Autonomie

Autonomie is een van de meest belangrijke humanistische waarden. Het is een ideaal dat steeds opnieuw vorm moet krijgen, waarover steeds opnieuw moet worden nagedacht en gesproken, een ideaal dat pas relevant wordt tegen een maatschappelijke, politieke en sociale achtergrond. Wat betekent autonomie nu voor ons en in onze samenleving? Die vraag staat centraal in het webdossier over autonomie.

Autonomie is zelfwetgeving

Autonomie betekent letterlijk 'zichzelf de wet stellen', en meestal wordt er de zelfwetgeving van het individu mee bedoeld. Het tegenovergestelde van autonomie is heteronomie, hetgeen betekent dat iets of iemand anders het individu de wet voorschrijft. Autonome mensen willen zoveel mogelijk over hun eigen leven beschikken. Ze gaan zelf op zoek naar wat voor hen waardevol en belangrijk is en durven kritisch naar anderen maar ook naar zichzelf te kijken. Autonomie is sterk gekoppeld aan zelfverwerkelijking. Het betekent niet alleen maar 'vrijheid van dwang' maar vooral ook nastreven wat je goed, mooi en waardevol vindt.

Autonomie is een opgave

Autonomie is een opgave, je wordt er niet mee geboren en het komt je ook niet zomaar aangewaaid. Het vergt zelf nadenken maar ook durven twijfelen, het even niet weten, onzeker zijn en vervolgens toch een keuze maken. Autonomie heeft te maken met het ontwikkelen van je identiteit, met levenskunst, redelijkheid en moraliteit. De autonome mens probeert een eigen levenspad uit te zetten, waar hij of zij betekenis aan ontleent, tevreden mee is en achter staat.

Autonomie is voor humanisten belangrijk

Autonomie is voor humanisten belangrijk omdat het humanisme een levensbeschouwing is die uitgaat van de mens en menselijke vermogens. Om te bepalen wat goed en kwaad is, wat zinvol en wat zinloos is, zal een mens zijn eigen verstand en morele vermogens moeten gebruiken. Op de vraag waarom je iets doet of denkt, kun je wat humanisten betreft niet zonder meer antwoorden: 'omdat iedereen zo doet of denkt', 'omdat het zo geschreven staat', 'omdat het normaal is', of 'omdat het typisch Nederlands is'. Je zult er zelf over moeten nadenken.

Vier aspecten van autonomie

Het begrip autonomie kent meerdere betekenissen. De verschillende invullingen van het begrip staan niet los van elkaar, maar hebben wel elk hun eigen verhaal en een historische context waarin ze tot bloei kwamen of aan belang inboetten. Vier dimensies van het begrip autonomie kunnen binnen het Humanistisch Verbond worden onderscheiden.

Laatste update van deze pagina: 12-02-2008