HGV'er nog niet klaar voor grotere rol bij een zelfgekozen dood

Humanistisch geestelijk verzorgers (HGV'ers) willen een grotere rol spelen bij de begeleiding van mensen met een doodswens. Zij kunnen die nieuwe rol echter pas goed vervullen als de profilering van het beroep, de deskundigheid, kwaliteitsborging en de communicatie met andere beroepsgroepen verbeterd zijn. Daarnaast is er grote behoefte aan uitwisseling van casuïstiek. Dat blijkt uit een onderzoek van UvH-studente Meggie van den Bogaard in opdracht van het Humanistisch Verbond.

'Kunnen en willen humanistisch geestelijk verzorgers een rol vervullen in de hulpverlening aan mensen met een doodswens, met name in die gevallen waarin de doodswens wordt ingegeven door psychisch en/of existentieel lijden?' Dat was de centrale vraag in het onderzoek van studente aan de Universiteit voor Humanistiek Meggie van den Bogaard. Voor haar onderzoeksstage in opdracht van het Humanistisch Verbond 'Op weg naar een zelfgekozen levenseinde' interviewde zei tien humanistisch geestelijk verzorgers uit verschillende werkvelden: (pscyhiatrische) ziekenhuizen, verpleeghuizen, verzorgingshuizen en een justitiële instelling. De meeste van hen hebben wel eens te maken gehad met mensen met een doodswens.

'Willen' lijkt niet het probleeem, want humanistisch geestelijk verzorgers hebben veel affiniteit met existentiële problematiek. Hun affiniteit met de humanistische waarde van zelfbeschikking lijkt humanistisch geestelijk verzorgers bij uitstek geschikt te maken voor begeleiding bij de zelfgekozen dood. Daarnaast beschikken ze in de verschillende instellingen waar ze werken over een vrijplaatspositie. Andere vaardigheden en eigenschappen van HGV'ers die pleiten voor een grotere rol voor de geestelijke verzorging zijn:

• Een doordachte visie waarin het recht op de zelfgekozen dood volledig wordt onderschreven. 
• Een eigen en doorleefd verhouden tot leven en dood
• Affiniteit met en de bereidheid tot verdere verdieping in het onderwerp.

Uitbreiding Euthanasiewet nog te vroeg

Hoewel geestelijk verzorgers meer hulp willen bieden aan mensen met een doodswens en dat met het oog op hun deskundigheid ook kunnen, denken zij dat hiervoor een uitbreiding van de Euthanasiewet nog te vroeg is. Zij willen samenwerken met artsen en verpleegkundigen in multidisciplinaire teams, maar willen niet de rol overnemen van de arts, ook niet bij existentieel lijden. De geïnterviewde geestelijk verzorgers achten de beroepsgroep geestelijk verzorging op dit moment onvoldoende toegerust voor een grotere en beslissende rol in de begeleiding van mensen met een doodswens. De HGV'ers signaleren in de praktijk een aantal problemen dat allereerst moet worden opgelost. Dat zijn:

• het gebrek aan opleiding van de HGV'er, toegespitst op de begeleiding van mensen met een doodswens
• de gebrekkige kennis over de procedure bij hulp bij zelfdoding
• de onvoldoende profilering van het beroep geestelijk verzorger
• de onbekendheid met het eigene van humanistisch geestelijke verzorging
• het ontbreken van een goede kwaliteitsborging
• de gebrekkige communicatie tussen humanistisch geestelijk verzorgers en andere beroepsgroepen, met name artsen

Aanbevelingen

Op basis van de conclusies komt Van den Bogaard tot een aantal aanbevelingen.
Zo dringt ze aan op profilering van humanistisch geestelijke verzorging en pleit ze voor een begeleiding die aansluit bij de levensbeschouwing van de patiënt. In het kader van de profilering past het om meer contact met collega´s van de andere denominaties te initiëren. Daarnaast verdient het aanbeveling een goede kwaliteitsborging te ontwikkelen.
De communicatie tussen artsen als beroepsgroep en (humanistisch) geestelijke verzorging verloopt vaak moeizaam, waardoor het voor geestelijk verzorgers moeilijk is om aandacht te krijgen voor de levensbeschouwelijke en existentiële dimensie van een verzoek om hulp bij zelfdoding. Contact tussen de verschillende beroepsgroepen kan de hulp en de begeleiding van mensen met een doodswens ten goede komen. Het lijkt een goed idee een brochure te maken, waarin meer duidelijkheid wordt gegeven over de aanvraag en procedure bij hulp bij zelfdoding en de positie van de HGV'er.
Ook zijn er bij- en nascholingscursussen nodig waarin alle aspecten van begeleiding van mensen met een doodwens aan de orde komen. Humanistisch geestelijk verzorgers hebben behoefte aan uitwisseling van de casuïstiek. Door praktijkgevallen te verzamelen en samen in werkgroepen te bespreken kan het persoonlijk verhouden tot de zelfgekozen dood door de HGV'er verder verdiept worden.

Meer kijken, luisteren en lezen

Meer informatie over dit onderwerp en de standpunten van het Humanistisch Verbond vindt u in het webdossier een waardige levenseinde. Meer nieuws en reacties op de film 'Mag ik dood', vindt u op het DocBlog 'Mag ik dood' op Holland Doc

Gepubliceerd: 24-09-2008