Agenda Den Haag

 

29 jun

Humanistisch Café: Wat leert Afrikaanse filosofie ons?

Humanistisch Café Den Haag-Haaglanden

Datum: donderdag 29 juni 2017

Aanvang 18.00 uur (inloop 17.30 uur; gratis incl. een kop soep en een broodje)

Koorenhuis, Prinsegracht 27, Den Haag

Wat leert Afrikaanse filosofie ons?

obuntu

Wanneer is een uitspraak filosofisch en te onderscheiden van religieuze tekst? De Nigeriaanse professor mevrouw Sophie Olúwolé beantwoordt die vraag met te stellen dat een bewering of gedachte filosofisch te noemen is indien deze is: rationeel is, kritisch en wetenschappelijk. Dus niet gebaseerd op: ‘dat is zo, want dat staat hier in dit boek’, of ‘dat is zo, want dat hebben we altijd gevonden’, maar op basis van denken, discussie, woord, wederwoord, debat, onderzoek en beredeneerbaarheid.

Als rationeel, kritisch en wetenschappelijk de criteria zijn, dan is er sprake van Afrikaanse filosofie. Dan zijn de beweringen (of beter: een deel van de beweringen) van Orunmila filosofisch en niet mystiek of religieus. Orunmila leefde in dezelfde tijd als Socrates, dus zo’n 450 jaar voor onze jaartelling.

Professor Olúwolé was onlangs enkele dagen in ons land. Interviews met haar zijn onder andere te vinden in dagblad Trouw van 2 juni van dit jaar en op de website van OneWorld. Zij was in ons land ter gelegenheid van het uitkomen van haar in het Nederlands vertaalde boek ‘Socrates en Orunmila’ (vertaling Saskia van der Werff, uitgevrij Ten Have, 2017). Dat boek heeft als ondertitel: Wat we van Afrikaanse filosofie kunnen leren.

Bestuurslid Luc Meuwese heeft zich gebogen over genoemd boek en andere publicaties over Afrikaanse filosofie. Hij doet verslag. Een eerste oriëntatie dus. Later – komende winter of volgend jaar – willen we uitgebreider stilstaan bij Afrikaanse filosofieën in vergelijking met Westerse filosofieën. Filosofieën – meervoud – want er bestaan heel wat filosofieën, denkkaders en tradities, zowel in het Westen als in Afrika. Immers, als we ons realiseren dat er zeer uiteenlopende soorten wijsbegeerte bestaan binnen het ‘Westers Denken’, dan moeten we niet verrast zijn dat er ook meerdere filosofieën zijn binnen het overkoepelde begrip ‘Afrikaanse filosofie’.

We bouwen in het Humanistisch Café rustig op: wat zijn de overeenkomsten tussen de Afrikaan Orunmila en de Europeaan Socrates? Zichtbaar worden dan ook de verschillen. Zichtbaar worden de nu nog steeds geldende verschillende denkkaders. Dit doen we op basis van het boek van professor Olúwolé. Zij heeft dat helder in beeld gebracht.

We komen dan ook tegen het wellicht bij een aantal van u bekende begrip Ubuntu. Een Afrikaans begrip dat het uitgangspunt uitstraalt van het ‘wij’, van het ‘samen’ van de ’ondeelbaarheid van tegenstellingen’. ‘Wit’ bestaat slechts omdat er ook een ‘zwart’ is.

Luc Meuwese:

‘Het begrip Ubuntu is de basis geweest van de verzoeningsprocessen in Zuid-Afrika onder leiding van Nelson Mandela. Op basis van Ubuntu werd het uitgangspunt dat verzoeningsprocessen alleen kunnen werken als er sprake is van wederzijds handelen tussen daders binnen de apartheid en slachtoffers. Ik las ergens heel compact: Descartes zei: ‘ik denk, dus ik ben’. Filosofen in Afrika zeggen: ‘ik ben, omdat wij zijn’. En op de fiets schoot me deze te binnen: ‘een zeil is pas een zeil als het gehesen is in de mast en samen met de andere bootonderdelen een varende zeilboot vormt’

We maken er een boeiende eerste oriëntatie van.’