Agenda Assen en omgeving

 

24 sep

Humanistische Kunst, Joep Schrijvers

Speuren naar humanistische kunst

Jaren terug bezocht ik een orgelconcert in een museaal kerkgebouw in Halberstadt (Duitsland, Harz). Het was niet zomaar een concert, nee, het was, wat zeg ik, het is het langstdurende orgelconcert. Het duurt maar liefst 639 jaar. Het heet Orgelstück Organ2/As Slow As Possible (ASLSP) en klinkt vanaf het jaar 2000 dag en nacht. De componist is John Cage (1912-1992). (Als u googelt op Halberstadt en Cage vindt u van alles).

De existentie centraal

Waarom ik u dit nu vertel? Omdat ik zelden zo’n sterk gevoel heb gehad van sterfelijkheid en nietigheid als toen ik met mijn vriend door de verlaten en lege kerkruimte liep. Alleen een paar continue tonen klonken. Pas over twee jaar zou er een nieuwe toon bij zou komen …

Ik wist onmiddellijk, hier is een kunstproject aan de gang dat generaties langer zal duren dan ik zal bestaan. Ik moest onmiddellijk aan al die ‘memento mori’ en vanitasschilderijen denken: lege kooitjes en uitgedoofde kaarsen. Maar de impact van dit concert was groter. Het zette de menselijke existentie centraal, mijn eindigheid, mijn nietigheid.

Kortom, als je speurt naar humanistische kunst, dan leidt wat mij betreft het spoor ook langs Halberstadt.

Uitdagen van autoriteit

Een ander spoor naar humanistische kunst brengt me langs iets wat u misschien verschrikkelijk of respectloos vindt: de ‘Piss Christ’ (1987) van de kunstenaar Serrano (1950 - ). Op de foto ziet u een klein kruisbeeld in een glas met urine van de kunstenaar.  Het is beslist geen kunstwerk voor op de nuchtere maag en leidde tot heel veel heibel. Waarom dit als een kandidaat voor het label ‘humanistische kunst’? Dat is, omdat het zich keert tegen het heilige en goddelijke, en met name het gezag dat eruit voortvloeit.

Met een stel vrijdenkers en humanisten hebben we ooit een aantal jaren zogenaamde heibelkunst verzameld: kunst die provoceerde en uitdaagde. De rode draad was dat in die kunstwerken steeds de gevestigde macht, seculier of geestelijk, werd uitgedaagd en banaal gemaakt: ontheiligd. De boodschap: we hebben geen autoriteiten nodig. We kunnen het zelf wel!  Is dit humanistische kunst?

Ethische vraagstukken

Humanisten houden van ethiek en dilemma’s. Wat is nu wel en wat is nu niet okay? In een speurtocht naar humanistische kunst  zouden we langs de kunstenares Tinkebell (1979 - ) kunnen gaan. Zij had ooit op een kunstmanifestatie (2007) vijftig kuikentjes bij zich en een shredder. Als er geen bezoekers waren die de kuikentjes wilden kopen, zou ze de diertjes die avond, op de manifestatie, in de shredder gooien. Precies zoals dat ook in de dierenindustrie gebeurt.

Het leidde tot veel tumult en discussies, met name over de vraag hoe wij met dieren omgaan. En ook over de grenzen van het toelaatbare in de kunst. Is de kunstenaar vrij om te doen en te laten wat zij of hij wil? Zijn de galerie en het museum plekken waar meer mag dan daarbuiten? Kunst, die het ethische adresseert, is die humanistisch?

U ziet, een speurtocht naar humanistische kunst, kan ons naar vreemde en fascinerende plekken leiden. Ik hoop aan de hand van voorbeelden in de (eigentijdse) beeldende kunst en muziek verder met u te puzzelen op de vraag: is er zoiets als humanistische kunst?

 

Joep Schrijvers

 

Bereikbaarheid met Openbaar Vervoer: het gebouw ligt op loopafstand (8 minuten) van het NS-station Assen.

Auto:

ICO heeft een eigen parkeerterrein met 35 plaatsen. Indien beschikbaar kan gebruik gemaakt worden van parkeervergunningen van het ICO, (35 stuks, op is op). Deze vergunningen zijn geldig voor het parkeerterrein achter het gebouw en op parkeerplaatsen op de Zuidhaege en de Oosterhoutstraat Indien u gebruik wilt maken van de parkeervergunning van Podium Zuidhaege, parkeert u de auto en geeft dan aan de balie van Podium Zuihaege, uw kenteken door. Anders is het betaald parkeren, maandag t/m zaterdag van 09.00-21.00 uur en zondag van 12.00-18.00 uur. Het tarief is € 0,30/8 min. (= € 2,25/uur

Alternatief is het parkeerterrein Zuidersingel, dat ligt er praktisch naast.