zijn niet hap snap te veranderen of te vormen. Lees verder welke manieren er zijn om met levenskunst bezig te zijn.

Je laten inspireren en advies inwinnen

• de vragen die je in het leven tegenkomt zijn niet alleen puur persoonlijk, ze zijn vaak algemeen menselijk (de omgang met emoties, met trots, met teleurstelling, etc.). In literatuur, kunst en andere culturele uitingen worden algemene vragen op een persoonlijke en verhalende manier uitgewerkt. Deze uitingen kunnen inspirerend zijn en je tot denken aanzetten.
• persoonlijke voorbeelden (de leermeester / leraar ). In de klassieke levenskunst stond de verhouding leraar-leerling centraal. Je werd geadviseerd en aangemoedigd iets van je leven te maken door mensen die als voorbeeld dienst kunnen doen, die zelf aan levenskunst doen, die ermee bezig zijn. Wie is voor jou een voorbeeld? (Dit kan overigens ook een voorbeeld op afstand zijn, iemand wiens leven, werk of gedachten je bewondert). Heb je in je persoonlijke leven adviseurs met wie je gesprekken voert, of mensen die een voorbeeld voor je zijn? Goede gesprekspartners en adviseurs zijn onontbeerlijk bij levenskunst.
• Hoe doen andere mensen het eigenlijk? Ieder individu heeft een geheel eigen biografie. Deze biografieen of levenslopen zijn bijzonder divers en kunnen leerzaam zijn bij het vormgeven van je eigen leven. Vragen hoe anderen het doen hoort bij levenskunst.

Het (interne) gesprek

• In een gesprek met anderen kom je vaak verder dan in je eentje. In een gesprek krijg je vaak voor jezelf pas duidelijk waar je mee bezig bent, welke vragen je hebt, wat je zou willen leren etc.
• Het interne gesprek: dagboek bijhouden, essays schrijven, etc. Door te schrijven, geef je je gedachten vorm en schrijven kan helpen om even rustig stil te staan bij wat je hebt meegemaakt, wat je doelen zijn, wat je ervaren hebt, wat goed en niet goed ging en welke criteria je daar voor hanteert. Dit kan in dagboekvorm maar ook via essays of verhalen. Door dingen voor jezelf op te schrijven, dwing je jezelf om de soms rommelige gedachten en gevoelens wat duidelijker te krijgen. Een dagboek is een gestructureerde manier om met jezelf in gesprek te zijn. Een dagboek terug lezen kan een vorm van zelfkennis zijn. Waar was een tijdje geleden mee bezig? Wat is er veranderd?

Een persoonlijke waardenhiërarchie

• Het opstellen van een waardenhierarchie: wat is echt belangrijk? Wat zijn zijpaden? Welke waarden hang ik aan? Met een waardenhiërarchie alleen ben je er niet. Naast reflectie en zelfkennis (wat vind ik nou echt belangrijk) moet je ook het geheel overzien en nagaan of je waarden en doelen op elkaar zijn afgestemd. Je kunt niet alles willen en worden. Levenskunst is ook een kunst van de beperking.

Zelfkennis

• Zelfkennis opdoen: hoe ziet je leven er nu uit? Wat zijn je valkuilen? Wat zijn je vaardigheden? Wat zijn je gewoonten en ingeslepen manieren van doen? Klopt je zelfbeeld met het beeld dat anderen van je hebben? Hou je dingen lang vol of probeer je alles steeds een klein beetje uit? Zelfkennis opdoen kan via een dagboek, gesprekken met anderen, gesprekken met jezelf, reflectie op je handelen.

Experimenteren en evalueren

• past het ideaal dat je hebt uitgezet wel bij je? Blijken de ultieme waarden die je hebt geformuleerd te vaag? Heb je veel te veel idealen die je nastreeft waardoor ze allemaal verzanden?
• Theorie en/of praktijk? Een klassieke manier; ga voor het slapen na of het gelukt is met wat je je had voorgenomen te oefenen.
• De geldt dit wel voor mij-check: de inzichten die anderen geformuleerd hebben, zijn niet altijd voor jou geldig. En niet alles wat anderen (of de samenleving) als probleem. ervaart is voor jou als persoon een probleem. Doe dus altijd de geldt dit wel voor mij? check.

Oefenen

• Oefening baart kunst! De moraal van levenskunst gaat niet alleen over waarden (datgene wat je nastreeft en belangrijk vindt, zoals bijvoorbeeld rechtvaardigheid) maar vooral ook over deugden. Deugden zijn waarden die versmolten zijn met je karakter. Je kunt bijvoorbeeld rechtvaardigheid als waarde nastreven, maar je kunt ook een rechtvaardig mens zijn. Je hebt dan de deugd rechtvaardigheid tot onderdeel van je eigen karakter gemaakt. Als je aan levenskunst doet, som je niet alleen een rijtje met waarden op, maar probeer je deze waarden ook tot onderdeel van je eigen karakter te maken. Deugden leer je door ze te oefenen. Wat betekent het in deze situatie om een rechtvaardig mens te zijn? Omdat deugden geoefend moeten worden, gaat het hier om een lange termijn proces.

Lichamelijke oefeningen

• Lichamelijke oefeningen, meditaties, lichaamsbeweging. Het lichaam maakt een belangrijk onderdeel uit van levenskunst. We bestaan niet alleen uit gedachten maar zijn ook een lichaam. Hoe ga je om met voeding? Hoe breng je je lichaam tot rust? Wat doe je aan inspanningen?

Gepubliceerd:24-09-2009