Een waardig levenseinde: de huidige wetgeving en praktijk

De euthanasiewet die sinds 2001 in Nederland van kracht is, biedt in een aantal gevallen ruimte om zelf te mogen besluiten wanneer het moment gekomen is dat het leven zo ondraaglijk wordt dat de dood verkiesbaar is. Bij ondraaglijk en uitzichtloos lijden door medische oorzaken mag een beroep gedaan worden op deze wet om hulp te vragen bij het op eigen verzoek beëindigen van het leven.

Niet altijd hulp bij een zelfgekozen dood

Hulp bij zelfdoding door een arts is onder voorwaarden, vastgelegd in de Wet toetsing levensbeëindiging (WTL), mogelijk. Maar in de praktijk wordt hulp bij een zelfgekozen dood, wanneer de doodswens is gebaseerd op niet-medische (lichamelijke) gronden, zelden verleend.

Geen hulp kunnen of willen verlenen

Mensen die hun leven willen beëindigen vanwege geestelijk en/of psychisch lijden, existentieel lijden, onomkeerbaar verlies van waardigheid of een voltooid leven krijgen bij een verzoek om hulp meestal nul op het rekest. In sommige gevallen mogen ook artsen geen hulp verlenen, in andere gevallen willen ze het niet (gewetensbezwaren), of durven ze het niet omdat ze niet goed op de hoogte zijn van wat mag en niet mag en bang zijn voor vervolging. Niet-medici mogen geen hulp bieden.

Schrijnende en inhumane situatie

Mensen die een doodswens hebben en niet aan het medisch lijdenscriterium voldoen, nemen daardoor vaak noodgedwongen hun toevlucht tot gewelddadige en mensonwaardige methoden en overlijden in eenzaamheid. Humanisten vinden deze situatie schrijnend en inhumaan.

Politiek debat

In het coalitieakkoord van CDA, PvdA en Christenunie is vastgelegd dat aan de huidige euthanasiewet niet getornd wordt. Maar ook dat verdergaande experimenten (zoals de laatste-wil-pil) niet worden toegestaan. De keuze voor het in stand houden van de bestaande euthanasiewet gaat daarbij gepaard met investeringen in verbeterde palliatieve zorg.

Maatschappelijk debat

Het Humanistisch Verbond wil ondanks of juist vanwege de regeringsinzet om verdere ontwikkelingen te bevriezen het maatschappelijk debat aanzwengelen over de omissies in de huidige situatie waarin hulp om te komen tot een waardig zelfgekozen levenseinde nog voor teveel mensen buiten bereik is.
Het gaat daarbij om

De beperkingen van de huidige euthanasiewetgeving en –praktijk;
Het taboe op de zelfgekozen dood.

Het Humanistisch Verbond wil de levensbeschouwelijke opvattingen onderzoeken die ten grondslag liggen aan de actuele situatie en waarden in stelling te brengen die leidraad zouden kunnen zijn voor verdere ontwikkelingen.

Respect voor levensbeschouwelijke diversiteit

Het Humanistisch Verbond is van overtuiging dat in een levensbeschouwelijk pluriform land als Nederland zoveel mogelijk ruimte moet worden gegeven aan burgers om hun eigen keuzes te maken op grond van hun eigen levensovertuiging. En dat het niet aangaat dat politici vanuit een bepaalde levensovertuiging burgers van een ander gezindte belemmeren in het maken van eigen keuzes. Uiteraard heeft de overheid een verantwoordelijkheid in het definiëren van randvoorwaarden en bescherming tegen misbruik, maar ons inziens is het publieke deel daarmee klaar en volgt het meest persoonlijke: het invulling geven aan het eigen leven en de eigen dood. Niemand die uit levensovertuiging tégen het zelfgekozen levenseinde is, hoeft gebruik te maken van de mogelijkheden daartoe.

Menselijke waardigheid en een zelfgekozen levenseinde

Voor het Humanistisch Verbond draagt het accepteren van de eindigheid van het leven bij aan de waardigheid ervan. Mensen kunnen lichamelijke of geestelijke aftakeling en ontluistering ervaren als een te zware inbreuk op hun menselijke kwaliteit. Ook onoplosbare ernstige psychische en psychiatrische aandoeningen kunnen de waardigheid en kwaliteit van leven dusdanig aantasten dat mensen besluiten dat ze onder die omstandigheden niet verder willen leven.

Fysiek én geestelijk lijden

Het Humanistisch Verbond wil een debat over waarom fysiek lijden wel en geestelijk lijden en fundamenteel verlies van menselijke waardigheid niet geaccepteerd zou moeten worden als grond voor de wens tot een zelfgekozen dood. Het Humanistisch Verbond wil – in samenspraak met de NVVE – ‘menselijke waardigheid’ als fundamenteel beginsel centraal stellen in de discussie over het recht op (hulp bij) een zelfgekozen dood, en vraagt meer aandacht voor de autonomie van degene met een weloverwogen doodswens. Dit tegenover de sterk medische invulling van de huidige uitvoeringspraktijk van de wet.

Meer kijken, luisteren en lezen over de huidige wetgeving en praktijk? Lees verder

Laatste update van deze pagina: 10-01-2008

Zoeken