De kracht om te (over) leven: films van Heddy Honigmann

Critici van de levenskunst filosofie stellen vaak dat het levenskunstproject een elitaire aangelegenheid is en alleen mogelijk voor hoogopgeleide mensen in gunstige omstandigheden. Heddy Honigmann toont in ons de levenskunst van mensen wier leven ontregeld is door oorlog, migratie, armoede, ziekte en dood. Hoe krijgen zij greep op wat hen overkomt?  Waaraan ontlenen zij houvast en inspiratie om (door) te leven? 

In de films van Honigmann speelt een combinatie van kunst en levenskunst vrijwel altijd een rol. Gedichten, muziek en de kunst van de aandacht en de herinnering zijn de katalysatoren waardoor mensen zich blijvend aan het leven weten te verbinden en er betekenis aan geven.
Met een grote betrokkenheid bij  mensen, met aandacht voor hun gevoelens van pijn, verlangen en eenzaamheid, geeft zij het publiek van haar films een blik in de kracht van de menselijke geest. Nooit ontbreekt de humor die het leven draaglijk kan maken, nooit ontbreekt de maatschappelijke context waarin mensen proberen te overleven. Heddy Honigmann ontving in 2006 de Van Praagprijs van het Humanistisch verbond voor haar oeuvre.

O Amor Natural (1996)

Enkele (hoog)bejaarde Brazilianen lezen fragmenten voor uit de erotische poëzie van de Braziliaanse dichter Carlos Drummond de Andrade. Met grote tederheid reageren ze op Drummonds openhartige beschrijvingen en halen herinneringen op aan hun eigen seksuele avonturen. De levenskunst schuilt er hier in dat mensen open en vaak met liefde terugkijken naar hun leven, zich met aandacht herinneren wat er aan moois in hun leven gebeurd is en dat herbeleven, of moedig en openhartig herinneringen ophalen aan wat er minder mooi was. Hun aandacht voor het eigen levensverhaal vanuit deze invalshoek is in alle gevallen ontroerend en liefdevol.

Het ondergronds orkest (1997)

Documentaire over politieke vluchtelingen en illegale immigranten, allemaal beroepsmusici, die als straatmuzikant overleven in de tunnels van de Parijse metro. Een film over de kracht van muziek in het leven van deze ballingen.(1997). Prod. Pieter van Huystee Film & TV, co-prod VPRO;

Crazy (1999)

In deze documentaire staan de traumatische ervaringen van een aantal Nederlandse VN-militairen centraal. Van de eerste vredesmissie in Korea in 1950 tot de oorlog in Cambodja, Libanon en Bosnië. Aan de hand van muziek die zij destijds draaiden, en die sterk verbonden blijft met hun ervaringen, haalt een aantal veteranen herinneringen op en vertelt over het verwerken van hun emoties. Documentaire. Prod. Pieter van Huystee Film & TV, co-prod VPRO

Goede man, lieve zoon (2001)

In het Bosnische dorpje Ahatovici is tachtig procent van de mannelijke inwoners in 1992 tijdens de belegering door de Serviërs uitgemoord. In deze documentaire wordt de nabestaanden, vooral achtergebleven vrouwen, gevraagd naar de persoonlijke verhalen over hun mannen, zonen en vaders aan de hand van een foto, een stuk gereedschap, een achtergebleven horloge. Een ontroerend en aangrijpend relaas over de persoonlijke betekenis van het drama dat vrijwel alle inwoners van dit dorp trof.documentaire. Prod. Appel & Honigmann, co-prod. IKON

Dame la Mano (2003)

Documentaire over hoe Cubaanse bannelingen weten te overleven in de opgeklopte wereld van Amerika - dankzij hun onverwoestbare liefde voor ritme, voor het leven, en vooral, voor de opzwepende rumba.Prod. Pieter van Huystee Film & TV/ Appel & Honigmann, co-prod VPRO

Forever (2006)

Documentaire over de kracht en vitaliteit van kunst en een plaats waar liefde, dood en schoonheid samen gaan: de begraafplaats Père Lachaise in Parijs waar een indrukwekkend gezelschap van kunstenaars ligt, zoals Proust, Chopin, Callas, Morrison en Mélies. Gaandeweg wordt voelbaar hoe de begraafplaats niet alleen een laatste rustplaats is voor de doden, maar vooral een vertrekpunt voor de levenden. Maar de dood kent haast geen troost behalve de tijd, de herinnering en de schoonheid van een stuk muziek, een gedicht, een schilderij of de melancholie van mos op een gebarsten steen.Documentaire. Cobos Films en NPS

El Olvido (2008)

Documentaire over het Peruviaanse volk in de hoofdstad Lima, dat door ironie, vastberadenheid en de kracht van herinneringen probeert te ontkomen aan de anonimiteit. De vraag of er schoonheid te vinden is in de alledaagse werkelijkheid van armen, werkelozen en straatkinderen, mensen die lijden in tijden van crisis en onderdrukking, beantwoordt Honigmann in haar film positief.

Meer informatie

Kijk op de site van Heddy Honigmann

Gepubliceerd: 24-03-2010