In de lessen Humanistisch Vormingsonderwijs (HVO) worden kinderen begeleid bij het ontwikkelen van een eigen waardebesef en een eigen levensovertuiging. Zo leren ze zelf keuzes maken en verantwoorden, en worden ze aangemoedigd te communiceren over wat ze denken, voelen, willen, en doen. HVO leert leerlingen niet wát ze moeten denken, maar dát ze moeten denken.
HVO is een levensbeschouwelijk vak dat op ongeveer éénderde van de openbare en bijzondere basisscholen in Nederland gegeven wordt. De lessen worden onder schooltijd als keuzevak gegeven, en duren meestal 45 minuten. HVO kan gegeven worden aan de leerlingen van groep drie tot en met groep acht, en wordt gegeven door daartoe speciaal opgeleide en bevoegde leerkrachten. Ook in het voortgezet onderwijs groeit de vraag naar dit levensbeschouwelijke onderwijs.
In de lessen HVO worden kinderen begeleid bij het ontwikkelen van een eigen waardebesef en een eigen levensovertuiging. Dit gebeurt door hen op een kritische en creatieve manier te leren omgaan met vragen over normen, waarden en levensovertuiging. In deze lessen onderzoeken leerlingen samen hun eigen ervaringen en ideeën. Ze leren zelf keuzes maken en verantwoorden, en worden aangemoedigd te communiceren over wat ze denken, voelen, willen, en doen. HVO leert leerlingen niet wát ze moeten denken, maar dát ze moeten denken
In de loop van een schooljaar wordt aan de hand van themas aan deze doelen gewerkt. In de zes jaar dat een kind de lessen HVO kan volgen, worden deze themas een aantal malen herhaald, en verdiept op basis van het ontwikkelingsniveau van de kinderen. Het kind ontwikkelt zo vaardigheden die nodig zijn voor bewust autonoom en sociaal gedrag en voor actief (wereld-)burgerschap.
Leerkrachten HVO voor het basisonderwijs volgen een 2-jarige parttime opleiding met stage en praktijkjaar. Zij kunnen deelnemen aan intervisiebijeenkomsten, en twee maal per jaar een bijscholing volgen. HVO-leerkrachten worden opgeleid in het zelf vorm en inhoud geven aan de lessen, ontwikkeling van eigen lesmateriaal, en het uitwisselen hiervan met elkaar. Wel komen zij twee maal per jaar bijeen om organisatorische zaken te regelen, zoals het verdelen van scholen en lesuren onder de leerkrachten, en het voorbereiden van landelijke vergaderingen. Meer informatie over HVO en de opleiding tot leerkacht HVO kunt u vinden op de website van het HVO.