Verhalen van humanistisch raadslieden: het verhaal van Marieke van Veen
Het leven vorm geven is niet altijd eenvoudig. Humanistisch geestelijk verzorgers in ziekenhuizen en zorginstellingen bieden gesprekken, advies en ondersteuning. Hier leest u het verhaal van Marieke van Veen, die als humanistisch raadsvrouw is geplaatst op de Vliegbasis Woensdrecht, een plek waar zon 2200 militairen van de luchtmacht werken en toekomstige luchtmachtmilitairen een opleiding volgen.
'Wat ik het allerbelangrijkste vind, is dat mensen geestelijk lekker in hun vel zitten. Een klein deel van mijn werk is het vertellen aan deze nieuwe militairen waar het humanistisch geestelijk werk voor staat; de mens centraal. Hoe blijf ik mezelf in een militaire organisatie, waar anderen bepalen wat ik moet doen? Hoe kan ik mezelf in de spiegel blijven zien als ik dingen moet doe waar ik het niet mee eens ben? Heb ik wel de juiste keuze gemaakt? Hoever pas ik me aan in de groep? Dat zijn vragen die in mijn werk met beginnende militairen aan de orde zijn en ik ga met hen daarover in gesprek.
Als humanistisch raadsvrouw luister ik, troost ik, ga mee op uitzending, leef mee, sta bij, zoek samen naar antwoorden, en geef gevraagd en ongevraagd advies. Daarbij streef ik een menselijke organisatie na. Het humanistisch werk is kritisch, maar onvoorwaardelijk en zonder veroordeling.
Ik loop op de basis rond in een militair pak en heb ook een rang, maar ik ben geen militair. Ik ben non-combattant, niet gewapend. Wat helpt in mijn werk als vertrouwenspersoon is dat ik geen verantwoording hoef af te leggen aan een militaire meerdere. Bevelen deel ik niet uit. Zou ik ook niet willen.
Naast het werken met net opgekomen militairen voer ik op de basis veel individuele gesprekken met de mensen, en de themas zijn net zo divers als het leven zelf. Zo kan het gaan over de zin van het leven, de zin van de uitzendmissies, over doodgaan en ziek worden, vader of moeder worden, de ethiek van handelen in vredes- en oorlogssituaties, maar ook over dingen als beroepskeuze, verliefdheid, trouw en ontrouw. Je kunt het van tevoren vaak niet verzinnen.
De dagelijkse en minder dagelijkse themas waarover ik gesprekken voer met militairen inspireren me. Maar daarnaast zijn er natuurlijk ook een aantal humanistische waarden die in mijn werk als een soort kompas werken. Zoals vrijheid en verantwoordelijkheid.
Ik ben van mening dat iedereen een bepaalde mate van vrijheid heeft. Sommige mensen hebben er wat meer van dan anderen, maar hoe het ook zij, je hebt altijd de vrijheid om zelf te bepalen hoe je je tot de dingen verhoudt. Zo zie je in de meest mensonwaardige situaties soms mensen die hoopvol en optimistisch blijven terwijl anderen het allang hebben opgegeven. Het is ongelooflijk tot welke goede dingen mensen in staat zijn. Ik vind het in mijn werk dan ook altijd een uitdaging om samen iemands vrijheid te zoeken, te ontdekken. Kun je iemand helpen zich anders tot zijn situatie te verhouden, waardoor het voor diegene draaglijker wordt, of misschien zelfs zinvol?
Ieder mens is verantwoordelijk voor wat hij doet en denkt, zelfs al had hij op dat moment niet het idee dat hij een keus had. Als je als militair van je meerdere een tegenstander moet neerschieten, omdat anders jij en je maten het loodje leggen, dan ben jij nog steeds verantwoordelijk voor dat schot, en misschien de dood van je vijand. Je kunt daar van alles van denken: was het schot goed of slecht, gerechtvaardigd of niet? Was de man een held, omdat hij zijn maten van een wisse dood heeft gered, of is de man een moordenaar omdat hij een leven heeft genomen? Als je je verantwoordelijkheid neemt voor deze actie kun je vervolgens kiezen hoe je je ertoe moet gaan verhouden. Uiteindelijk moeten mensen verder met hun leven en helpt het als de dingen daarin hun plaats krijgen. Ook daarin zie ik mijn taak als humanistisch geestelijk verzorger.