Verhalen van humanistisch raadslieden: het verhaal van Ineke Bakker

Het leven vorm geven is niet altijd eenvoudig. Humanistisch geestelijk verzorgers in ziekenhuizen en zorginstellingen bieden gesprekken, advies en ondersteuning. Hier leest u het verhaal van Ineke Bakker, die als humanistisch raadsvrouw in het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam werkt. Ze biedt geestelijke verzorging aan patiënten op de afdelingen KNO, plastische chirurgie, neurochirurgie, traumatologie, heelkunde, orthopedie, en een deel van de interne afdeling. Als haar collega's er niet zijn, vervangt Bakker hen op hun afdelingen, bijvoorbeeld in het Sophia Kinderziekenhuis en op de intensive care.

'Ik ontmoet veel patiënten in heel verschillende situaties. Sommigen hebben slecht nieuws gehad, anderen gaan na een operatie weer blij naar huis. Er zijn patiënten die een eind aan hun leven wilden maken wat niet gelukt is, terwijl anderen net een nier aan een familielid of partner gegeven hebben. Sommigen hebben een ernstig - ongeluk gehad. Kortom, de verscheidenheid van de patiënten is enorm.

Vorige week sprak ik met een mevrouw die na jarenlang operaties achter de rug te hebben niet meer geopereerd wilde worden. Haar man - naar wie ze altijd luisterde - wilde dat ze zich liet opereren, want dan zouden ze hun gezamenlijke leven weer kunnen oppakken. Als ik met mevrouw alleen was, vertelde ze wat ze wilde. Maar zodra haar man erbij was, ging ze mee in zijn verhaal. Deze mensen waren al heel lang samen en zaten in een bepaald patroon van omgaan met elkaar. Dat respecteer ik. De kunst is zo te handelen dat de partner zich kan verzoenen met de beslissing van zijn vrouw, zeker omdat ze door deze beslissing eerder zou overlijden.
Ook de verpleging en sommige artsen hadden vragen over al dan niet opereren en spraken met de familie. Een van de familieleden wilde met mij spreken over de patiënte, want ze was benieuwd naar mijn mening. Ik heb voorzichtig naar voren gebracht hoe ik dacht over de situatie, hoe de patiënte met mij sprak en dat ik hoopte dat de patiënte ruimte zou krijgen om de weg te gaan die zij wilde. Het familielid zou met de partner spreken. De partner zou dan tegen de patiënte kunnen zeggen dat ze haar eigen beslissing kon nemen en dat zij die allen, als familie, zouden respecteren. Dat is, na veel heen-en-weergepraat, zo gegaan en mevrouw is zonder operatie overleden.

Ik heb in het ziekenhuis regelmatig meegemaakt dat mensen een spuitje willen, en als ze zich beter gaan voelen niet begrijpen dat ze dat ooit gewenst hebben. Op de afdeling psychiatrie zie je mensen door de juiste medicatie een grote verandering ondergaan. Ik wil dus weten of er een depressie onder de doodswens zit of dat het om een diepgevoelde, authentieke en consistente wens gaat.

Ik zou nooit zelf iets toedienen aan mensen. Om te weten of ze het echt willen, zouden ze dat zelf moeten doen als ze er fysiek toe in staat zijn. Als je zelf verantwoordelijk wilt zijn voor je leven en het zelfgekozen moment van je levenseinde, wil je dat - indien mogelijk - ook zelf doen, denk ik. Anders leg je de verantwoordelijkheid voor de uitvoering in handen van een ander. Dat past niet bij de wens tot zelfbeschikking. Als het gaat om mensen die daartoe fysiek niet meer in staat zijn is het, voor mij althans, een heel ander verhaal. Dan is het medemenselijk als de uitvoering door iemand gedaan wordt die daartoe gerechtigd is.