Atheïsme onbekend

15 december 2015

Atheïsme onbekend

Op 10 december is het jaarlijkse Freedom of Thought Report uitgekomen. Een overzicht van de discriminatie van atheïsten, vrijdenkers en humanisten wereldwijd. Hard nodig want ongelovigheid is vooral een niet-bestaande-identiteit. Terwijl mijn collega's van het Humanistisch Verbond bij de presentatie van het rapport in Den Haag zijn, ben ik afgevaardigd naar het Europees Parlement in Brussel. En verblijf daar in het meest religieuze hotel van de stad.

De IHEU presenteert ook in Brussel. Hier aan de Intergroup on Freedom of Religion or Belief and Religious Tolerance (FoRB&RT). Een paar weken geleden was Brussel nog afgesloten wetens terroristische dreiging, maar daar valt nu weinig van te merken. Brussel doet met de kerstverlichting zelfs gemoedelijk aan. Zoals altijd kies ik het goedkoopste hotel dat nog net in het centrum ligt. Tussen een eeuwig-open-lijkende-wasserette en een eeuwig-open-lijkende-supermarkt vind ik de ingang.Mijn kamer is klein, niet bijster schoon maar er kan tenminste wel een raam open. Ik heb uitzicht op drie muren en een diepe schacht. Om de onwennigheid te verdrijven, doe ik wat ik altijd doe in een hotel; de televisie aan.

God

Geen idee welk tv-abonnement de eigenaren van het hotel hebben, maar het gemeenschappelijke element van de eerste zestig zenders, is God. En God is dan ook meteen buitengewoon sterk aanwezig. Ik zap van massa’s biddende gelovigen naar koraninterpretaties en van aankondigingen van de eindtijd naar Nieuw Testamentische relatieadviezen. Pas rond zender 61 zie ik eindelijk de eerste halfnaakte vrouw met bijbehorend telefoonnummer. Ik ben verdomme tijdens de presentatie van een humanistisch rapport over de vervolging van ongelovigen, beland in het meest religieuze hotel van Brussel.

Je kunt veel zeggen over gelovigen, maar zichtbaar zijn ze. En niet alleen op alle kanalen in mijn goedkope hotel. Het Freedom of Thought rapport, is het enige rapport ter wereld waar ongelovigen expliciet als vervolgde groep aan de orde komen. Ja inderdaad, het enige.

Buiten de boot

De hoofdredacteur van het rapport, Bob Churchill, legt uit dat atheïsten en vrijdenkers in de landen die in het rapport zwart kleuren, op twee manieren precies buiten de boot vallen. Ten eerste vormen ze geen echte groep, zelfs geen minderheidsgroep.Vrijdenkers en ongelovigen worden niet als minderheid maar als persoon vervolgd en dat maakt ze kwetsbaar. Aanhangers van minderheidsreligies worden in de zwart gekleurde landen vaak evenzeer onderdrukt. Maar ongelovigen worden niet als zodanig geïdentificeerd. Ze zijn onzichtbaar en dus minder het object van beleid en beschermende wetgeving. 

De enige identiteit die atheïsten wel krijgen toegeschreven, is in de betreffende landen meteen erg ongeliefd, namelijk die van 'westerling', 'besmet' met foute westerse ideeën en dus een interne bedreiging. 

Afkorting

Zelfs de afkorting die we gemakshalve voor de wet gebruiken, laat de onbekendheid van het probleem zien. Terwijl artikel 18 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens het over vrijheid van gedachten, geweten en religie heeft, korten we de betreffende vrijheid meestal af tot 'vrijheid van religie'. Speciaal VN rapporteur Heiner Bielfeldt legt uit dat deze afkorting onbedoeld maar veelzeggend de reikwijdte van de wet inperkt. Atheïsme lijkt al snel een aanval op andermans (religie)vrijheid, in plaats van zelf onderdeel van de wet zijn zijn. En dus onder diens bescherming te vallen.

Inmiddels is het rapport voor de vierde keer uitgekomen. Het excuus dat we atheïsten niet zien of kunnen identificeren en dus niet kunnen beschermen, gaat met de komst van dit rapport niet meer op, aldus Dennis de Jong, voorzitter van de FoRB&RT. En daarmee is misschien wel het belangrijkste resultaat van het rapport onder woorden gebracht: het geeft ongelovigen een stem en een identiteit. Nu nog een hotel.